Bài viết Có bằng đại học, 30 tuổi vẫn thất nghiệp, đi giao hàng, phục vụ: Có gì phải xấu hổ? nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Nhiều bạn đọc tự hào với lao động chân chính, không sợ ánh nhìn người khác.
Bạn đọc Lê Thanh Trung nói thẳng không ăn cắp, ăn trộm, không có gì phải xấu hổ. Một khi lao động không vi phạm luật pháp để kiếm sống, không có gì phải xấu hổ khi mình chưa tìm được việc làm ưng ý.
Đồng tình, bạn đọc Trần Dung cũng nói chẳng có gì xấu hổ, so sánh ngang hàng thường thiếu công bằng. Người khoe thăng chức có thể đã có nền tảng gia đình, quan hệ, hoặc cơ hội sớm hơn mình.
“Shipper hay phục vụ lại đang tích lũy theo cách khác như kỹ năng chịu áp lực, thị trường, kỷ luật… Những thứ đó không khoe được, nhưng rất có giá trị”, Dung nói.
Tương tự, bạn đọc leph****@gmail.com thẳng thắn nói ăn cướp, ăn trộm hay lừa đảo mới xấu hổ. Mình làm việc chân chính chẳng có gì phải xấu hổ.
Bạn đọc Minh Tâm chia sẻ rằng bản thân từng trải qua hoàn cảnh tương tự, nên rất thấu hiểu, và điều quan trọng là vẫn cố gắng, chưa bỏ cuộc. Trong khi đó, bạn đọc Quỳnh Như nhấn mạnh rằng miễn là công việc chân chính thì không có gì phải xấu hổ.
Bạn đọc Trần Thanh Tùng kể là nông dân U60, ông nói bạn học được gì khi đi giao hàng? “Đi giao hàng không đơn thuần là tới giao hàng cho khách. Thất nghiệp, không phải vì vậy mà mình nôn nóng tìm ngay một công việc mới không chọn lọc, hãy bình tĩnh”, bạn đọc nói.
Còn bạn đọc Sao Xẹt cho rằng có ai nói các bạn mắc cỡ, xấu hổ đâu. Lao động ngành nghề chi cũng được, miễn là chân chính, bằng sức lao động của mình.
“Tiến sĩ bây giờ đã phổ cập rồi. Đại học chỉ là kiến thức nền, sau thời gian trải nghiệm”, ông nói.
Còn bạn đọc Thảo Hy cho rằng ổn định không nhất thiết là có nhà hay chức vụ, mà có thể là thu nhập đủ sống, tinh thần vững, và biết mình đang đi đâu. Có người lương cao nhưng bất an, không thấy vui hay nhiều áp lực chi phối, liệu có gọi là ổn định?
“Có người xuất phát chậm nhưng đường cong đi lên dài và ổn định. Cuộc đời không phải là cuộc đua 100m, mà là marathon, thậm chí là nhiều chặng khác nhau”, Hy nói.
Bạn đọc Minh nói làm gì cũng được, quan trọng là bạn cảm thấy vui vẻ với công việc đang làm và thu nhập có thể nuôi sống bản thân, gia đình.
“Tuy nhiên nếu có thể phát huy kiến thức đã được học và phát triển nghề nghiệp chuyên môn với tấm bằng đã nhận thì tốt nhất. Chứ học xong mà không dùng để mang lại lợi ích cho bản thân mình thì có nghĩa đã chọn sai ngành nghề, phí hoài công sức, tiền bạc đã bỏ ra những năm tháng đại học”, Minh bày tỏ.
Còn bạn đọc Nguyên Hà nói đại học ngày nay cũng như tốt nghiệp phổ thông thôi, có gì phải sĩ diện. Làm nghề gì cũng tốt cả, miễn là không vi phạm pháp luật. Không có ai không làm việc mà có cuộc sống hạnh phúc cả.
Nhiều bạn đọc nói cân nhắc lại lựa chọn nghề nghiệp, tránh lãng phí tấm bằng đại học.
Bạn đọc Vũ A Na kể rằng cô gần như có hai bằng đại học và từng đi dạy chính thức một thời gian nhưng sau đó nghỉ. Thời sinh viên, cô mê đọc sách, đặc biệt là sách về bán hàng, càng đọc càng hứng thú, nên đã xin đi làm thêm trong lĩnh vực này.
