Theo Hãng tin AFP, ngày 21-4 giờ Mỹ (sáng 22-4 giờ Việt Nam), Tổng thống Donald Trump đã thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của nước này với Iran nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Tuy nhiên, ông khẳng định sẽ duy trì phỏng tỏa các cảng của Iran.
“Dựa trên thực tế là Chính phủ Iran đang bị rạn nứt nghiêm trọng – điều không nằm ngoài dự đoán, và theo đề nghị của Thống soái Asim Munir cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, chúng tôi đã được yêu cầu tạm hoãn cuộc tấn công vào Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất.
Vì vậy, tôi đã chỉ đạo quân đội của chúng ta tiếp tục duy trì phong tỏa và, về mọi mặt khác, luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động. Theo đó, tôi sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi đề xuất của phía Iran được trình lên và các cuộc thảo luận được hoàn tất, theo bất kỳ kết quả nào”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Diễn biến này diễn ra không lâu trước thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dự kiến kết thúc vào 6h50 sáng 22-4 (giờ Việt Nam).
Ngay sau thông báo về việc gia hạn ngừng bắn, Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ không đến Pakistan tham dự vòng đàm phán thứ hai như dự kiến.
“Trong bối cảnh bài đăng của Tổng thống Trump xác nhận Mỹ đang chờ đợi đề xuất từ phía Iran, chuyến đi tới Pakistan sẽ không diễn ra hôm nay. Mọi thông tin cập nhật thêm về các cuộc gặp trực tiếp sẽ được Nhà Trắng công bố”, một quan chức Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố, theo Đài CNN.
Trước thông báo của Mỹ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết quyết định cuối cùng về việc Iran có tham gia đàm phán hay không vẫn chưa được đưa ra, đồng thời cáo buộc Washington có “hành vi mâu thuẫn và các hành động không thể chấp nhận”.
Iran cũng cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở sản xuất dầu của các nước láng giềng vùng Vịnh nếu lãnh thổ của họ bị sử dụng để tấn công Iran sau khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Theo Hãng tin Reuters, sau thông báo của ông Trump Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif – quốc gia trung gian trong đàm phán Mỹ – Iran – bày tỏ cảm ơn nhà lãnh đạo Mỹ vì đã chấp nhận đề nghị gia hạn ngừng bắn với Iran mà Islamabad đã đưa ra, nhằm tạo điều kiện cho tiến trình ngoại giao.
“Tôi chân thành hy vọng rằng cả hai bên sẽ tiếp tục tuân thủ lệnh ngừng bắn và có thể đạt được một ‘thỏa thuận Hòa bình’ toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai dự kiến diễn ra tại Islamabad, để chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột”, ông Sharif viết một bài đăng trên X.
Theo Đài Al Jazeera của Qatar, ông Mahdi Mohammadi – cố vấn chủ tịch Quốc hội Iran – cho rằng việc ông Trump gia hạn ngừng bắn là để “câu giờ cho một đòn tấn công bất ngờ”.
“Bên thua cuộc không thể áp đặt điều kiện. Việc tiếp tục bao vây không khác gì ném bom và phải được đáp trả bằng hành động quân sự. Hơn nữa, việc ông Trump gia hạn ngừng bắn chắc chắn là một mưu đồ nhằm câu giờ cho một cuộc tấn công bất ngờ. Đã đến lúc Iran giành thế chủ động”, ông Mohammadi viết trên mạng xã hội.
Viết trên mạng xã hội X ngày 21.4, ông Qalibaf cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi thực hiện phong tỏa, với mục đích “biến bàn đàm phán thành nơi Iran phải đầu hàng hoặc lấy cớ để Mỹ tiếp diễn xung đột”.
"Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới những lời đe dọa. Trong 2 tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị để tung ra những quân bài mới trên chiến trường", ông viết. Lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran sẽ kết thúc ngày 22.4, song hiện chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên sẵn sàng gia hạn.
Vào ngày 19.4, chỉ huy Không quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Majid Mousavi, nói trong video đăng trên mạng xã hội rằng vào thời điểm ngừng bắn, Iran đang bổ sung kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) với tốc độ nhanh hơn cả trước khi xung đột với Mỹ - Israel.
