Sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh An Giang xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong khai thác thủy sản theo khuyến nghị quốc tế. Theo ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tỉnh đang tập trung cao độ vào 4 nhóm giải pháp then chốt gồm: hoàn thiện khung pháp lý; quản lý, giám sát hoạt động tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; tăng cường thực thi pháp luật, xử lý vi phạm.
Các kế hoạch hành động được xây dựng cụ thể, phân công rõ trách nhiệm từng sở, ngành, kèm lộ trình và thời hạn thực hiện. Tỉnh đã thành lập tổ công tác liên ngành gồm lực lượng thanh tra, công an, bộ đội biên phòng và các đơn vị chuyên môn để phối hợp kiểm soát, xử lý vi phạm một cách hiệu quả, đồng bộ.
Một trong những điểm sáng của An Giang là việc chấm dứt hoàn toàn tình trạng tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép), vốn được xem là “lỗ hổng” lớn trong quản lý nghề cá suốt thời gian dài.
Hiện nay, 100% tàu cá của tỉnh đã được cập nhật vào hệ thống dữ liệu quốc gia Vnfishbase với tổng số 10.878 chiếc. Đặc biệt, toàn bộ tàu cá đủ điều kiện khai thác đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đáp ứng quy định của luật Thủy sản 2017. Trong đó, 3.577/3.586 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã hoàn tất lắp đặt VMS; 9 tàu còn lại không hoạt động được quản lý tại địa phương.
Song song đó, tỉnh tăng cường rà soát nhóm tàu từ 12 m đến dưới 15 m, yêu cầu chủ tàu thực hiện đầy đủ việc sơn, đánh dấu, ghi số hiệu theo quy định, đồng thời theo dõi sát các tàu có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.
Đối với 645 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động (do hết hạn giấy phép, đăng kiểm…), địa phương quản lý chặt chẽ vị trí neo đậu, không cho ra khơi; đồng thời hoàn tất các thủ tục pháp lý như cấp phép lại, xóa đăng ký hoặc xử lý theo quy định.
Không chỉ quản lý khâu khai thác, An Giang còn kiểm soát nghiêm ngặt toàn bộ chuỗi giá trị thủy sản. Từ thu mua, chế biến đến doanh nghiệp xuất khẩu đều đặt trong “vòng giám sát”. Các doanh nghiệp chế biến, đặc biệt là đơn vị xuất khẩu sang thị trường châu Âu, được kiểm tra thường xuyên nhằm đảm bảo không có “kẽ hở” cho sản phẩm khai thác bất hợp pháp lọt vào chuỗi cung ứng.
Việc truy xuất nguồn gốc được thực hiện chặt chẽ thông qua hệ thống điện tử, yêu cầu chủ tàu, thuyền trưởng bắt buộc khai báo tàu ra vào cảng, ghi nhật ký khai thác và nhật ký thu mua, chuyển tải trên nền tảng eCDT.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, việc siết nguồn gốc như trên tuy ban đầu có gây khó khăn cho ngư dân và doanh nghiệp, nhưng về lâu dài sẽ giúp nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm thủy sản Việt Nam. Do đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, giúp ngư dân và doanh nghiệp hiểu rõ và tuân thủ quy định về chống khai thác IUU một cách thực chất, không đối phó.
Song song với quản lý, công tác thực thi pháp luật được An Giang đẩy mạnh với tinh thần “không khoan nhượng”. Những hành vi vi phạm như khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, tắt thiết bị giám sát hành trình, vượt ranh giới… đều bị xử lý nghiêm.
Cùng với việc tập trung xử lý trước mắt, An Giang còn hướng tới giải pháp lâu dài thông qua đề án chuyển đổi nghề cho hàng ngàn ngư dân. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm giảm áp lực khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và tạo sinh kế bền vững.
Hiện, toàn tỉnh có 645 tàu cá nằm bờ do không đủ điều kiện hoạt động, chủ yếu do hết hạn giấy phép hoặc không đáp ứng yêu cầu đăng kiểm. Để giải quyết bài toán này, An Giang đang xây dựng đề án chuyển đổi nghề cho ngư dân, hướng đến giảm áp lực khai thác và tạo sinh kế bền vững hơn. Các mô hình như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, hoặc chuyển sang ngành nghề khác đang được nghiên cứu triển khai.
Với những nỗ lực quyết liệt, bài bản và đồng bộ, An Giang đang từng bước khẳng định vai trò, trách nhiệm trong hành trình cùng cả nước gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU, nâng cao uy tín thủy sản trên thị trường quốc tế, hướng tới ngành khai thác thủy sản hiện đại, bền vững và có trách nhiệm.
Đề nghị truy tố 4 bị can về hành vi phá hoại chính sách đoàn kết
Ngày 9.4, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai cho biết đã hoàn tất thủ tục, chuyển hồ sơ vụ án "phá hoại chính sách đoàn kết" sang cơ quan có thẩm quyền đề nghị truy tố 4 bị can. Đây là diễn biến mới trong vụ án phá hoại chính sách đoàn kết, được lực lượng chức năng phát hiện và xử lý kịp thời, góp phần giữ vững an ninh trật tự tại địa phương.
