Đó là tình huống rất thật mà một hộ kinh doanh nêu ra tại tọa đàm “Cầm tay chỉ việc hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật về thuế” do báo Pháp Luật TP.HCM phối hợp cùng Thuế TP.HCM tổ chức hôm nay, 10-4.
Tại buổi tọa đàm, chị Ngọc Dung, chủ một hộ kinh doanh ngành dịch vụ, cho hay do doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, chưa đến ngưỡng phải xuất hóa đơn nên cơ quan thuế hướng dẫn chị lập tài khoản ngân hàng riêng để tách bạch hoạt động kinh doanh và dùng sổ ghi chép cá nhân để ghi chép doanh thu.
Do không rành về kế toán nên chị chỉ ghi chép đơn giản, thu bao nhiêu, chi bao nhiêu. Tuy nhiên do là ngành dịch vụ nên sẽ có những khoản như là tiền tip (khoản mà khách hàng tự nguyện gửi thêm cho nhân viên).
Số tiền này gửi nhân viên kỹ thuật nhưng khách hàng lại chuyển tiền vào tài khoản hộ kinh doanh, dẫn đến chênh lệch doanh thu thực tế mà hộ kinh doanh thực nhận với doanh thu nhận qua tài khoản.
“Vậy sau này hộ kinh doanh có bị tính là kê khai sai, bị phạt hay không. Xem thông tin trên mạng tôi cũng rất lo và đang nghĩ đến chuyện tính toán có nên kinh doanh tiếp hay không, chứ nếu quy mô nhỏ như tôi mà thuê kế toán sẽ rất tốn kém”, chị Ngọc Dung nói.
Về vấn đề này, bà Mai Thị Nghĩa Lê, Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP.HCM), hướng dẫn chi tiết về cách xác định doanh thu cho các hộ kinh doanh.
Cụ thể, hộ kinh doanh bắt buộc phải ghi nhận toàn bộ doanh thu phục vụ sản xuất, kinh doanh (bao gồm lương, chi phí nhân công và các chi phí liên quan) vào sổ sách để làm cơ sở xem xét ngưỡng chịu thuế.
Riêng với khoản tiền tip, việc chịu thuế sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào tính chất khoản tiền. Nếu tiền tip mang tính chất như tiền công, tiền lương hoặc hoa hồng bắt buộc (điển hình như trong hoạt động môi giới), đây là kết quả của kinh doanh nên bắt buộc tính vào thuế thu nhập cá nhân và ghi nhận doanh thu.
“Ngược lại, nếu đó là khoản bồi dưỡng tự nguyện, không bắt buộc thì không nhất thiết phải đưa vào thu nhập cá nhân. Dù vậy, hộ kinh doanh phải lưu ý mọi khoản thu có tính bắt buộc khác vẫn phải kê khai đầy đủ theo luật định” – bà Lê nhấn mạnh.
ThS – luật sư Lê Kiên Lương, Giám đốc Công ty Thiên Hương, nhận định công tác kiểm tra của cơ quan thuế trong giai đoạn 2026 – 2027 đang dịch chuyển mạnh mẽ từ hậu kiểm xác suất sang giám sát số hóa toàn diện dựa trên nền tảng Big Data.
Việc đối soát dữ liệu từ hóa đơn, máy tính tiền, dòng tiền ngân hàng và thương mại điện tử sẽ diễn ra liên tục, bất kỳ sự lệch pha nào cũng sẽ lập tức kích hoạt lệnh kiểm tra.
Bên cạnh đó, ngành thuế cũng sẽ quyết liệt truy quét các chuỗi cung ứng ẩn, triệt phá hành vi mua bán hóa đơn khống và siết chặt nghĩa vụ bảo hiểm xã hội qua cơ chế liên ngành.
Để chủ động tự bảo vệ mình, luật sư Lương khuyến nghị hộ kinh doanh cần lập tức “sạch hóa” dòng tiền bằng cách tách bạch hoàn toàn tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh. Nếu để lẫn lộn, toàn bộ dòng tiền đổ về có thể bị cơ quan thuế mặc định là doanh thu chưa kê khai, dẫn đến nguy cơ truy thu khổng lồ.
“Chưa kể nếu phát sinh nợ thuế, toàn bộ tài sản cá nhân đều có nguy cơ bị cơ quan chức năng phong tỏa. Giải pháp duy nhất là hộ kinh doanh phải mở tài khoản ngân hàng riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung với tài khoản cá nhân. Việc tách bạch này sẽ minh bạch hóa dòng tiền, chứng minh rõ ràng các khoản “thu hộ chi hộ”, tránh bị quy kết là hành vi giấu doanh thu”, luật sư Lê Kiên Lương nói.