Ông Mousavi còn tuyên bố rằng: “Không như Iran, kẻ thù không có khả năng bổ sung đạn dược trong thời gian ngừng bắn”. Mỹ và Israel không phản hồi các tuyên bố này, theo The Jerusalem Post.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tự tin rằng Iran sẽ ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời cảnh báo về những hậu quả nếu điều này không diễn ra. "Họ sẽ đàm phán thôi. Nếu không làm như vậy, họ sẽ gặp phải những vấn đề chưa từng có trước đây", ông nói hôm 20.4.
Trang Axios dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ Phó tổng thống Mỹ JD Vance sẽ đến thủ đô Islamabad, Pakistan ngày 21.4 để đàm phán với Iran, dù Tehran chưa xác nhận tham dự.
Một nguồn tin cho biết phái đoàn Iran đang chờ quyết định từ Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Đồng thời, IRGC - lực lượng quân sự có sức ảnh hưởng chính trị lớn tại Iran - được cho là giữ lập trường cứng rắn rằng sẽ không đàm phán nếu Mỹ không chấm dứt phong tỏa.
"Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này "không còn hải quân và cũng không còn không quân", hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái "đã bị xóa sổ".
Tổng thống Mỹ nói "mối đe dọa duy nhất còn lại" của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. "Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển", ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ "một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz" mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công "trong vòng 30 phút" nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
Sở Cảnh sát Irvine, quận Cam, ngày 8/4 công bố video trích xuất từ camera gắn trên người, ghi lại vụ bắt tài xế tại một trạm xăng trong thành phố hồi tuần trước.
Theo cảnh sát, người đàn ông không được nêu danh tính đã yêu cầu nhân viên đổ 55 USD xăng miễn phí. Khi bị từ chối, người này quyết định ở lì tại trạm xăng, buộc nhân viên phải gọi cảnh sát.
"Tôi thực sự tin rằng tiền tệ, xét như một phương tiện thanh toán, là không có thực", người đàn ông giải thích với cảnh sát khi ngồi trong xe.
"Được rồi, anh có thể tin vào điều đó, anh bạn, nhưng đây là thực tế. Nếu muốn có xăng, anh phải trả bằng tiền mặt hoặc quẹt thẻ. Nếu anh không làm điều đó, anh phải rời khỏi đây".
Người đàn ông sau đó bị bắt. Các cáo buộc cụ thể đối với người này, cũng như ngày hầu tòa chưa được công bố.
"Các sĩ quan đã phải kiên nhẫn thuyết phục người này rời đi, trong khi vẫn phải đối thoại về quan điểm tiền có thật hay không", Sở Cảnh sát Irvine thông báo trên Facebook. "Thực tế là khi đã áp dụng mọi biện pháp giải thích mà không có kết quả, việc bất tuân lệnh của cảnh sát sẽ dẫn đến những hậu quả hoàn toàn có thật".
Giá xăng tại Mỹ đã lên mức cao nhất trong nhiều năm, sau khi xung đột Iran bùng phát, khiến eo biển Hormuz, được coi là huyết mạch dầu mỏ thế giới, gần như bị phong tỏa, làm đảo lộn thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Giá xăng trung bình toàn quốc ở Mỹ hiện khoảng 4,14 USD một gallon (khoảng 3,78 lít), tăng gần 1 USD so với đầu tháng 3. Tại một số thành phố lớn ở bang California như Los Angeles, giá xăng lên gần 7 USD một gallon.
Nhiều người tiêu dùng cho rằng họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc cắt giảm các khoản khác để chi thêm tiền đổ xăng, khi thường xuyên phải lái xe đi làm. "Trước đây, tôi chỉ phải trả khoảng 20-25 USD để đổ đầy bình, giờ lên tới 40 USD, thật điên rồ", Alcala, người dân New York, nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 7/4 thông báo Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn trong hai tuần, Tehran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua Hormuz trong thời gian này với "sự điều phối từ lực lượng vũ trang". Sau thông báo của ông Trump, phiên giao dịch ngày 8/4 có thời điểm chứng kiến giá dầu thô Mỹ giảm gần 19%.
Tuy nhiên, Iran đang đình chỉ cho phép tàu qua Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn vì Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon.
