Tôi sinh ra khi thành phố đã sáng trưng, khi những con đường ở TP.HCM về đêm không còn bóng tối, khi quạt, tivi, điều hòa trở thành điều hiển nhiên trong mỗi gia đình. Nhưng ký ức về “một thời thiếu điện” lại không phải của riêng tôi – nó là những câu chuyện được kể lại, từ ông bà, cha mẹ, và từ chính những con người đang ngày ngày giữ cho dòng điện không bao giờ đứt đoạn.
Ông ngoại tôi từng kể, những năm sau 1975, thành phố này chưa rực rỡ như bây giờ. Có những đêm mất điện kéo dài, cả xóm ngồi trước hiên nhà, thắp đèn dầu, trò chuyện với nhau trong cái nóng oi bức. Điện khi ấy không chỉ là tiện nghi – nó còn là hy vọng. Hy vọng về một ngày mai đủ sáng để con cái học hành, để nhà máy vận hành, để thành phố hồi sinh sau những năm tháng khó khăn.
Cha tôi làm trong ngành điện hơn 20 năm. Công việc của ông không phải ở văn phòng mát lạnh, mà là ngoài trời – nơi những cột điện vươn lên giữa nắng gắt và mưa giông. Tôi nhớ có lần bão lớn, điện khu tôi bị cắt để đảm bảo an toàn. Người dân sốt ruột, có người than phiền. Nhưng cha tôi chỉ lặng lẽ khoác áo mưa, cùng đồng nghiệp lao ra đường.
Đêm đó, tôi tỉnh giấc lúc gần 2 giờ sáng. Đèn trong nhà bật sáng trở lại. Mẹ tôi thở phào, còn tôi thì chạy ra cửa sổ nhìn xuống con hẻm nhỏ – nơi mấy chú công nhân điện vẫn còn đang kiểm tra đường dây. Họ ướt sũng, ánh đèn pin chập chờn, nhưng gương mặt ai cũng tập trung, không một lời than vãn.
Lúc ấy, tôi mới hiểu: ánh sáng không tự nhiên mà có.
Thành phố này lớn lên cùng ngành điện. Những khu công nghiệp ở ngoại ô, những tòa cao ốc giữa trung tâm, những con đường mới mở – tất cả đều cần điện để vận hành. Điện không chỉ thắp sáng, mà còn nuôi sống cả một nền kinh tế.
Tôi từng có dịp đến một xã vùng ven, nơi trước đây điện còn chập chờn. Người dân kể, từ khi lưới điện được nâng cấp, cuộc sống thay đổi rõ rệt. Trẻ em có thể học bài vào buổi tối, các hộ gia đình mở rộng sản xuất nhỏ, thậm chí có người bắt đầu kinh doanh online. Điện đã biến những điều tưởng như xa vời thành hiện thực rất gần.
Không chỉ dừng lại ở việc “có điện”, ngành điện thành phố còn đang thay đổi cách người dân sử dụng điện. Ứng dụng điện lực trên điện thoại giúp tra cứu hóa đơn, báo sự cố, theo dõi mức tiêu thụ… tất cả chỉ trong vài thao tác. Những thứ mà trước đây phải mất cả buổi xếp hàng, giờ gói gọn trong vài phút.
Cha tôi nói, ngành điện bây giờ không chỉ “kéo dây” nữa, mà còn phải “kéo gần” người dân. Công nghệ, chuyển đổi số – nghe có vẻ lớn lao, nhưng thực chất là để phục vụ tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn.
Có một lần, tôi hỏi cha: “Cha có bao giờ thấy mệt không?” Ông cười: “Có chứ. Nhưng mỗi lần thấy đèn sáng lại, là hết mệt”.
Câu trả lời đơn giản, nhưng khiến tôi suy nghĩ rất lâu.
