Điều đáng lo ngại là biến cố này thường khởi phát rất nhanh, không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.
Mới đây, một nam thanh niên 18 tuổi tại TP.HCM đã ngưng tim ngoài bệnh viện khoảng 20 phút khi đang chơi thể thao vừa được các y bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) cứu sống ngoạn mục sau gần 3 tháng chiến đấu với “tử thần”.
Bệnh nhân nam N.T. (18 tuổi, TP.HCM) được đưa vào Bệnh viện Nhân dân 115 trong tình trạng ngưng tim hoàn toàn, tím tái. Trước đó, người bệnh đang chơi cầu lông cùng bố thì bất ngờ than mệt rồi đột ngột ngã quỵ, được người nhà nhanh chóng đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Tại khoa cấp cứu, người bệnh vẫn tiếp tục trong tình trạng ngưng tim, tím tái, được các bác sĩ hồi sinh tim phổi và chuyển đến khoa hồi sức tích cực.
Tại đây ê kíp điều trị đã triển khai ngay kỹ thuật hồi sức nâng cao V-A ECMO (tim phổi nhân tạo – tuần hoàn ngoài cơ thể) để duy trì sự sống tạm thời.
Sau khoảng 3 – 5 ngày, chức năng tim bắt đầu hồi phục, người bệnh được cai V-A ECMO. Tuy nhiên, do thời gian ngưng tim ngoài bệnh viện kéo dài khoảng 20 phút, người bệnh đối mặt nhiều biến chứng nặng như tổn thương não, viêm phổi nặng, nhiễm trùng, suy thận phải lọc máu kéo dài và tổn thương mô mềm vùng đùi.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Hữu Tín – Phó trưởng khoa phụ trách khoa hồi sức tích cực và chống độc Bệnh viện Nhân dân 115 – cho hay: “Chẩn đoán ban đầu nghi ngờ người bệnh ngưng tim do rối loạn nhịp nhanh kịch phát ở người trẻ, có thể do di truyền bẩm sinh hoặc bệnh lý cơ tim tiềm ẩn”.
“Đã có không ít thời điểm tình trạng người bệnh diễn tiến rất nặng, tiên lượng sống dè dặt khiến cả gia đình và đội ngũ điều trị trải qua những giờ phút vô cùng căng thẳng. Khi ấy, niềm tin dường như chỉ còn được giữ lại bằng quyết tâm không bỏ cuộc của gia đình và đội ngũ y bác sĩ.
Sau 86 ngày điều trị liên tục, người bệnh có sự hồi phục khiến chính chúng tôi cũng vô cùng bất ngờ. Từ trạng thái không đáp ứng, em dần nhận biết người thân, có thể giao tiếp cơ bản. Chức năng thận gần như hồi phục hoàn toàn, không còn phụ thuộc lọc máu”, bác sĩ Tín cho hay.
Hiện người bệnh vẫn còn yếu cơ, cần tiếp tục tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng dài hạn. Người bệnh sau đó được điều trị theo hướng kiểm soát rối loạn nhịp bằng thuốc và tiếp tục khảo sát chuyên sâu (như MRI tim và thăm dò điện sinh lý) trong giai đoạn sau.
Trước đó, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cũng đã cứu sống một nam bệnh nhân 39 tuổi đang chơi đá banh cùng bạn, khi vừa đỡ trái banh bằng ngực thì anh đột ngột ngã gục, ngưng tim, được người dân đưa đến khoa cấp cứu của bệnh viện.
Đó là trường hợp anh V.H.H. (TP.HCM) – có tiền căn bản thân chưa từng ghi nhận bệnh lý tim mạch, nhưng theo thông tin khai thác trong gia đình đã có 4 người đột tử không rõ nguyên nhân.
Sau 48 giờ can thiệp V-AV ECMO phối hợp hạ thân nhiệt và lọc máu liên tục, người bệnh phục hồi tri giác hoàn toàn và được kết thúc ECMO sau 72 giờ, ngừng hỗ trợ thở máy xâm lấn sau 4 ngày, ra khỏi phòng hồi sức tích cực sau 6 ngày.
Người bệnh sau đó tiếp tục được theo dõi tim mạch chuyên sâu để phát hiện, tầm soát bệnh lý tim mạch.
Bác sĩ Hữu Tín chia sẻ thêm: Ngưng tim đột ngột ở người trẻ khi chơi thể thao hoặc vận động mạnh tuy ít phổ biến nhưng không hiếm gặp, thường liên quan đến các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn, đặc biệt là rối loạn nhịp tim hoặc bệnh mạch vành (bệnh lý gây hẹp hoặc tắc các mạch máu nuôi tim).
