Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu…
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
“Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ”, ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 – 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
“Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào”, bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. “Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế”, một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn…
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự “cảnh giới” nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. “Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng”, ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc “bật đèn xanh” cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
“Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy”, ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. “Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách”, ông Phong nói.
Ngày 7.4, Công an phường Phước Hậu, tỉnh Vĩnh Long cho biết đã mời 2 người có liên quan đến vụ chặn xe, đập kính chắn gió giữa đường và thực hiện dựng lại hiện trường vụ việc.
Theo đó, khoảng 20 giờ 40 phút ngày 5.4, Công an phường Phước Hậu tiếp nhận tin tố giác tội phạm của ông N.T.T (21 tuổi, ngụ xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) về việc khoảng 20 giờ 5 phút cùng ngày, ông T. điều khiển xe ô tô biển kiểm soát 51A-991.xx lưu thông trên đường Phạm Thái Bường theo hướng từ Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long đi trung tâm tỉnh Vĩnh Long.
Khi đến đoạn gần Trường THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Phước Hậu) thì có 3 người (không rõ họ tên, địa chỉ) đi trên 3 xe máy (không rõ biển số) chạy cùng chiều chặn đầu xe ô tô.
Khi xe dừng lại thì có 2 người đi lại, định mở cửa xe, nhưng ông T. đã khóa cửa xe nên không mở được. Lúc này 1 người cầm một vật cứng tác động lên phần kính chắn gió của xe, làm bể kính, 1 người dùng chân đạp vào đầu xe ô tô, sau đó tất cả bỏ đi. Tổng giá trị thiệt hại khoảng 12 triệu đồng.
Tiếp nhận tin báo, Công an phường Phước Hậu đã khẩn trương xác minh, mời ông Nguyễn Tấn Phát (41 tuổi, ngụ phường Thanh Đức, tỉnh Vĩnh Long) và ông Phạm Tiến Hùng (34 tuổi, ngụ phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long) lên làm việc.
Tại cơ quan công an, Phát và Hùng thừa nhận, khoảng 20 giờ ngày 5.4, sau khi hát karaoke tại quán xong thì cả 2 điều khiển 2 xe máy về hướng cầu Phạm Thái Bường, 2 xe chạy song song ra giữa tim đường trước đầu xe ô tô của ông N.T.T. Lúc này, ông T. bấm còi nên Phát và Hùng cho rằng ông T. bấm còi "kiếm chuyện" với mình nên điều khiển xe chạy theo đến gần Trường THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm thì cúp đầu xe ô tô.
Phát và Hùng kêu ông T. xuống xe nhưng ông T. khóa cửa, không xuống. Phát dùng chân đạp 1 cái vào đầu xe ô tô, còn Hùng cầm móc khóa đập vào kính chắn gió bên trái, làm bể kính chắn gió xe, cả 2 chửi một lúc thì lên xe bỏ đi.
Cả Phát và Hùng khẳng định chỉ có 2 người tham gia vào vụ gây rối trật tự công cộng, người chạy xe mô tô Suzuki Sport đậu ngược chiều trước đầu xe ô tô là ai không rõ, không liên quan, chủ yếu đậu xe lại xem.
Trưa 7.4, lực lượng công an đã tiến hành dựng lại hiện trường vụ việc, tiếp tục xác minh, điều tra làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật.
Đây là một điểm nghẽn cần được tháo gỡ mà Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, khi báo cáo làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, sáng 21/4.
Vấn đề này, theo ông Tuấn, cũng là một trong những thách thức trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Dù vậy, ông khẳng định mục tiêu tăng trưởng hai con số vô cùng thách thức, nhưng là con đường tất yếu để đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao.
Dẫn báo cáo, Tư lệnh ngành Tài chính cho biết từ năm 1946 đến nay, chỉ có 13 quốc gia trên thế giới thực hiện thành công việc tăng trưởng liên tục hai con số trong vòng trên 10 năm, để bứt phá từ quốc gia nghèo thành nước phát triển.
Với Việt Nam, theo Bộ trưởng, trong suốt thời kỳ đổi mới chỉ có 2 năm tăng trưởng trên 9% và chưa bao giờ đạt mức hai con số.
Tuy nhiên, với quyết tâm thực hiện hiệu quả mục tiêu này, Bộ trưởng Tài chính cho biết trong quý I/2026, kinh tế đã có những phát triển khởi sắc với mức tăng trưởng đạt trên 7%, xuất khẩu tăng 19% và giải ngân đầu tư công tăng 1,2%.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra từ quý II trở đi rất lớn do biến động giá dầu và xung đột quốc tế. Ông Tuấn cho biết theo đánh giá của chuyên gia, cứ 10% giá dầu tăng sẽ khiến tăng trưởng giảm 0,4% và gây áp lực lên lạm phát.