Tốt nghiệp văn bằng 1, cô đi dạy rồi thấy đam mê bán hàng quá lớn. Thế là Na học thêm văn bằng 2 quản trị kinh doanh, chưa lấy được văn bằng này thì cô bị ốm nghỉ giữa chừng.
“Giờ tôi làm công việc bán hàng: bán vé số, trứng lộn, trà chanh thu nhập 22 triệu đồng một tháng ở quê. Bỏ nghề giáo đi làm công việc như vậy vì đam mê thì có đáng xấu hổ không?”, Na bày tỏ.
Bạn đọc Đào Tiên nói dành quãng thời gian đẹp nhất đời người để học 4 năm đại học, sau đó ra trường với bao ước mơ, hoài bão nhưng thực tế thất nghiệp hoặc công việc không như ý, thử hỏi ai mà không chạnh lòng.
Tiên bày tỏ nuối tiếc vì mình đã lãng phí thời gian, tiền của vào những mục tiêu không thực tế, không phù hợp, xem như là một lần thử và sai. Cuộc sống vẫn tiếp diễn nên cần tìm một công việc tạm thời để bớt gánh nặng tài chính, lâu dần thì ngại thay đổi.
“Tôi từng trải qua nên tôi hiểu, quan trọng nhất vẫn là bạn cảm thấy thế nào về công việc, công việc đó có giúp bạn tốt hơn từng ngày không, có thể dung hòa giữa công việc và sở thích không, có kế hoạch gì cho tương lai nếu công việc đó ngày mai không còn nữa”, Tiên chia sẻ.
Bạn đọc ký tên Shipper nói học đại học rồi đi làm shipper hay lao động phổ thông không đáng xấu hổ với nghề hay xã hội, mà đáng tiếc là lãng phí tấm bằng cùng thời gian, tiền bạc và công sức mà bản thân và gia đình đã đầu tư.
“Xấu hổ với tư duy chấp nhận hiện tại không cần cầu tiến để cố gắng được làm với đúng ngành mình và gia đình đã đầu tư vào”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Lại Quang Tấn bày tỏ thắc mắc về việc một số bạn học đại học vất vả mà vẫn long đong, tự hỏi liệu có phải các bạn đã chọn sai ngành hay trường ngay từ đầu.
Bạn đọc Phúc Nguyễn nói học đại học nên xem là cơ hội nâng cao kiến thức cho bản thân, còn quan trọng hơn là sống tử tế, kiếm thu nhập chính đáng và giáo dục con cái thành đạt. Như vậy, mỗi người đã đáng tự hào vì đóng góp cho xã hội, thay vì chạy theo sự tự hào “ảo” không bền vững về lâu dài.
Bạn đọc Vinh thừa nhận nhiều người học đại học xong nhưng lại không hợp ngành. Quay đầu làm lại từ đầu cũng là điều bình thường.
Bạn đọc Phạm Hữu Hiến nói ở nước ngoài, bằng đại học chỉ mang tính phổ cập, một người làm nail ở Mỹ cũng có bằng đại học. Có ai than vãn gì đâu?
Với Sơn, mỗi sản phẩm hoàn chỉnh hay vỡ nứt đều là một phần của hành trình sáng tạo. "Gốm dạy tôi kiên nhẫn, dạy tôi cách chấp nhận cả thành công lẫn đổ vỡ", Sơn nói.
Sinh ra và lớn lên ở làng gốm Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội), nghệ nhân 8X Nguyễn Trường Sơn đến với gốm một cách tự nhiên như hơi thở. Đất không chỉ là vật liệu mà là ký ức, là môi trường sống, là nhịp sinh hoạt quen thuộc của cả một làng nghề.
Tuổi thơ của anh gắn với những công việc nhỏ trong xưởng gia đình. "Từ khi còn nhỏ, bố mẹ đã cho lũ trẻ chúng tôi cùng san sẻ công việc. Có rất nhiều công đoạn trong quá trình làm gốm mà tôi có thể phụ giúp như chuốt hàng, làm men... Yêu gốm, yêu đất có lẽ là từ khi ấy", anh nhớ lại.
