Được tổ chức bởi Nobel Prize Museum, hội nghị không chỉ quy tụ các giáo viên toàn cầu mà còn kết nối trực tiếp với các nhà khoa học đoạt giải Nobel, qua đó đưa những tri thức đỉnh cao của nhân loại trở lại một câu hỏi rất “đời thường” – làm thế nào để những tri thức đó được dạy, được hiểu và được sử dụng trong lớp học?
Là giám đốc học thuật tổ chức giáo dục YOUREORG, đồng thời là học giả Chevening, học thạc sĩ ngành lãnh đạo giáo dục tại ĐH UCL (University College London), được dự Hội nghị thượng đỉnh giáo viên Nobel với tôi là một trải nghiệm quý giá. Trong không gian đó, một tư duy cốt lõi được lặp lại xuyên suốt các phiên thảo luận.
Giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà đóng vai trò giúp học sinh hiểu và hành động trước các vấn đề toàn cầu. Và để làm được điều này, giáo dục phải thay đổi cách tiếp cận – liên ngành, dựa trên khoa học và gắn với thực tiễn xã hội. Trọng tâm không còn là dạy cái gì, mà là dạy để làm gì trong một thế giới đang biến đổi.
Một điểm đặc biệt của hội nghị là cách các tri thức khoa học phức tạp được chuyển ngữ về ngôn ngữ giáo dục. Trong các phiên liên quan đến khoa học và công nghệ, những khái niệm tưởng chừng xa vời như công nghệ sinh học hay cấu trúc phân tử được trình bày theo hướng trực quan, dễ tiếp cận, mô phỏng vào các tình huống gắn với đời sống, giúp giáo viên dễ dàng chuyển hóa thành bài học cụ thể.
Thầy Nguyễn Ngọc Ân, đang học thạc sĩ ngành giáo dục và công nghệ, ĐH UCL, tham gia Hội nghị thượng đỉnh giáo viên Nobel 2026, cho rằng giá trị cốt lõi của chương trình không nằm ở việc cung cấp thêm kiến thức mới, mà ở cách tri thức được tổ chức lại để có thể đi vào lớp học.
Từ quan sát này, ông cho rằng bài học quan trọng đối với giáo dục Việt Nam không phải là bổ sung nội dung, mà là thay đổi cách trình bày và tổ chức tri thức. Không thể duy trì cách dạy thiên về diễn giải một chiều nếu muốn tạo ra năng lực thực chất.
Bác sĩ Nguyễn Văn Bình, học giả Chevening, đang học thạc sĩ ngành sức khỏe toàn cầu và phát triển tại ĐH UCL, cho biết điều khiến ông suy nghĩ nhiều nhất không nằm ở các phát minh đột phá, mà ở cách tri thức khoa học được trở nên gần gũi hơn với đời sống thông qua giáo dục.
Giải Nobel thường gắn với những thành tựu khoa học ở tầm cao, nhưng các thông điệp tại hội nghị lại xoay quanh những vấn đề rất cơ bản. Con người sống như thế nào, học như thế nào và tương tác ra sao với hệ thống xã hội. Trong cách tiếp cận này, sức khỏe không còn là câu chuyện riêng của ngành y, mà trở thành một vấn đề liên ngành, trong đó giáo dục giữ vai trò trung tâm.
Quan sát này, theo bác sĩ Bình, đặc biệt có ý nghĩa đối với đội ngũ giảng viên tại các trường đại học y khoa ở Việt Nam.
Chúng ta đang đào tạo bác sĩ rất tốt về chuyên môn, nhưng câu hỏi là liệu sinh viên y có được chuẩn bị để hiểu, về tác động tới các yếu tố xã hội của sức khỏe hay chưa. Khi sức khỏe gắn với hành vi, môi trường và giáo dục, thì đào tạo y khoa cũng cần mở rộng cách tiếp cận.
Thông điệp xuyên suốt mà chúng tôi ấn tượng tại hội nghị là vai trò ngày càng quan trọng của giáo viên, đồng thời các vấn đề toàn cầu được đưa vào giáo dục như một phần của năng lực sống, thay vì là nội dung bổ sung.
Bà Helena Barret, Giám đốc giáo dục của Bảo tàng Nobel Prize Museum, khi trao đổi riêng với chúng tôi, nhấn mạnh rằng trong một thế giới nơi thông tin ngày càng sẵn có, giá trị của giáo viên không nằm ở việc cung cấp kiến thức, mà ở việc giúp học sinh hiểu điều gì là quan trọng và sử dụng tri thức đó như thế nào.
Điều này cũng được phản ánh trong cách tổ chức lớp học tại các trường tham quan. Giáo viên không bị ràng buộc bởi một kịch bản cứng nhắc mà được trao quyền để thiết kế trải nghiệm học tập. Họ đặt câu hỏi, tạo tình huống và điều chỉnh cách dạy dựa trên phản ứng của học sinh.