Theo đó, 4 bị can gồm Rôh (63 tuổi, ở xã Ayun), Thông (34 tuổi, ở xã Bờ Ngoong), Di (85 tuổi, ở xã Lơ Pang) và Đinh Yum (63 tuổi, ở xã Bờ Ngoong) bị đề nghị truy tố về hành vi phá hoại chính sách đoàn kết. Trong số này, Di và Đinh Yum hiện ở nước ngoài nên bị đề nghị truy tố, xét xử vắng mặt theo quy định.
Kết quả điều tra xác định, từ năm 2019, các đối tượng Fulro lưu vong đã móc nối, chỉ đạo một số đối tượng trong nước nhằm phục hồi lực lượng, hướng tới mục tiêu ly khai, thành lập "nhà nước riêng" cho người Bahnar tại khu vực Tây nguyên. Đây được xác định là hành vi có tổ chức, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự.
Từ năm 2023 đến nay, các đối tượng tiếp tục gia tăng hoạt động, tuyên truyền, lôi kéo người dân tham gia tổ chức tự xưng "Bahnar Đêga Kon Kông". Nhóm này thu thập danh sách, gửi ra nước ngoài nhằm phục vụ mục đích kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài, qua đó làm phức tạp tình hình.
Dưới sự chỉ đạo từ bên ngoài, các đối tượng trong nước, trong đó có Rôh và Thông, đã tích cực phát triển lực lượng, hình thành 6 điểm nhóm tại hai xã Ayun và Bờ Ngoong với hơn 200 người tham gia. Các đối tượng còn thu thập danh sách hàng trăm người, đồng thời tiếp nhận tiền và nhiều vật dụng từ nước ngoài để phục vụ hoạt động, từng bước củng cố tổ chức.
Bị can Rôh và Thông bị đề nghị truy tố về hành vi phá hoại chính sách đoàn kết
ẢNH: TRỊ BÌNH
Cơ quan điều tra xác định Di và Đinh Yum giữ vai trò cầm đầu, thường xuyên liên lạc, cung cấp tài chính, phương tiện và định hướng hoạt động cho các đối tượng trong nước. Nhóm này lợi dụng vỏ bọc tôn giáo để tuyên truyền, lôi kéo người dân, phục hồi tổ chức Fulro và cái gọi là "Tin lành Đêga", từ đó gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Trước diễn biến phức tạp, Công an tỉnh Gia Lai đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động ngay từ giai đoạn manh nha. Lực lượng an ninh phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nhận diện rõ bản chất vụ việc, qua đó nhiều người đã từ bỏ, không tham gia.
Thượng tá Nguyễn Văn Đây, Trưởng phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai, cho biết bản chất của "Bahnar Đêga Kon Kông" không phải tổ chức tôn giáo mà là thủ đoạn che giấu hoạt động của Fulro. Nếu không bị phát hiện, các đối tượng có thể mở rộng lực lượng, gây mất ổn định an ninh trật tự.
Việc điều tra, xử lý vụ án phá hoại chính sách đoàn kết thể hiện sự chủ động của lực lượng công an trong phòng ngừa, đấu tranh với các âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo. Đồng thời, vụ việc cũng là lời cảnh báo về những thủ đoạn tinh vi nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cần được nhận diện và ngăn chặn kịp thời.
Quốc hội lo lắng thịt lợn bẩn, ốc bươu 'ngâm thủy tinh lỏng'
Thảo luận tại tổ sáng 10.4, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ băn khoăn trước vấn đề nóng về an toàn thực phẩm. Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên) dẫn chứng những vụ vi phạm đặc biệt nghiêm trọng như 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh, không đảm bảo chất lượng đã được tuồn ra thị trường, len lỏi vào cộng đồng và nguy hiểm hơn là tấn công các cơ sở giáo dục.
Hay vụ việc 3.000 tấn ốc bươu ngâm "thủy tinh lỏng" - hóa chất vốn chỉ dùng trong ngành xây dựng được phát hiện. Ngoài số lượng này, cơ quan chức năng còn ngăn chặn kịp thời hơn 1.500 kg hóa chất loại này đang được tích lũy để tiếp tục sản xuất và tuồn ra thị trường.