Người ta thường nói về những ngành nghề “hào quang”. Nhưng ngành điện thì khác. Họ làm việc trong thầm lặng, ít khi xuất hiện trên báo chí, và chỉ được nhắc đến nhiều nhất… khi có sự cố điện. Nhưng chính họ lại là những người giữ cho cuộc sống của hàng triệu người vận hành bình thường.
50 năm – một con số đủ lớn để nhìn lại. Từ những ngày thiếu thốn, đến một thành phố không ngủ, nơi ánh đèn chưa bao giờ tắt. Đó không chỉ là câu chuyện của hạ tầng, mà là câu chuyện của con người – của sự tận tụy, của trách nhiệm, của một niềm tin âm thầm nhưng bền bỉ.
Tôi không làm trong ngành điện. Tôi chỉ là một người được hưởng ánh sáng mỗi ngày. Nhưng tôi biết, phía sau công tắc nhỏ bé trong nhà mình là cả một hệ thống khổng lồ, và hơn hết, là những con người đang âm thầm giữ cho dòng điện chảy mãi.
Đêm nay, thành phố vẫn sáng.
Và tôi chợt thấy, ánh sáng ấy không chỉ đến từ điện – mà còn đến từ lòng người.
Hôm nay là Tết Thanh minh. Dương lịch hôm nay là ngày chủ nhật cuối tuần, cũng là ngày thứ 95 của năm 2026. Theo lịch âm, ngày 5.4 là ngày 18 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Hôm qua 4.4, người Việt vừa trải qua ngày cuối cùng của tiết Xuân phân, tiết khí thứ 4 trong 24 tiết khí trong năm. Xuân phân là tiết khí quan trọng, đánh dấu khởi đầu mùa xuân thiên văn.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Môn. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để khởi sự khi "xuất hành làm mọi việc đều vừa ý, cầu được ước thấy mọi việc đều thành đạt".
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5.4 khi kết thúc tiết Xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21.4 khi tiết Cốc vũ bắt đầu.
Năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu vào ngày 5.4 và kết thúc vào ngày 21.4. Nếu tính điểm Xuân phân là gốc (kinh độ mặt trời bằng 0°) thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Thanh minh là kinh độ Mặt Trời bằng 15°. Ngày đầu tiên trong tiết Thanh minh thường được dân gian gọi là Tết Thanh minh.
Theo chuyên gia lịch pháp, Thanh minh có ý nghĩa là "trời trong sáng". Dưới góc độ ngôn ngữ, "thanh" trong tiết Thanh minh mang nghĩa là "sạch sẽ" hay "trong lành", không phải thanh mang nghĩa là "màu xanh lam". Trong khi đó, "minh" mang nghĩa là "tươi sáng".
Tết Thanh minh là một trong những dịp quan trọng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Không chỉ gắn với vòng tuần hoàn của thời tiết, tiết Thanh minh còn mang đậm ý nghĩa văn hóa khi trở thành thời điểm để con cháu hướng về tổ tiên, chăm sóc phần mộ và gìn giữ truyền thống gia đình.
Tại Việt Nam, hoạt động quan trọng và có ý nghĩa nhất trong dịp này là tảo mộ, hay còn gọi là viếng mộ. Đây là dịp để con cháu sửa sang, chăm sóc phần mộ tổ tiên, dọn dẹp cỏ dại, lau chùi bia mộ, thay hoa và thắp hương tưởng niệm.
Những hoạt động trong ngày Tết Thanh minh thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những người đã khuất, đồng thời tiếp nối truyền thống "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam bao đời nay.
Về mặt thời tiết, theo kinh nghiệm dân gian tiết khí Thanh minh đánh dấu thời điểm mà trời đất giao hòa, thời tiết trở nên trong lành, bầu trời quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc.
Dương lịch hôm nay là thứ năm giữa tuần, cũng là ngày đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 99. Theo lịch âm hôm nay 9.4 là ngày 22 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Quý Sửu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Dương. Quan niệm dân gian cho rằng đây là ngày tốt, thích hợp để khởi sự khi "xuất hành tốt, cầu tài được tài, hỏi vợ được vợ mọi việc đều như ý muốn".