Đáng lưu ý, bệnh mạch vành hiện đang có xu hướng trẻ hóa do nhiều yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá hoặc sử dụng chất kích thích, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, lối sống ít vận động, thậm chí căng thẳng kéo dài cũng có thể góp phần thúc đẩy bệnh phát triển sớm hơn.
Bác sĩ Hữu Tín khuyến cáo khi tham gia hoạt động thể thao, đặc biệt là các môn có cường độ cao, cần khởi động kỹ trước khi tập luyện và tránh gắng sức đột ngột.
Những người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc từng có triệu chứng như đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, thậm chí là ngất khi vận động, nên được thăm khám và tầm soát tim mạch trước khi chơi thể thao.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, bao gồm điện tim và siêu âm tim, giúp phát hiện sớm các bất thường tiềm ẩn.
Ngoài ra khi xảy ra tình huống nghi ngưng tim ngoài cộng đồng, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và người xung quanh cần tiến hành ép tim ngay nếu nạn nhân không đáp ứng để tăng cơ hội sống cho người bệnh vì não có thể tổn thương nặng chỉ sau 4 – 10 phút thiếu máu.
Bác sĩ Huỳnh Trung Tín, đơn vị hồi sức tim mạch Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cũng cho hay để phòng ngừa đột tử, người tham gia các môn thể thao cần hiểu về sức khỏe tim mạch của bản thân, biết được các bệnh lý tim mạch mình đang có, đặc biệt quan trọng khi trong gia đình có thành viên đột tử do tim hay không rõ nguyên nhân.
Bên cạnh đó, khi các triệu chứng đau tức ngực, chóng mặt, khó thở… xuất hiện khi đang vận động thể lực, dù ở cường độ nào, cũng nên đến bệnh viện để tầm soát các bất thường tim mạch và xin lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa về việc lựa chọn môn thể thao phù hợp tình trạng sức khỏe và tình trạng bệnh lý.
Khi nhiệt độ vượt 35 độ C, thực phẩm rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nhanh. Vì vậy, chú ý an toàn ăn uống và phòng ngộ độc thực phẩm là điều không thể xem nhẹ trong mùa nóng.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Bùi Thị Duyên, phụ trách khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, việc để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng nhiều giờ là nguy cơ ngộ độc thực phẩm phổ biến. Nhiều nơi chế biến thực phẩm sẵn nhưng không bảo quản đúng cách, khiến vi khuẩn phát triển nhanh. Bên cạnh đó, nhiễm khuẩn chéo do dùng chung dao, thớt cho đồ sống - chín, hoặc để lẫn thực phẩm sống với đồ ăn liền trong tủ lạnh cũng làm tăng rủi ro mất an toàn thực phẩm.
“Nếu khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào không chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, biến chất vì mục tiêu lợi nhuận hoặc chủ quan cũng sẽ vô tình tạo ra các ‘ổ’ vi khuẩn phát triển mạnh mẽ, trở thành nguồn gây ngộ độc”, bác sĩ Duyên cảnh báo.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết khoảng nhiệt độ 30 - 40°C thường được gọi là “vùng nguy hiểm” trong an toàn thực phẩm. Nhiều loại vi khuẩn có thể nhân đôi chỉ sau 20 - 30 phút, tức chỉ sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng trăm đến hàng nghìn lần.
Do đó, mọi người cần lưu ý một nguyên tắc quan trọng: Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 - 35°C, thời gian này nên rút ngắn còn khoảng 1 giờ. Sau mốc này, nguy cơ vi khuẩn phát triển và sinh độc tố tăng lên rõ rệt. Đáng lưu ý, một số độc tố vi khuẩn không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, nên việc “nấu lại cho kỹ” không đồng nghĩa với an toàn.
Các thực phẩm như hải sản, món nhiều nước, sữa hoặc thức ăn chế biến sẵn là nhóm dễ hư hỏng nhanh nhất trong thời tiết nắng nóng. Từ đó, bác sĩ Tố Hi lưu ý khi thực phẩm có dấu hiệu mùi lạ, nhớt, đổi màu hoặc vị bất thường, người dân không nên cố sử dụng lại.
Để chủ động phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Duyên khuyên người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau:
Thực hiện “ăn chín, uống sôi”: Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ôi thiu, hỏng mốc hoặc quá hạn sử dụng. Hạn chế tối đa các món gỏi sống, đồ tái trong mùa hè. Thực phẩm thừa cần được đun lại ở nhiệt độ trên 70 độ C trước khi ăn.
Vệ sinh tay: Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Giữ khu vực chế biến và vật dụng nấu nướng luôn sạch sẽ, khô ráo.
Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn chín cần được đậy kín để tránh bụi và côn trùng. Nếu dùng tủ lạnh, phải sắp xếp ngăn nắp, tránh việc tích trữ quá tải dung tích tủ. Nhiệt độ ngăn mát nên giữ ở mức 5 độ C hoặc thấp hơn.
Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, không có mùi lạ hay màu sắc bất thường.
Bù nước và điện giải đúng cách: Uống đủ 1,5 - 2,5 lít nước/ngày tùy độ tuổi và mức độ hoạt động. Nên uống chậm, chia thành nhiều lần ngay cả khi không khát. Có thể dùng nước lọc, nước khoáng, nước dừa hoặc Oresol để bổ sung khoáng chất bị thất thoát qua mồ hôi.
Không chỉ sống trong ký ức người thân, cô O.S.W. (19 tuổi, quốc tịch Anh) còn "hồi sinh" theo một cách đặc biệt trong nhịp tim, hơi thở của những con người xa lạ. Sự cho đi đã biến mất mát thành hy vọng, nối dài những hành trình sống còn dang dở.
Đây là ca hiến tạng nước ngoài thực hiện đầu tiên tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Theo gia đình, chuyến đi này diễn ra khi W. vừa hoàn thành việc học và đang trong năm "gap year" (khoảng thời gian nghỉ) trước khi nhập học đại học vào tháng 9 tới.
Cô đến Việt Nam cùng người thân và bạn bè, coi đây là một trong những hành trình đáng nhớ nhất của tuổi trẻ. Chẳng may trong chuyến đi định mệnh này, tuổi trẻ của W. đã dừng lại nơi đất khách.
Tuy nhiên từ giây phút chia ly ấy, những "sự sống cuối cùng" của cô gái 19 tuổi được trao đi. Gia đình cô đã quyết định đầy nhân văn: hiến tạng của con tại Việt Nam, để trái tim, hơi thở và hy vọng của cô được hồi sinh trong những con người khác.
"Con bé liên tục nói rằng con yêu đất nước này, yêu con người và những trải nghiệm ở đây đến nhường nào", ba của W. xúc động chia sẻ trong giờ khắc tiễn biệt.
Nén chặt nỗi đau, mẹ của bệnh nhân bày tỏ: "Chúng tôi biết con bé sẽ muốn như vậy. Khi cuộc sống của con bị lấy đi, con sẽ muốn trao lại sự sống cho người khác".
Với gia đình, khi con gái mình có thể mang lại cơ hội sống cho nhiều người không chỉ là niềm an ủi, mà còn là niềm tự hào sâu sắc. "Không có món quà nào lớn hơn việc trao đi tình yêu. Chúng tôi tin rằng con sẽ tiếp tục sống trong những con người mà con đã cứu", bà trầm giọng.
"Đó là một bi kịch đối với chúng tôi. Nhưng chúng tôi thấy Việt Nam là một đất nước xinh đẹp. Con bé sẽ có một phần tự do ở đây, tiếp tục hành trình của mình theo một cách khác", gia đình chia sẻ.
Suốt cuộc đời sống giữa nhịp sống hối hả, O.S.W. luôn tràn đầy năng lượng, yêu sự chuyển động và khám phá. Và giờ đây, theo cách riêng, cô vẫn đang tiếp tục hòa vào nhịp sống ấy trong những cuộc đời khác.
"Chúng tôi vô cùng tự hào về con gái mình. Con vẫn đang sống, theo một cách thật đẹp", người mẹ nói và gửi lời cảm ơn các y bác sĩ và những người đã đồng hành cùng gia đình. Bà nghẹn ngào cho biết con gái mình đã có những ngày cuối đời được yêu thương, trân trọng. "Đây là cách chúng tôi nói lời cảm ơn", bà chia sẻ.
Từ nguồn tạng hiến của cô gái trẻ, các bác sĩ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã ghép cho ba bệnh nhân, mở ra cơ hội sống mới.
Sự ra đi của W. ở tuổi 19 là mất mát không gì bù đắp, nhưng từ quyết định hiến tạng của gia đình cô, hành trình của cô gái trẻ không dừng lại mà được nối dài trong những cuộc đời khác.
Một chuyến đi khép lại, nhưng lòng nhân ái vẫn ở lại lặng lẽ lan tỏa, tiếp tục sống trong những cuộc đời được hồi sinh. Gia đình cô cũng gửi lời cảm ơn các y bác sĩ đã tận tình chăm sóc bệnh nhân trong những ngày cuối cùng.
Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch tại Hiệp hội Tim mạch Anh (BHF) vừa nhấn mạnh hai trong số những lựa chọn thay thế tự nhiên hiệu quả nhất đã được các nghiên cứu chứng minh có tác động tích cực đến nồng độ cholesterol.