Tại ngôi trường Franska Skolan, ở Stockholm, khi quan sát các lớp học ở đây, tôi thấy trong các tiết học, học sinh không học theo một lộ trình cố định mà được đặt vào tình huống để suy nghĩ, thử nghiệm và tự rút ra kết luận.
Trong một tiết toán, cùng một bài toán được giải theo nhiều cách. Giáo viên không đưa ra đáp án ngay mà yêu cầu học sinh so sánh, phản biện và tự viết lại cách hiểu của mình. Điều quan trọng không nằm ở việc đúng hay sai, mà ở quá trình tư duy.
Họ không dạy để học sinh làm đúng, mà dạy để học sinh hiểu. Khi đã hiểu, các em sẽ biết cách áp dụng.
Những quan sát, trải nghiệm tại Stockholm cho chúng tôi thấy rằng, điều quan trọng không phải học sinh Việt Nam cần “học nhiều hơn”, mà là học theo cách có ý nghĩa hơn. Đây cũng là tinh thần đã được nhấn mạnh trong định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng và Nhà nước, khi chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển phẩm chất và năng lực người học.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ giáo viên không chỉ dừng ở việc cập nhật kiến thức, mà là tiếp cận được với tư duy khoa học hiện đại, hiểu các vấn đề từ góc nhìn liên ngành và quan trọng hơn là chuyển hóa được những tri thức đó thành trải nghiệm học tập gắn với thực tiễn. Đây cũng là một trong những định hướng lớn trong quá trình chuẩn hóa và phát triển đội ngũ nhà giáo hiện nay.
Tuy nhiên, những kinh nghiệm từ quốc tế không phải là những mô hình có thể áp dụng nguyên vẹn. Giá trị lớn nhất nằm ở việc cung cấp thêm những góc nhìn, từ đó giúp quá trình đổi mới trong nước có thêm cơ sở tham chiếu.
Điều quan trọng không phải là mang về một phương pháp cụ thể, mà là thay đổi cách mình nhìn về giáo dục. Khi cách nhìn thay đổi, cách làm sẽ thay đổi.
Trong một thế giới ngày càng phức tạp và nhiều biến động, giáo dục không chỉ dừng lại ở việc giúp con người thích nghi, mà còn góp phần định hình cách họ hiểu và tham gia vào xã hội. Và những thay đổi đó, xét cho cùng, vẫn bắt đầu từ lớp học.
Sáng nay (10.4), bà Diệp Thị Ngọc Tiên, Hiệu trưởng Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới, cho biết có 686 em đi học, trên 906 em, tổng cộng 220 em nghỉ học.
Hôm qua (9.4), có 457 em đi học trên tổng số 906 em, tức là 449 em nghỉ học.Như vậy, so với ngày hôm qua, số học sinh đến trường trở lại đã đông hơn vào hôm nay.
"Trong số các em học sinh nghỉ học hôm nay, có em đang nằm theo dõi sức khỏe ở bệnh viện, có em gia đình cho ở nhà nghỉ ngơi, hoặc vì gia đình không đưa đón con được, sợ đưa đón con về giữa trưa ảnh hưởng sức khỏe", bà Tiên chia sẻ.
Bà Diệp Thị Ngọc Tiên cho biết từ trưa hôm qua (9.4) tới tối qua, chính quyền địa phương, ban giám hiệu nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh đã tới các bệnh viện, thăm hỏi các em, gặp gỡ cha mẹ các em học sinh.
"Sau khi tới thăm hỏi động viên các em, nắm tình hình sức khỏe các em, trao đổi với các phụ huynh học sinh, tôi chỉ biết nói là tôi không có mong mỏi nào lớn hơn việc các em học sinh sớm khỏe lại, sớm trở lại trường học, gặp lại thầy cô bè bạn. Tôi rất cảm động khi gặp được nhiều phụ huynh thông cảm với nhà trường trong lúc này", bà Tiên nói.
Bà Tiên cũng cho biết, theo cập nhật của trường, tính đến 20 giờ tối 9.4, còn 26 em học sinh đang nằm viện theo dõi. Số liệu học sinh điều trị ở các bệnh viện, tính đến sáng 10.4 đang được nhà trường cập nhật.
Cơ quan chức năng cho hay ngày 13.4 hoặc ngày 14.4 sẽ có kết quả xét nghiệm mẫu thức ăn bán trú mà học sinh đã ăn trong ngày 7.4.2026 và ngày 8.4.2026.
Sáng nay (10.4), từ 8 giờ, theo ghi nhận của phóng viên Báo Thanh Niên, chuyên viên từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cùng với Trạm y tế Phường Bình Quới, TP.HCM, xuống trường lấy thông tin từ các em học sinh, điều tra dịch tễ.