Về mặt tiết khí, hôm nay đánh dấu ngày thứ 5 người Việt trải qua tiết Thanh minh, tiết khí thứ 5 trong 24 tiết khí trong năm. Theo dương lịch, âm lịch, hôm nay có phải ngày đặc biệt ở Việt Nam và trên thế giới?
Tại Việt Nam, hôm nay không phải là ngày lễ lớn. Trong khi đó trên thế giới, ngày 9.4 đánh dấu một số sự kiện được nhiều người quan tâm. Theo trang nationaldaycalendar.com, hôm nay là ngày Kỳ lân (National Unicorn Day).
Ngày Kỳ lân diễn ra vào ngày 9.4 hằng năm, là dịp để tôn vinh sinh vật thần thoại giống ngựa với một chiếc sừng nhọn mọc ra từ giữa trán. Kỳ lân là một sinh vật thần thoại nổi tiếng từ thời Hy Lạp cổ đại.
Mặc dù trước đây chúng được coi là những loài vật hung dữ, mạnh mẽ, nhưng ngày nay nhiều người xem chúng là biểu tượng của tình yêu, sự thuần khiết, sự quyến rũ và phép thuật.
Chúng cũng xuất hiện trong nhiều bộ phim với vai trò là những sinh vật kỳ diệu. Cả người lớn và trẻ em đều bị mê hoặc bởi kỳ lân. Chúng cũng tiếp tục xuất hiện trong các tiểu thuyết giả tưởng cùng với các sinh vật thần thoại khác.
Trang nationaltoday.com thông tin ngày 9.4 cũng là ngày ASMR quốc tế (International ASMR Day). Đây là một sự kiện thường niên nhằm tôn vinh những lợi ích tuyệt vời của ASMR và nâng cao nhận thức chung về nó.
ASMR là viết tắt của "phản ứng kinh lạc cảm giác tự động". Đó là phản ứng cảm giác đối với một số tác nhân kích thích thị giác và thính giác nhất định. Mọi người thường mô tả nó như cảm giác nhột khi ai đó vuốt tóc bạn.
ASMR đã trở nên phổ biến trên YouTube và mạng xã hội. Mỗi ngày, hàng triệu nội dung được tạo ra và ngày càng nhiều người thích thú với nó. Tuy nhiên, đây là một chủ đề tương đối mới đối với các nhà nghiên cứu và vẫn còn ít nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này.
Từ đầu tháng 4.2026, người dân ở Huế đã phải bắt đầu "cuộc chiến" với đợt nắng nóng gay gắt kéo dài. Trên các tuyến đường thuộc trung tâm thành phố, hơi nóng từ mặt đường nhựa bốc lên hầm hập, tạo nên những lớp không khí khó chịu.
Theo dữ liệu từ Đài Khí tượng thủy văn thành phố Huế, địa phương đang chịu tác động mạnh mẽ của vùng áp thấp nóng phía tây, khiến nền nhiệt liên tục tăng cao, có những ngày nhiều nơi đã vượt ngưỡng đỉnh điểm của cùng kỳ năm ngoái.
Ghi nhận thực tế cho thấy, mức nhiệt tại trạm Nam Đông đã chạm ngưỡng 39,4 độ C, vượt qua kỷ lục 38,8 độ C của năm 2025. Tại trạm Huế, nhiệt độ cao nhất đạt 38,7 độ C, trong khi khu vực miền núi A Lưới cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng với mức 36,5 độ C.
Đáng chú ý, độ ẩm không khí giảm sâu, có nơi chỉ còn 35%, kết hợp với hiệu ứng đô thị và bức xạ từ phương tiện giao thông khiến cảm giác oi bức trở nên ngột ngạt, gây mệt mỏi nhanh chóng cho người đi đường.
Ghi nhận của PV Thanh Niên tại tại khu vực chợ Đông Ba trưa 9.4, tâm điểm giao thương sầm uất bậc nhất của Huế, cái nắng như lửa đốt ảnh hưởng trực tiếp đến việc mưu sinh của những người lao động nghèo.