Bên cạnh đó, ông Lương cũng khuyến cáo hộ kinh doanh phải hoàn thiện hệ sinh thái chứng từ đầu vào, kiên quyết lấy hóa đơn hoặc lập bảng kê đúng quy định đối với mặt hàng nông sản. Đồng thời tích cực số hóa quản lý bằng các phần mềm bán hàng có tích hợp hóa đơn điện tử để đối khớp dữ liệu theo ngày.
Cuối cùng, cần chủ động rà soát lại toàn bộ hồ sơ lao động và bảo hiểm thay vì đợi đến lúc có quyết định thanh tra mới hợp thức hóa.
Tại phiên thảo luận kinh tế - xã hội ngày 21/4, ông Nguyễn Hải Nam, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng vốn đầu tư nền kinh tế được dẫn qua hai kênh là tín dụng ngân hàng và thị trường vốn, bao gồm trái phiếu và cổ phiếu. Hiện quy mô tín dụng ngân hàng đạt khoảng 145% GDP, cao hơn nhiều so với một số nước trong khu vực, tạo áp lực lớn cũng như rủi ro tiềm tàng về nợ xấu hay hệ số an toàn vốn (CAR).
Trong khi đó, theo nguyên tắc, dòng tiền từ các ngân hàng chỉ cung cấp vốn ngắn hạn cho nền kinh tế, còn dài hạn cần phụ thuộc vào thị trường vốn. Ông Nam cho rằng, cần phát triển đồng bộ kênh dẫn vốn thứ hai là thị trường vốn, bao gồm trái phiếu và cổ phiếu.
Giải trình trước Quốc hội, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết thị trường vốn, chứng khoán đang được phát triển trở thành kênh huy động trung và dài hạn của nền kinh tế.
Ông cho hay, Chính phủ đặt mục tiêu vốn hóa của thị trường chứng khoán đạt 120% GDP vào năm 2028 - mức tương đồng với các nước trong khu vực và thế giới. "Qua đó, thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung, dài hạn quan trọng, chia sẻ gánh nặng với các ngân hàng", Phó thủ tướng nói.
Tính đến cuối năm 2025, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt gần 10 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 77,9% GDP của Việt Nam.
Phát biểu trước đó, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cũng nói rằng thị trường chứng khoán có cơ hội thu hút vốn trong thời gian tới sau khi được FTSE Russell xác nhận nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9.
Với thị trường trái phiếu Chính phủ, sau thời gian trầm lắng, đã có dấu hiệu khởi sắc trở lại. Ông Tuấn cho hay năm nay, huy động vốn qua kênh này phấn đấu đạt 900.000 tỷ đồng, tăng 100.000 tỷ so với 2025.
Về chính sách tài khóa, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết sẽ được nhà điều hành mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Qua đó, các nguồn lực của Nhà nước và vốn vay nước ngoài được khai thác hiệu quả để thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo ông, Chính phủ đã trình Quốc hội kế hoạch tài chính quốc gia để nâng tỷ lệ bội chi bình quân từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% GDP trong 5 năm tới. Đồng thời, nhà điều hành dự kiến tăng chi ngân sách, trong đó dành 40% chi cho đầu tư phát triển - gấp 2,4 lần so với giai đoạn trước.
Chính phủ cũng đang trình Quốc hội tiếp tục ban hành mới các chính sách ưu đãi về thuế, phí để hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế phải chống chọi những biến động bất lợi từ bên ngoài.
Tại khu vực thủ phủ vải thiều Lục Ngạn cũ (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh), nhiều nông dân lo lắng, đứng ngồi không yên do thời tiết không thuận lợi, tỉ lệ ra hoa thấp hơn so với năm trước.
Là hộ có 2ha vải thiều, trong đó 70% xuất khẩu đi Nhật Bản, ông Ngô Văn Hùng - nông dân hợp tác xã Thanh Hải, phường Chũ (tỉnh Bắc Ninh) - cho hay lượng hoa chỉ đạt 50-70% so với mọi năm.
Tranh thủ nắng ráo, ông cùng vợ khoanh vùng các cây khỏe, ra hoa đúng lúc để chăm sóc. "Chăm cây bận hơn chăm con", ông Hùng bày tỏ.
Để đáp ứng quy định xuất khẩu, cán bộ nông nghiệp sẽ cấp cho gia đình mã quét để ghi chép lượng nước, thuốc bảo vệ thực vật. Tất cả đều rõ ràng từ chủng loại, thời điểm, số lượng theo quy chuẩn khắt khe nhất.
