Trên boong một con tàu chở dầu đang qua lại vùng biển giữa vịnh Oman và eo biển Hormuz ngày 15/4, thuyền trưởng người Iraq Rahman al-Jubouri đang làm việc tại một trong những hành lang hàng hải căng thẳng nhất thế giới, nơi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel với Iran đang làm gián đoạn thương mại toàn cầu, thủy thủ mắc kẹt và đối mặt nguy cơ bị tấn công.
Đối với al-Jubouri, người đã làm việc trên biển từ năm 1984, kinh qua nhiều thập kỷ biến động như Chiến tranh Iran – Iraq và Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, cuộc xung đột hiện nay không phải điều lạ lẫm.
Một lần nữa, ông lại làm việc ở những vùng biển nguy hiểm, nơi các cuộc tấn công quân sự bất ngờ luôn rình rập tàu thuyền đi qua các cửa ngõ quan trọng như Bab el-Mandeb và vịnh Ba Tư.
“Công việc giờ đây thực sự rủi ro, chẳng biết lúc nào bom rơi trúng tàu. Chúng tôi đang lênh đênh trên một quả cầu lửa”, ông nói.
Al-Jubouri đã ở trên con tàu chở dầu Sea Moon treo cờ Palau được 4 tháng. Ông và các thủy thủ đang di chuyển từ vịnh Aden về phía vịnh Oman để dỡ dầu tại cảng Ras Isa ở Yemen.
Lộ trình không đi qua eo biển Hormuz, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro cao vì nằm gần lối vào eo biển này. Hành trình bị trì hoãn bởi lo ngại về an ninh và gián đoạn hậu cần khi cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra. Chiến sự khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu tắc nghẽn, buộc nhiều tàu phải đổi lộ trình hoặc nằm chờ trong vịnh.
Lực lượng quân sự Mỹ ngày 19/4 đã bắt một tàu hàng treo cờ Iran khi con tàu di chuyển qua vòng phong tỏa của hải quân gần eo biển. Đây là vụ chặn tàu đầu tiên từ khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran tuần trước.
Công việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến thủy thủ trên tàu Sea Moon phải thường xuyên diễn tập an toàn chuẩn bị ứng phó tấn công. “Cầu Thượng đế đừng để điều đó xảy ra”, ông al-Jubouri nói.
Năm ngoái, khi đang cập cảng ở Yemen, con tàu của ông đã bị tấn công. “Tôi lập tức chặt đứt dây neo, chuẩn bị động cơ và rời cảng bằng mọi giá để bảo vệ thủy thủ và con tàu”, ông kể lại.
Mảnh bom đã văng trúng tàu chở dầu khi nó đang rời đi, gây hư hại nhẹ, nhưng toàn bộ thủy thủ đã thoát nạn an toàn. Bất chấp mối đe dọa dai dẳng, con tàu sau đó đã quay lại hoạt động tại cảng và tiếp tục lộ trình đã định.
Tuy nhiên, không phải tất cả thành viên trong đoàn của al-Jubouri đều có thể chịu đựng được những hiểm nguy của công việc này. Ông cho biết đội ngũ của mình đã giảm từ 27 thủy thủ xuống còn 17 người. Nỗi sợ khiến họ rời đi.
Hàng chục năm kinh nghiệm đi biển khiến al-Jubouri thích nghi tốt với áp lực. Ông cho hay nhu yếu phẩm cơ bản vẫn ổn định. Thực phẩm và nước đóng chai được bổ sung thường xuyên tại cảng, không xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn.
Tuy nhiên, đã 4 tháng qua al-Jubouri chưa được gặp gia đình. Giống nhiều người khác, ông thường đau đáu nỗi nhớ nhà.
“Chúng tôi buồn vì phải xa gia đình và quê hương”, ông nói, cho hay Internet giúp họ bớt cô đơn, nhưng chẳng thể xóa nhòa được cảm giác xa xôi cách trở, nhất là khi họ đang phải đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày.
"Chừng nào còn diễn ra các cuộc tấn công tên lửa nhắm vào dân thường Israel, Iran sẽ phải trả giá đắt, bị làm cho suy yếu và cuối cùng là bị tê liệt cơ sở hạ tầng quốc gia cũng như năng lực hoạt động", Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, nói ngày 5/4.
Ông Katz tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục "truy đuổi và hạ sát" giới lãnh đạo Iran, đồng thời tấn công các mục tiêu an ninh và tài sản chiến lược trên khắp quốc gia Cộng hòa Hồi giáo này.
Những ngày gần đây, quân đội Israel cùng phía Mỹ đã tấn công các cơ sở sản xuất thép và hóa dầu của Iran, với cáo buộc rằng doanh thu từ những lĩnh vực này được Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để tài trợ cho việc sản xuất vũ khí.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, cùng ngày cảnh báo sẽ có những biện pháp trả đũa "tàn khốc hơn nhiều" nếu đối phương tấn công các mục tiêu dân sự.