Tại đây, những người bốc vác, người bán hàng rong hay tài xế xích lô đều trong tình trạng áo quần đẫm mồ hôi. Để chống chọi với nắng nóng, một số người đều trang bị kín mít từ áo khoác, khẩu trang đến kính mát để hạn chế tác động trực tiếp của tia UV đang ở mức nguy hại.
Giữa những sạp hàng san sát, hơi nóng dường như bị kẹt lại, biến nơi đây thành một "lò bát quái" khổng lồ. Ông Ngô Lễ (54 tuổi), một người làm nghề bốc vác lâu năm tại chợ Đông Ba, đưa tay lau vội những giọt mồ hôi đang chảy tràn vào mắt.
Vừa đặt kiện hàng xuống, ông Lễ vớ lấy chai nước lọc đã vơi quá nửa, vừa uống vừa đổ lên đầu để hạ hỏa: "Những ngày này, chai nước như vật bất ly thân với tôi, ngoài để uống, nắng quá thì đổ lên đầu cho tỉnh. Cái áo lúc nào cũng ướt sũng, mặc áo khoác chống nắng thì vướng víu, rất khó bốc vác. Làm xong là da thịt đỏ hết, rát lắm. Nhưng bây giờ không làm thì tiền đâu ra mà sống", ông Lễ bộc bạch
Ông Trần Thiên Thanh (60 tuổi), người có thâm niên hàng chục năm đạp xích lô tại khu vực Đại nội Huế, mệt mỏi tựa lưng vào thành xe dưới một tán cây xà cừ.
Ông cho biết: "Thời tiết quá khắc nghiệt khiến du khách ngại ra đường, thu nhập giảm hẳn. Do tuổi cao, hít khói bụi và hơi nóng từ mặt đường khiến tôi thường xuyên thấy khó thở, có những lúc thở thôi cũng thấy mệt. Nhà ở xa, trưa nắng tôi không dám đạp xe về mà phải tìm bóng mát ở công viên hoặc gầm cầu để ngả lưng, chờ đến chiều tối mới mong có thêm vài chuyến khách".
Cũng vì nắng nóng gay gắt, nhịp sống của người dân có sự thay đổi rõ rệt. Các công viên dọc bờ sông Hương và các gầm cầu như cầu Trường Tiền, cầu Phú Xuân trở thành nơi "giải nhiệt" lý tưởng. Từ giữa trưa đến xế chiều, rất đông người lao động tự do tập trung tại đây để tận dụng làn gió mát từ sông thổi vào, bù đắp cho những giờ làm việc kiệt sức dưới nắng.
Ngược lại với sự ảm đạm của các ngành dịch vụ ngoài trời, thị trường nước giải khát lại ghi nhận sự tăng trưởng đột biến. Bà Hồ Thị Ngọc Châu, chủ một đại lý mía lớn tại địa phương, chia sẻ rằng mỗi ngày đại lý của bà cung ứng ra thị trường khoảng 5 tấn mía nguyên liệu, tăng gấp 3 lần so với những ngày thời tiết bình thường.
Các ứng dụng giao đồ uống trực tuyến cũng hoạt động hết công suất khi người dân ưu tiên đặt hàng tại nhà để tránh việc phải ra đường trong giờ cao điểm nắng nóng.
Dự báo từ cơ quan khí tượng, đợt nắng nóng gay gắt này sẽ còn duy trì với cường độ mạnh trong những ngày tới, đỉnh điểm có nơi lên đến 40 độ C.
Cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng hiện được cảnh báo ở cấp 1. Người dân được khuyến cáo cần chủ động các biện pháp bảo vệ sức khỏe, uống đủ nước và đặc biệt lưu tâm đến công tác phòng chống cháy nổ tại các khu dân cư và rừng phòng hộ trước điều kiện thời tiết khô hạn cực đoan này.