Năm trước, giá vải thiều xuất bán từ vườn nhà ông Hùng khoảng 25.000 - 27.000 đồng/kg. Do thời tiết không thuận lợi, ông mong giá bán năm nay cao hơn để đủ chi phí chăm sóc, bõ công sức cả mùa vụ.
Theo ông Phạm Hồng Long - Chủ tịch UBND phường Chũ - qua nắm bắt trên địa bàn, vải chính vụ ước khoảng 10 - 15% ra hoa, còn vải lai Thanh Hà khoảng 40% ra hoa. Ngược lại, vải u hồng được mùa, đạt 80 - 85%.
Trước thực trạng này, phường và cơ quan chức năng tăng cường hướng dẫn bà con chăm sóc tốt các khu vực ra hoa, đảm bảo giữ chất lượng, mẫu mã trái vải.
Cách đó hơn 60km, tại xã Phúc Hòa (tỉnh Bắc Ninh), anh Nguyễn Văn Cường tất bật chăm sóc vải thiều. Là hộ tham gia chương trình "vườn vải đẹp", gia đình tuân thủ kỹ thuật trồng trọt theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, qua đó tỉ lệ đậu quả đạt gần 80%.
Cụ thể, gia đình chủ động cải tạo vườn, chặt bỏ cây già cỗi, duy trì mật độ cây vừa phải, lắp thêm hệ thống tưới nước tiết kiệm… Các mã số vùng trồng được đăng ký xuất khẩu đi Mỹ, Nhật Bản và châu Âu được khoanh vùng, chăm sóc kỹ lưỡng.
"Trồng vải thiều giờ đây không chỉ để bán mà còn hướng tới du lịch trải nghiệm nên gia đình xác định tuân thủ đúng quy trình từ đầu vụ", anh Cường cho hay.
Theo ông Đặng Văn Tặng - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bắc Ninh (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh), niên vụ vải năm 2026 diễn ra trong điều kiện thời tiết không thuận lợi.
Cụ thể, các tháng 11 và 12-2025 - thời điểm cây vải phân hóa mầm hoa - gặp điều kiện thời tiết ấm, độ ẩm cao dẫn tới tỉ lệ vải sớm chỉ đạt khoảng 60%, còn vải chính vụ đạt dưới 50%. Dự kiến, sản lượng vải thiều toàn tỉnh Bắc Ninh giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng ước khoảng 100.000 tấn.
Do vậy, chi cục đã tham mưu cấp có thẩm quyền thành lập các tổ vải thiều xuất khẩu gồm 21 cán bộ có kinh nghiệm, đồng thời phân công phụ trách các vùng vải trọng điểm, trực tiếp hướng dẫn nông dân và phối hợp với chính quyền cơ sở để sản xuất đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn. Ngành cũng tham mưu UBND tỉnh phối hợp các địa phương tổ chức bình tuyển vườn vải đẹp, lấy đó làm hạt nhân để tuyên truyền, nhân rộng trong các niên vụ tiếp theo.
Sáng 9/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Nghị quyết của Quốc hội về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng.
Cùng với đó, xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được đề xuất áp dụng mức 0%.
Việc này được Chính phủ đưa ra trong bối cảnh xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4% trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả các loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Hiện thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt với các loại thuế với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0, theo Quyết định 482 của Thủ tướng áp dụng đến hết 15/4. Quyết định này đưa ra và áp dụng trong trường hợp cấp bách. Trong khi đó, dầu hỏa, mazut vẫn chịu thuế bảo vệ môi trường lần lượt 600 đồng và 1.000 đồng một lít, kg; còn thuế VAT là 10%.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định về mức thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay.
Theo bà, việc này nhằm kịp thời bổ sung các giải pháp góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì mục tiêu tăng trưởng.
Cơ quan này cũng đề nghị cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp, giao Chính phủ điều chỉnh mức thuế và báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, chính sách này sẽ áp dụng từ ngày 16/4 đến hết 30/6.
Thảo luận tại phiên họp, một số ý kiến đề nghị Chính phủ có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu đến bảo đảm chuỗi cung ứng.
Đồng thời, các bộ ngành cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng; kiểm soát hóa đơn điện tử để xác nhận tính thực tế chi phí đầu vào của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tránh trục lợi chính sách.
Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước đã có 14 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 26.530 đồng, dầu diesel 42.840 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Tại họp báo Chính phủ cuối tuần trước, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn đảm bảo đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 4. Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối cũng nhập khẩu 3,2 triệu m3 xăng dầu. Cùng với hàng tồn kho hiện tại (2,6-2,8 triệu m3), nguồn cung xăng dầu trong nước có thể đảm bảo cho sản xuất và tiêu dùng hết tháng này.