Việc kiểm soát chỉ số này là yếu tố sống còn để duy trì sức khỏe tim mạch, bởi cholesterol trong máu tăng cao sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và các vấn đề về tuần hoàn. Về cơ bản, cholesterol tồn tại dưới hai dạng:
Lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL): Hay còn gọi là cholesterol "xấu" - vận chuyển cholesterol từ gan đến các cơ quan khác.
Lipoprotein tỷ trọng cao (HDL): Được gọi là cholesterol "tốt" - vận chuyển cholesterol dư thừa từ cơ thể quay trở lại gan để đào thải.
Nồng độ LDL cao có thể dẫn đến hình thành các mảng bám chất béo bên trong thành động mạch. Theo thời gian, các mảng bám này cứng lại và làm hẹp động mạch, hạn chế lưu thông máu đến các cơ quan thiết yếu như tim và não, dẫn đến đau tim hoặc đột quỵ.
Một số loại thực phẩm chứa các hợp chất tự nhiên có khả năng hạ cholesterol theo cách tương tự thuốc statin. Những thực phẩm này rất giàu chất xơ hòa tan, sterol/stanol thực vật và axit béo omega-3.
Thuốc statin hoạt động bằng cách ức chế một loại enzyme trong gan (HMG-CoA reductase) - vốn đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất cholesterol. Trong khi đó, một số thực phẩm như yến mạch và sterol thực vật cũng giúp gan loại bỏ nhiều cholesterol hơn khỏi máu để sản xuất mật.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng dù thực phẩm rất tốt, không có một loại thực phẩm hay sự thay đổi chế độ ăn uống đơn lẻ nào có thể thay thế hoàn toàn hiệu quả của thuốc statin trong trường hợp bệnh lý nặng. Việc tư vấn bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn là vô cùng quan trọng.
Dưới đây là 2 "siêu thực phẩm" được các chuyên gia nhắc tên:
Yến mạch
Một nghiên cứu gần đây của Đại học Bonn (Đức) cho thấy việc ăn yến mạch trong hai ngày liên tiếp có thể giúp giảm cholesterol đáng kể. Yến mạch chứa nhiều beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan chính yếu.
Khi vào hệ tiêu hóa, beta-glucan tạo thành một chất dạng gel, bẫy các axit mật giàu cholesterol và ngăn chúng hấp thụ vào máu. Để bù đắp, gan buộc phải rút thêm cholesterol từ máu để tạo mật mới, từ đó làm giảm mức LDL.
Một đánh giá trên 58 thử nghiệm lâm sàng công bố trên British Journal of Nutrition cho thấy người trung niên giảm 4,2% cholesterol "xấu" khi tiêu thụ 3,5 g beta-glucan mỗi ngày.
FDA khuyến nghị nạp 3 g beta-glucan mỗi ngày. Theo BHF, một bát cháo yến mạch (40 g) chứa khoảng 2 g beta-glucan, trong khi một ly sữa yến mạch (250ml) cung cấp khoảng 1 g.
Thực phẩm từ sữa
Nhiều loại bơ thực vật, sữa và sữa chua hiện nay được tăng cường sterol và stanol thực vật (phytosterol). Các chất này có cấu trúc tương tự cholesterol, tạo ra sự "cạnh tranh" hấp thụ tại đường ruột, khiến lượng cholesterol đi vào máu ít hơn.
Một đánh giá trên 124 nghiên cứu năm 2014 cho thấy tiêu thụ tối đa 3,3 g phytosterol mỗi ngày có thể giảm dần cholesterol LDL từ 6-12% sau khoảng 4 tuần.
Mặc dù phytosterol có sẵn trong trái cây, rau củ và hạt, nhưng lượng nạp vào từ thực phẩm tự nhiên thường thấp (dưới 600 mg/ngày). Do đó, các thực phẩm bổ sung tăng cường (như sữa công thức) được coi là nguồn cung cấp hiệu quả hơn để đạt mức 2 g/ngày theo khuyến nghị.
Hiệp hội Tim mạch Anh lưu ý: "Mặc dù sterol và stanol thực vật giúp hạ cholesterol, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh chúng làm giảm trực tiếp nguy cơ đau tim và đột quỵ rõ rệt như statin".
Vì vậy, hãy coi các loại thực phẩm này là "đồng minh" hỗ trợ bên cạnh lối sống lành mạnh bao gồm: tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và không hút thuốc. Nếu bạn đang điều trị bệnh lý, hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung các loại thực phẩm tăng cường này vào thực đơn hàng ngày.