Từ trưa 9.4 tới tối qua, chính quyền địa phương, ban giám hiệu nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh đã tới các bệnh viện, thăm hỏi các em, gặp gỡ cha mẹ các em học sinh. Bà Tiên (áo đen), hiệu trưởng nhà trường
ẢNH: PHƯƠNG NHI
Trước đó, ngày 8.4, Trường tiểu học Bình Quới Tây ghi nhận nhiều học sinh xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn ói, sốt, đau đầu nên nhà trường và chính quyền địa phương khẩn trương phối hợp xử lý. Trong tổng số 906 học sinh, có 116 em khai báo triệu chứng; qua khám sàng lọc, 41 em có biểu hiện đường tiêu hóa. 2 học sinh có dấu hiệu nặng được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh, các trường hợp còn lại được xử trí ban đầu và theo dõi. Đến chiều tối cùng ngày, nhiều học sinh đến khám tại nhiều cơ sở y tế khác.
Ngày 9.4, Trường tiểu học Bình Quới Tây tạm ngừng ăn bán trú. UBND phường Bình Quới tiếp tục phối hợp các cơ quan chức năng điều tra dịch tễ, làm rõ nguyên nhân, xét nghiệm mẫu thức ăn, nước uống.
Rời phòng thi ở trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM lúc hơn 11h, Thành Công, học sinh trường THPT Bình Chiểu, lập tức tìm nhóm bạn bàn về câu hỏi niêm luật (quy tắc về thanh điệu, gieo vần) trong khổ thơ Đường.
"Em chưa từng gặp câu hỏi này nên khoanh may rủi, xác định mất điểm", Thành Công nói.
Nam sinh nói đề dài 16 trang, cấu trúc tương tự đề minh họa. 30 câu hỏi Tiếng Việt trong phần Sử dụng ngôn ngữ khiến em bất ngờ vì độ khó cao hơn nhiều so các đề từng luyện. Câu hỏi dài với ngữ liệu chủ yếu là thơ văn trung đại khiến nam sinh mất thời gian đọc.
Ngoài ra, phần Toán học thách thức vì một số câu cho nhiều ẩn để "chống" bấm máy tính. Tổng quan, em đánh giá đề thi đánh giá năng lực khó gấp rưỡi so với đề minh họa của Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh ước chừng đạt hơn 700/1200 điểm, chưa an toàn nên sẽ tiếp tục thi lần hai vào cuối tháng 5.
Đồng tình, Thùy Dương, THPT Nguyễn Hữu Huân, nói câu hỏi Tiếng Việt dài và đáp án gây nhiễu, "na ná nhau". Bù lại, Dương giải quyết tốt phần Tiếng Anh và Tư duy khoa học. Nữ sinh kỳ vọng đạt 900 điểm trở lên để đăng ký xét vào Đại học Kinh tế TP HCM và trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
"Đề khó gấp rưỡi, đặc biệt phần Tiếng Việt, nhiều câu em không hiểu đề", Dương nói.
Anh Thư, THPT Thủ Đức, rầu rĩ vì mất nhiều thời gian cho các câu hỏi Tiếng Việt. Nữ sinh dự định dành 30 phút nhưng cuối cùng mất 45 phút vẫn không chắc chắn toàn bộ đáp án cho phần này. Điều này cũng khiến em không kịp đọc kỹ những câu cuối, ước chừng 30 câu phải khoanh đáp án một cách may rủi.
"Lẽ ra em nên phân phối thời gian hợp lý hơn", Thư tiếc nuối và cho biết sẽ dự thi đợt sau để cải thiện kết quả.
Khảo sát 10 thí sinh tại điểm trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, có 8 em nhận định phần Tiếng Việt dài và khó. Đặc biệt, câu hỏi niêm luật khiến nhiều em nhăn mặt vì ít phổ biến nên không để ý trong quá trình học.
Đề thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM gồm 120 câu, thời gian làm bài 150 phút. Phần Tư duy khoa học có 30 câu gồm Logic - Phân tích số liệu và Suy luận khoa học. Phần Sử dụng ngôn ngữ gồm Tiếng Việt và Tiếng Anh với 60 câu. Cuối cùng là Toán học với 30 câu.
Câu hỏi được xây dựng theo hướng cung cấp thông tin, số liệu, dữ kiện, từ đó yêu cầu thí sinh vận dụng, xác định kết quả thực nghiệm, dự đoán quy luật...
Theo thống kê của Đại học Quốc gia TP HCM, gần 133.500 thí sinh tham gia thi đánh giá năng lực sáng 5/4, tỷ lệ 98%. Công tác coi thi đúng quy chế, chưa ghi nhận trường hợp sai sót, sự cố. Kết quả sẽ được công bố vào ngày 17/4.