“Để đạt được mục tiêu tăng trưởng trên 10% cho cả năm nay, các quý còn lại phải đạt mức tăng từ 10% đến 11%. Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng cho từng địa phương, bộ ngành và doanh nghiệp phù hợp với điều kiện mới”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thông tin.
Ông cũng cho biết Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ để đảm bảo vừa cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, vừa ổn định vĩ mô.
Trong đó, Bộ trưởng nhấn mạnh chính sách tài khóa sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống thuế để thu đúng, thu đủ, kịp thời, đồng thời tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ - đang chiếm 96% số lượng và đóng góp trên 50% GDP.
Về giải ngân đầu tư công, Tư lệnh ngành Tài chính đề cập giải pháp quan trọng là tập trung giải quyết các dự án tồn đọng về đất đai, cũng như các nguồn lực khác.
Ông Tuấn dẫn một thống kê chưa đầy đủ cho thấy cả nước đang tồn đọng khoảng 200.000ha đất - tương đương 3,3 triệu tỷ đồng, trong khi đó, kế hoạch đầu tư công của năm 2026 là 1,1 triệu tỷ đồng. “3,3 triệu tỷ đồng là con số thôi, nhưng nếu so sánh với tổng vốn đầu tư công của 2026 thì nguồn lực tồn đọng lớn gấp ba lần đầu tư công”, ông Tuấn so sánh và mong Quốc hội giám sát để tháo gỡ điểm nghẽn này.
Về nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng cho hay giai đoạn tới vừa phải huy động vốn đáp ứng nhu cầu phát triển, nâng tổng vốn đầu tư xã hội từ 33,2% GDP giai đoạn 2020-2025 lên hơn 38,5 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026-2030. Nếu so với giai đoạn trước, tổng nhu cầu vốn phải tăng 2,2 lần, riêng ngân sách Trung ương tăng 3,4 lần và thu hút FDI phải tăng 1,7 lần.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận vấn đề nhiều đại biểu nêu là "hiệu quả đầu tư là rất quan trọng". Nếu không cải thiện được chỉ số ICOR (hiện ở mức 6,4), để đạt tăng trưởng hai con số thì tổng đầu tư xã hội phải lên tới 70% GDP.
Đề cập đến thị trường vốn, ông Tuấn nhận định chúng ta đang phụ thuộc quá lớn vào thị trường tiền tệ nên tới đây phải phát triển thị trường vốn dài hạn thông qua kênh trái phiếu và cổ phiếu.
"Khi thị trường chứng khoán được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, chúng ta sẽ có cơ hội thu hút nguồn lực rất lớn. Để thị trường vốn phát triển bền vững, cần cải cách từ thể chế, hạ tầng đến việc hình thành các định chế đầu tư chuyên nghiệp, giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ an tâm gửi vốn", Bộ trưởng Tài chính nêu và cho hay thị trường trái phiếu Chính phủ đang có nhiều khởi sắc.
Tối 15-4, ông Ndu Ha Biên - Bí thư Đảng ủy xã Đam Rông 2 (tỉnh Lâm Đồng) - cho biết lực lượng chức năng đang khẩn trương hỗ trợ người dân có nhà bị sập, hư hại nặng sau trận mưa dông xảy ra trong chiều cùng ngày.
Thông tin ban đầu, mưa dông kèm gió giật mạnh trút xuống khu vực thôn 2 và thôn Liêng Hung (xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng), gây thiệt hại nặng cho nhiều hộ dân.
Bước đầu, địa phương ghi nhận 11 căn nhà bị hư hại, trong đó 2 căn sập hoàn toàn, 9 căn còn lại bị tốc mái.
Một số cột điện cũng bị gãy đổ, nhiều vật dụng sinh hoạt của người dân bị hư hỏng.
Trận dông lốc Đam Rông xảy ra khá nhanh nhưng để lại hậu quả lớn. Ngay sau khi sự việc xảy ra, xã Đam Rông 2 đã huy động hàng chục người gồm công an, quân sự, dân quân và các lực lượng tại chỗ đến hiện trường hỗ trợ người dân.
Đến chiều tối, lực lượng chức năng đã giúp các hộ dân thu dọn tài sản, dọn dẹp hiện trường, che chắn tạm thời những căn nhà dân tốc mái và di dời các hộ bị thiệt hại nặng đến nơi an toàn.
UBND xã Đam Rông 2 cho biết công tác thống kê thiệt hại vẫn đang tiếp tục, để sớm có phương án hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của từng hộ dân.
Cũng trong chiều 15-4, tại xã Đam Rông 1 cũng xuất hiện mưa đá trên diện rộng, gây hư hại hoa màu và một số nhà dân. Hiện UBND xã Đam Rông 1 cũng đang thống kê thiệt hại và triển khai hỗ trợ người dân.