Cho rằng việc sử dụng hóa chất xây dựng trong thực phẩm gây ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng đến sức khỏe, nữ đại biểu nêu câu hỏi nhức nhối:"Vì sao hàng trăm tấn thịt lợn bệnh và hàng nghìn tấn ốc bươu ngâm hóa chất có thể tồn tại trong thời gian dài và tuồn ra cộng đồng?". Bà Thủy đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ liệu có sự buông lỏng quản lý hay sự tiếp tay của các cơ quan cơ sở hay không.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải (Thái Nguyên) đánh giá, quản lý an toàn thực phẩm đang lâm vào tình trạng "phân tán" dẫn đến thiếu hiệu quả. Trách nhiệm quản lý nhà nước đang bị xé lẻ cho 3 bộ là Bộ Y tế với Cục An toàn thực phẩm chịu trách nhiệm chung; Bộ NN-MT chịu trách nhiệm khâu sản xuất nông, lâm, thủy sản và Bộ Công thương chịu trách nhiệm về công nghiệp thực phẩm và hệ thống bán lẻ.
Theo nữ chủ nhiệm, Bộ Y tế không có quyền chỉ đạo trực tiếp các bộ khác, dẫn đến thiếu sự phối hợp thống nhất, đặc biệt là ở những khâu nhạy cảm như chuyển giao giữa sản xuất ban đầu, chế biến và phân phối.
Bên cạnh đó, dù đã phân cấp mạnh xuống địa phương, nhưng các địa phương lại rơi vào tình trạng "ba thiếu": thiếu nguồn nhân lực, thiếu điều kiện kiểm tra, giám định mẫu và thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn về thanh tra, kiểm tra.
Một điểm yếu khác được đại biểu chỉ ra là sự mất cân bằng trong thực thi pháp luật. Các quy định hiện hành đang tập trung quá mạnh vào "tiền kiểm" - cấp giấy phép, cấp điều kiện hoạt động, nhưng lại xem nhẹ "hậu kiểm" và quản lý rủi ro.
Thực tế cho thấy, một cơ sở ăn uống sau khi được cấp phép thường cứ thế hoạt động dựa trên tờ giấy đó. Việc hậu kiểm, kiểm tra chỉ diễn ra khi có thông tin hoặc sự cố xảy ra. Nhiều vi phạm chỉ bị phát hiện khi thực phẩm bẩn đã lưu thông trên thị trường và gây ra hậu quả.
Bà cũng cảnh báo về những khu vực đang bị "bỏ ngỏ" như việc mua bán thực phẩm tươi sống online, từ nông trại đến người tiêu dùng chưa được giám sát chặt chẽ, đặc biệt là quy trình bảo quản lạnh trên đường vận chuyển.
Đặc biệt, hộ gia đình sản xuất nhỏ lẻ rất lớn nhưng các hộ này hiện không bắt buộc áp dụng hệ thống quản lý rủi ro như VietGAP mà chỉ dừng lại ở việc cam kết thực hiện. Dẫn đến tình trạng tồn dư hóa chất cao trong rau, thịt, thủy sản nội địa, gây rủi ro sức khỏe lâu dài và ngộ độc tập thể.
Bà Hải cũng nêu một nghịch lý là trong khi thực phẩm xuất khẩu được kiểm soát cực kỳ gắt gao, thì thị trường nội địa lại có dấu hiệu buông lỏng.
Theo đại biểu Nguyễn Thanh Hải, trường học là nơi có rủi ro cao nhất vì số lượng bữa ăn tập thể hàng ngày rất lớn. Dù đã có các quy định như luật An toàn thực phẩm 2010 và các nghị định liên quan, nhưng thực tiễn triển khai tại bếp ăn trường học vẫn bộc lộ nhiều bất cập.
Bên cạnh đó, trách nhiệm người đứng đầu mờ nhạt. Luật chỉ giao trách nhiệm chung chung cho người đứng đầu cơ sở giáo dục mà chưa có chế tài cụ thể, thường chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính. Khi có sự cố, trách nhiệm thường được đẩy cho nhà cung cấp hoặc chỉ xử lý khi "mọi chuyện đã rồi".
Về hình thức hóa việc kiểm soát, quy định "kiểm thực ba bước" (kiểm tra từ khâu nhập nguyên liệu đến bàn ăn) dù rất chặt chẽ trên giấy tờ, nhưng thực chất vẫn là tự kiểm tra, tự ghi chép nên tính trung thực còn bỏ ngỏ.
Tiêu chuẩn đấu thầu cũng mang tính hình thức, việc lựa chọn nhà cung cấp suất ăn dù theo quy định đấu thầu nhưng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm vẫn chưa được coi trọng đúng mức.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng thực phẩm bẩn, các đại biểu đề nghị đột phá trong sửa luật, chuyển từ "chiến dịch" sang "thường xuyên", Chính phủ cần có kế hoạch ra quân liên tục, tránh làm theo đợt để xóa bỏ tận gốc các vi phạm. Cùng đó, xử phạt phải đủ mạnh, thậm chí xử lý hình sự hoặc tước giấy phép hành nghề vĩnh viễn đối với các đơn vị cung cấp thực phẩm bẩn, thay vì "phạt để cho tồn tại" như hiện nay.
Bà Hải cho biết, ngay trong tuần sau, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ tiến hành giám sát tại một số địa phương, tập trung vào chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và các chợ đầu mối.
