Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.
Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.
Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da – U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:
Ưu tiên diện tích che phủ
Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.
Quan tâm đến cấu trúc và màu sắc vải
Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.
Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.
Chất liệu và chỉ số UPF
Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.
Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):
Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).
Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.
AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Phụ kiện hỗ trợ
Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:
Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).
Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.
Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.
Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục “phản chủ”:
Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.
Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.
Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.
Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.
Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược “đa lớp”:
Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.
Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).
Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.
Việc lựa chọn đúng trang phục – ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.
Nếu chỉ được chọn một loại nước trong ngày nắng nóng, thì nước dừa tươi chính là lựa chọn khoa học và toàn diện nhất, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ - bác sĩ Alice Gallo De Moraes, chuyên khoa nội tiết tại Cleveland Clinic, cho biết: Nước dừa không chỉ bù nước nhanh chóng, mà còn chứa khoáng chất tự nhiên như kali, magie và natri - giúp duy trì cân bằng điện giải, ngăn chuột rút, mệt mỏi hay đau đầu do nhiệt. Đây là yếu tố quan trọng khi cơ thể bị mất nước nhanh trong những ngày nắng nóng.
Ngoài ra, nước dừa còn có hàm lượng đường tự nhiên vừa phải, giúp cung cấp năng lượng nhẹ mà không gây tăng đường huyết đột ngột như các loại nước ngọt hay nước ép công nghiệp. Những người bổ sung nước dừa tươi thường thấy tinh thần sảng khoái, tập trung cao hơn khi làm việc hoặc học tập dưới thời tiết nóng bức, theo Harvard Health Publishing (Mỹ).
Một ưu điểm khác mà các chuyên gia nhấn mạnh là tác dụng thanh nhiệt từ bên trong. Nước dừa chứa các enzyme tự nhiên, vitamin nhóm B và vitamin C, giúp hạ nhiệt cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và chống stress do nóng bức. Chính vì vậy, đây là loại nước giải nhiệt vừa cung cấp nước, khoáng chất và dưỡng chất, vừa tiện lợi, dễ uống.
Bác sĩ Michael Jensen, chuyên gia dinh dưỡng tại Mayo Clinic (Mỹ), bổ sung thêm: Chất điện giải trong nước dừa hỗ trợ cơ thể điều chỉnh lượng muối và nước, đặc biệt quan trọng cho những người lao động ngoài trời hoặc vận động nhiều trong nắng nóng.
Một điểm cộng khác mà nhiều người ít biết là nước dừa hỗ trợ giảm huyết áp và tốt cho tim mạch nhờ hàm lượng kali tự nhiên. Ngoài ra, nước dừa còn chứa axit lauric, một chất có khả năng hỗ trợ chống vi khuẩn, kháng viêm nhẹ và duy trì sức khỏe tiêu hóa, theo Mayo Clinic.
Tiến sĩ - bác sĩ Alice Gallo De Moraes lưu ý: Khi chọn nước dừa, hãy ưu tiên loại tươi, tránh các loại chế biến sẵn có thêm đường, hương liệu hoặc chất bảo quản. Có thể kết hợp thêm vài lát chanh hoặc lá bạc hà để tăng hương vị và hiệu quả làm mát.
Nếu bạn chỉ được chọn một loại nước để giải nhiệt mùa nắng nóng, nước dừa tươi là lựa chọn hàng đầu, vừa cấp nước, bổ sung khoáng chất, vừa thanh nhiệt và giúp tinh thần phấn chấn.
Ngày 8.4, theo thông tin từ Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ, các bác sĩ Khoa Ngoại Lồng ngực vừa can thiệp kịp thời bảo tồn chân trái cho một bệnh nhân bị đau chân kéo dài do bệnh lý động mạch chi dưới nặng có nguy cơ hoại tử và cưa chân.
Trước đó, bệnh nhân Ng.V.Đ (70 tuổi, quê ở An Giang) nhập viện trong tình trạng loét gót chân dần mở rộng, lâu lành, cẳng bàn chân trái đau dai dẳng kéo dài hơn 3 tháng cùng nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường…
Qua thăm khám lâm sàng, các bác sĩ ghi nhận động mạch đùi, động mạch khoeo và động mạch dưới gối chân bên trái của bệnh nhân không bắt được. Kết quả siêu âm Doppler mạch máu chi dưới ghi nhận tắc động mạch chậu bên trái, mất phổ 3 pha động mạch đùi, khoeo chân trái. Bệnh nhân được chụp cắt lớp vi tính mạch máu chi dưới (CTA) để đánh giá cụ thể và chính xác hơn tình trạng bệnh lý mạch máu, vị trí tắc nghẽn, mức độ tổn thương mạch máu.