Đợt hai của kỳ thi sẽ diễn ra ngày 24/5. Kết quả kỳ thi được 118 trường đại học, cao đẳng dùng để xét đầu vào. Năm ngoái, em Mai Quang Minh Trí vượt qua 152.000 thí sinh giành vị trí thủ khoa với 1.122/1200 điểm.
Theo thống kê của Sở GD-ĐT, dự kiến số HS tốt nghiệp THCS năm học 2025 - 2026 là 169.080 em, tăng 42.734 HS so với năm học trước. Trong đó khu vực 1 (TP.HCM cũ) tăng 27.106 HS, khu vực 2 (Bình Dương) tăng 8.419 HS và khu vực 3 (Bà Rịa-Vũng Tàu) tăng 7.209 HS.
Hiện nay khoảng 170 trường THPT công lập đã đăng ký chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 dự kiến với Sở GD-ĐT xấp xỉ 103.739 HS. Như vậy, nếu toàn bộ số HS lớp 9 đăng ký dự thi lớp 10 công lập, tỷ lệ HS trúng tuyển lớp 10 sẽ chiếm khoảng 61%. Cụ thể, các trường THPT ở khu vực TP.HCM và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ có thể tuyển khoảng 66% số HS lớp 9, còn các trường ở khu vực Bình Dương cũ chỉ đạt khoảng 44%...
Một lãnh đạo Sở GD-ĐT chia sẻ: "Nhằm tạo điều kiện ưu tiên chỗ học cho con em trên địa bàn, đảm bảo an sinh xã hội, Sở mong muốn tăng tỷ lệ chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027 so với số HS lớp 9 tốt nghiệp lên ít nhất là 70% (tăng thêm khoảng 14.000 HS) để giảm số lượng HS không trúng tuyển từ 65.000 xuống còn 51.000. Những HS này sẽ theo học các trường THPT tư thục, trường trung cấp hoặc hệ GDTX, tùy năng lực, định hướng và điều kiện của HS".
Do đó, Sở GD-ĐT đã chỉ đạo khẩn các cơ sở giáo dục trực thuộc tiếp tục rà soát tiêu chuẩn, tiêu chí về điều kiện cơ sở vật chất, đề xuất nhu cầu mua sắm, sửa chữa, đánh giá lại khả năng tiếp nhận, dựa vào số HS lớp 9 theo khu vực; từ đó đánh giá và giao chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập đạt 118.356 chỉ tiêu (chiếm tỷ lệ 70% so với HS lớp 9).
Trên cơ sở đề xuất của Sở GD-ĐT, Sở Tài chính TP.HCM đã có văn bản gửi UBND TP.HCM liên quan đến 2 cơ sở nhà đất tại số 1 Lê Thị Riêng (P.Thới An) và số 70A Thoại Ngọc Hầu (P.Tân Phú), là trụ sở UBND Q.12 và UBND Q.Tân Phú cũ, chuyển công năng thành trường học.
Theo Sở Tài chính, cơ sở tại số 1 Lê Thị Riêng đã được giao UBND P.Thới An quản lý từ cuối năm 2025, có diện tích hơn 36.600 m². Hiện chỉ còn một số đơn vị sử dụng khoảng 946 m² làm nơi làm việc, phần diện tích còn lại đang để trống.
Còn cơ sở tại số 70A Thoại Ngọc Hầu được giao UBND P.Tân Phú quản lý với diện tích hơn 13.000 m² đất, hơn 13.600 m² sàn. Nơi này đang bố trí trụ sở làm việc của Đảng ủy, HĐND, các đoàn thể và trung tâm hành chính công phường.
Trước đó, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết thời gian qua sở này đã chủ động trao đổi với các phường, xã, đặc khu về việc sử dụng những trụ sở dôi dư làm trường lớp. Hiện có 20 địa phương đề xuất các trụ sở dôi dư làm các điểm trường, góp phần giảm áp lực gia tăng HS tại các địa bàn.
Ông Hiếu thông tin P.Thới An sau sắp xếp có dân cư rất đông, có 4 trường THCS nhưng lại không có trường THPT nên áp lực rất lớn. Do đó Sở đã gửi văn bản tới Sở Tài chính và UBND TP.HCM xin tiếp nhận trụ sở tại số 1 Lê Thị Riêng dự kiến làm trường liên cấp (tiểu học - THCS - THPT), còn cơ sở tại số 70A Thoại Ngọc Hầu làm trường THPT.
Sở GD-ĐT tiếp nhận, phối hợp lập dự án đầu tư, đảm bảo đưa công trình vào sử dụng phục vụ năm học 2026 - 2027.