"Nếu các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự lặp lại, giai đoạn tiếp theo của những hoạt động tấn công và trả đũa của chúng tôi sẽ tàn khốc, lan rộng hơn nhiều", phát ngôn viên của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, yêu cầu Tehran mở cửa lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Từ khi bắt đầu cuộc xung đột, bằng mạng lưới tình báo tinh vi, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".
Hãng tin AFP dẫn nguồn Tân Hoa xã ngày 12-4 cho biết Văn phòng Các vấn đề Đài Loan thuộc Chính phủ Trung Quốc vừa phê chuẩn 10 biện pháp nhằm "thúc đẩy sự phát triển hòa bình của quan hệ hai bờ eo biển và nâng cao phúc lợi cho người dân hai bên".
Danh sách này được đưa ra chỉ vài giờ trước khi đoàn đại biểu Quốc Dân Đảng - đảng đối lập lớn nhất tại Đài Loan - do Chủ tịch đảng là bà Trịnh Lệ Văn dẫn đầu kết thúc chuyến thăm kéo dài sáu ngày. Bà Trịnh cùng các cộng sự rời Bắc Kinh về Đài Bắc vào chiều cùng ngày.
Bà Trịnh Lệ Văn là lãnh đạo đầu tiên của Quốc Dân Đảng đến thăm Trung Quốc đại lục trong vòng một thập niên trở lại đây.
Trong nhóm chính sách mới, Văn phòng Các vấn đề Đài Loan cho biết sẽ "thúc đẩy việc nối lại chương trình thí điểm du lịch cá nhân" tới đảo Đài Loan dành cho người dân Thượng Hải và tỉnh Phúc Kiến. Đây được xem là động thái đáng chú ý sau nhiều năm hoạt động du lịch hai bờ bị gián đoạn.
Bên cạnh đó, cơ quan này thông báo sẽ thúc đẩy "khôi phục hoàn toàn" các đường bay thẳng giữa Đài Loan và một loạt thành phố tại Trung Quốc đại lục, bao gồm Urumqi, Tây An, Cáp Nhĩ Tân, Côn Minh và Lan Châu. Việc mở rộng mạng lưới hàng không được đánh giá có thể tạo xung lực mới cho giao lưu nhân dân hai bên.
Một điểm đáng chú ý khác là Trung Quốc sẽ cho phép nhập khẩu các bộ phim truyền hình, phim tài liệu và phim hoạt hình do Đài Loan sản xuất.
Tuy nhiên Tân Hoa xã lưu ý các tác phẩm này phải có "định hướng đúng đắn, lành mạnh và chất lượng cao" mới được phép phát hành tại thị trường đại lục.
Trong tuyên bố phát đi cùng ngày, Phó chủ tịch Quốc Dân Đảng Trương Vinh Cung "hoan nghênh mạnh mẽ" các biện pháp mà Bắc Kinh vừa công bố.
"Những chính sách này đặc biệt phù hợp với kỳ vọng của nhiều tầng lớp tại Đài Loan, đồng thời tạo ra cú hích quan trọng cho sự phát triển hòa bình của quan hệ hai bờ eo biển", ông Trương nói.
Thông tin quân đội Mỹ chặn bắt các tàu dầu Iran diễn ra trong lúc Washington đang áp đặt lệnh phong tỏa đối với hoạt động hàng hải của Iran, trong lúc phía Tehran nổ súng vào các tàu nhằm ngăn chặn chúng di chuyển qua eo biển Hormuz.
Sau gần 2 tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, ít có dấu hiệu nào cho thấy khả năng các bên nối lại đàm phán.
Việc đóng cửa eo biển Hormuz do xung đột đã làm gián đoạn nguồn cung gồm khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu, gây ra khủng hoảng năng lượng trên diện rộng.
Trong những ngày gần đây, lực lượng Mỹ đã bắt giữ một tàu hàng và một tàu chở dầu của Iran. Về phần mình, Iran hôm 22.4 thông báo bắt giữ hai tàu container tìm cách rời Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz. Trước khi bắt tàu, phía Iran đã nổ súng vào các tàu này cùng một tàu khác.
Cùng ngày, Reuters dẫn 2 nguồn tin thuộc ngành vận tải biển Mỹ, Ấn Độ và 2 nguồn an ninh hàng hải phương Tây tiết lộ Washington đã chuyển hướng thêm ít nhất 3 tàu chở dầu mang cờ Iran trong những ngày gần đây.
Quân đội Mỹ chưa bình luận về những thông tin trên.
Một trong các tàu bị chặn được cho là siêu tàu dầu Deep Sea, vận chuyển một phần dầu thô và lần cuối được ghi nhận ngoài khơi Malaysia cách đây một tuần, theo dữ liệu của MarineTraffic.
Bên cạnh đó, tàu Sevin nhỏ hơn với sức chứa tối đa 1 triệu thùng và đang chở khoảng 65% tải trọng cũng bị chặn. Lần xuất hiện gần nhất của tàu này là ngoài khơi Malaysia cách đây một tháng.
Siêu tàu chở dầu Dorena, chở đầy khoảng 2 triệu thùng dầu thô, cũng bị chặn và 3 ngày trước được ghi nhận ngoài khơi miền nam Ấn Độ.