Kết quả cho thấy bệnh nhân bị tắc động mạch chậu bên trái, tắc 1/3 giữa động mạch đùi bên trái và xơ vữa rải rác các động mạch chi dưới khác.
Bệnh nhân được chỉ định can thiệp nội mạch để kịp thời tái thông các mạch máu bị tắc gồm động mạch chậu và động mạch đùi nông bên trái.
Quá trình can thiệp, bệnh nhân được nong bóng và đặt 1 stent 06 x 58 mm vào động mạch chậu trái và nong bóng động mạch đùi bên trái. Sau can thiệp, tình trạng của bệnh nhân được cải thiện rõ, chân ấm, giảm đau chân và tiếp tục điều trị nội khoa.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Văn Trang, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực, việc can thiệp kịp thời không chỉ giúp bệnh nhân giữ lại chân trái mà còn ngăn chặn nguy cơ hoại tử và phải cắt cụt chi. Với chân còn lại, bác sĩ đã xây dựng kế hoạch theo dõi, thăm khám định kỳ chặt chẽ nhằm phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Cũng theo bác sĩ Nguyễn Văn Trang, bệnh động mạch chi dưới là tình trạng các động mạch, từ động mạch chủ bụng đến hệ mạch ở chân, bị hẹp, làm giảm lưu lượng máu nuôi cơ, da và thần kinh ở vùng phía dưới. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể tiến triển gây teo cơ, loét, hoại tử chi, lan dần từ ngọn đến gốc, thậm chí buộc phải cắt cụt chi.
Hiện nay, phương pháp can thiệp nội mạch cho hiệu quả tương đương phẫu thuật bắc cầu, đặc biệt với các tổn thương trên gối. So với phẫu thuật, kỹ thuật này có nhiều ưu điểm như chỉ cần gây tê tại chỗ, tránh mổ lớn và giúp người bệnh phục hồi nhanh, có thể sinh hoạt bình thường sau 24 - 48 giờ.
Chuyên gia Sarah Garone, huấn luyện viên dinh dưỡng, thành viên của Học viện Dinh dưỡng và Chế độ ăn uống của Mỹ, cho biết axit béo omega-3 là một loại chất béo không bão hòa, rất cần thiết cho cơ thể, nhưng cơ thể không thể tự sản xuất được. Chất này nổi tiếng với lợi ích cho tim mạch và nhận thức, nhưng chúng cũng giúp cải thiện tâm trạng của bạn, theo trang tin sức khỏe Health.
Một số nghiên cứu cho thấy omega-3 có thể cải thiện tâm trạng, đặc biệt là với người bị trầm cảm.
Chuyên gia dinh dưỡng và trị liệu Aleta Storch, người sáng lập Trung tâm Dinh dưỡng Wise Heart Nutrition (Mỹ), dẫn một nghiên cứu năm 2023 cho thấy những người bị trầm cảm nhẹ hoặc trung bình, kết hợp omega-3 cùng với thuốc trầm cảm đã giúp tăng hiệu quả của thuốc lên vượt trội, giúp giảm đáng kể các triệu chứng trầm cảm. Một đánh giá năm 2021 về 35 nghiên cứu đã kết luận omega-3 có thể mang lại lợi ích cho bệnh trầm cảm.
Tiến sĩ - bác sĩ theo Pat F. Bass III, đang làm việc tại Mỹ, cho biết dầu cá omega-3 với 2 thành phần chính là EPA và DHA; bằng chứng cho thấy EPA mang lại nhiều lợi ích hơn so với DHA. Bác sĩ theo Pat F. Bass III dẫn một phân tích tổng hợp năm 2019 cho thấy sự cải thiện lớn nhất khi những người bị trầm cảm dùng dầu cá omega-3 có chứa hàm lượng EPA từ 60% trở lên, theo Health.
Tiến sĩ Lina Begdache, chuyên nghiên cứu sức khỏe và thể chất tại Đại học Binghamton, New York (Mỹ), giải thích: Omega-3 tác động đến não bộ theo nhiều cách, từ giảm viêm cho đến điều chỉnh các chất hóa học trong não. Omega-3 giúp giảm viêm trong não và toàn thân, mức độ viêm cao có liên quan đến trầm cảm. Viên uống bổ sung này cũng có thể giúp điều chỉnh các chất hóa học tạo cảm giác dễ chịu như serotonin, dopamine và norepinephrine, thúc đẩy sự phát triển của tế bào thần kinh.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo để đạt hiệu quả chổng trầm cảm cao nhất, vẫn nên kết hợp omega-3 với các liệu pháp trị liệu khác. Đồng thời, trước khi bắt đầu sử dụng omega-3 thường xuyên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