Nhưng Sơn không chọn con đường lặp lại những gì đã có. Anh tin rằng làm gốm là một quá trình thay đổi liên tục bởi nếu chỉ dừng ở việc tái hiện, gốm sẽ chết. Cũng chính từ suy nghĩ ấy mà cuối năm 2021, anh cùng một nhóm bạn trẻ đã sáng lập thương hiệu gốm BỤT. Dự án ra đời không ngoài ước mong người trẻ của làng nghề sẽ viết tiếp câu chuyện của gốm Bát Tràng bằng ngôn ngữ đương đại, nơi truyền thống và sáng tạo song hành.
Những ngày đầu, gốm BỤT tập trung vào các dòng bình hoa độc bản. Mỗi chiếc bình có hình dáng, màu men, bề mặt khác nhau, không chiếc nào giống chiếc nào. Người chơi gốm nhanh chóng nhận ra dấu ấn riêng: thô mộc nhưng tinh tế, phóng khoáng mà có chiều sâu.
Khi dòng sản phẩm này được đón nhận, Sơn tiếp tục mở rộng biên độ sáng tạo sang tranh gốm - một địa hạt khó hơn, đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ thuật gốm, hội họa và cảm xúc. Trong xưởng, những bức tranh gốm được tạo hình thủ công, phơi khô rồi đưa vào lò nung.
Có bức thành công, có bức nứt vỡ sau nhiều ngày chờ đợi. Sơn không né tránh những thất bại ấy. "Có những chuyến lò hỏng tới hai phần ba số tác phẩm - anh kể rồi tiếp - Ai cũng tiếc nhưng tôi nghĩ đơn giản không sao hết, tất cả chỉ là thử thách và chuyến sau chắc chắn sẽ thành công". Sự bình thản đó chắc phải đến từ trải nghiệm đủ dài với đất, lửa và cả những giới hạn của con người.
Nhiều năm làm nghề, Nguyễn Trường Sơn chọn phải đi để làm mới mình. Anh đã từng thực hiện hành trình đi bộ xuyên Việt, tự cho mình khoảng lùi cần thiết giữa nhịp sống quá nhanh. Anh nói muốn có không gian và thời gian chậm lại cho riêng mình, tách khỏi dự án, công việc để có trải nghiệm mới.
Và chuyến đi giúp anh tiếp xúc sâu hơn với đời sống văn hóa ở nhiều vùng miền, song điều đọng lại sâu đậm nhất với anh là tình người. Những đêm trú mưa dưới mái hiên trường học, những bữa cơm giản dị của người dân miền núi sẻ chia... đều trở thành chất liệu sống động cho sáng tạo của Sơn sau này.
Trong các bộ sưu tập của gốm BỤT, Sơn không giấu mong muốn kể câu chuyện văn hóa Việt bằng ngôn ngữ gốm. Bộ sưu tập Phứ Cầu lấy cảm hứng từ trang sức của phụ nữ Mông là một ví dụ. Những chiếc bình mang dáng dấp đôi khuyên tai vùng cao, gợi hình ảnh người phụ nữ bước đi giữa núi rừng Tây Bắc.
Con đường Sơn chọn không dễ. Khởi nghiệp trong một làng nghề lâu đời đồng nghĩa với việc phải tìm lối đi riêng mà không tách rời gốc rễ. Có khó khăn trong việc xây dựng đội ngũ, thử nghiệm nguyên liệu, chọn men, nung lò mà mỗi bước đi đều là bài học.
Điều giúp anh vững lòng là luôn tự hỏi "Vì sao mình bắt đầu?" bởi chính câu hỏi ấy kéo anh trở về với tình yêu ban đầu dành cho đất, cho gốm và cho câu chuyện văn hóa mà anh muốn kể.
Ở đó, người ta hay gọi những người gắn bó lâu năm trong nghề là nghệ nhân. Nhưng Trường Sơn chỉ dám tự nhận mình là một nghệ sĩ gốm. Anh muốn gốm bay bổng hơn, không bị đóng khung. Điều này không có nghĩa anh làm gốm xa rời thực tế mà là tự cho mình quyền dám thử nghiệm, dám thất bại và dám kể câu chuyện của thời đại mình đang sống qua mỗi tác phẩm.
Hòn đảo có biệt danh "nơi có mật độ dân số đông nhất thế giới". Các túp lều bám vào vách đá, tạo thành mạng lưới hẻm nhỏ vừa đủ hai người lách qua. Từng tấc đất đều được tận dụng để dựng nhà ở hoặc cơ sở kinh doanh.
Người dân tập trung tại hòn đảo này vì nguồn lợi thủy sản. Vùng nước sâu bao quanh Migingo có lượng lớn cá rô sông Nile. Việc sống tại đảo giúp ngư dân tiết kiệm nhiên liệu và tiếp cận người mua. Mỗi sáng, hơn 100 chiếc thuyền cập bến để giao hàng. Theo Islands, tại các thị trường quốc tế, phile cá rô sông Nile có giá xuất khẩu lên tới 300 USD cho khoảng 0,9 kg.
Migingo vận hành như một thành phố thu nhỏ với nhà hàng, quán bar, hiệu thuốc, thẩm mỹ viện và sòng bạc ngoài trời. Về y tế, hòn đảo có một phòng khám xử lý vết thương nhẹ hoặc xét nghiệm sốt rét, do một y tá phụ trách. Các ca bệnh nặng sẽ được chuyển vào đất liền Kenya. Tuy nhiên, điều kiện vệ sinh tại đây không đảm bảo khi người dân xả rác và nước thải xuống hồ.
Cư dân Migingo đến từ Kenya, Uganda và Tanzania, trong đó người Kenya chiếm khoảng 80%, ngôn ngữ chính là tiếng Swahili.
Daniel Obadha, thợ điện người Kenya, cho biết anh chọn Migingo vì lượng khách lớn từ vùng biên giới giúp kinh doanh thuận lợi, thu nhập cao hơn đất liền. Ngư dân Uganda Eddison Ouma kể anh bám trụ tại đây để đánh cá vì không có lựa chọn nghề nghiệp khác, mỗi năm chỉ về thăm gia đình hai lần.
Theo báo cáo của nền tảng Amusing Planet vào mùa cao điểm một đội ngư dân có thể kiếm tới 300 USD một ngày từ đánh bắt cá rô sông Nile. Những ngư dân cá nhân hoặc hộ gia đình nhỏ cũng có thể được 30-35 USD mỗi ngày, bằng thu nhập trung bình một tháng (thậm chí 2-3 tháng) của nhiều lao động tại các vùng nông thôn đất liền Kenya hay Uganda.
Lịch sử của Migingo gắn liền với những tranh chấp. Trước thập niên 1990, mỏm đá này chìm dưới nước hồ Victoria. Khi nước rút năm 1991, hai ngư dân Kenya tuyên bố quyền sở hữu, nhưng phía Uganda khẳng định công dân của họ định cư đầu tiên. Năm 2016, hai quốc gia lập ủy ban chung để xác định biên giới nhưng không đạt kết quả.
Hiện Kenya và Uganda cùng quản lý hòn đảo. Trên diện tích 2.000 m2, cảnh sát hai nước đều đóng quân. Người dân thường xuyên gặp hai lực lượng cảnh sát cùng đi tuần. Đôi khi họ chĩa súng vào nhau nhưng vào những ngày yên bình, lực lượng an ninh của hai bên và ngư dân lại cùng nhau uống bia, giải trí ở các quán bar.
Bên cạnh tranh chấp chủ quyền, ngư dân trên đảo Migingo còn phải đối phó với hải tặc cướp cá, động cơ thuyền và tình trạng đánh bắt quá mức.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Duy Tiến đang làm việc tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Thời điểm xảy ra sự cố hành khách ngất xỉu cần cấp cứu là trên chuyến bay từ TP.HCM đến Tokyo.
Bác sĩ Tiến cho biết rạng sáng 5-4, ông đang trên đường được bệnh viện cử đi tu nghiệp khóa phẫu thuật cột sống của AO Spine (khóa học 3 tháng tại Bệnh viện Toyama University Hospital, Nhật Bản) trên chuyến bay từ TP.HCM đến Tokyo.
Thời điểm này chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản đã qua hơn nửa hành trình, chuẩn bị hạ độ cao để hạ cánh xuống sân bay Haneda.
"Lúc này tôi vừa ăn xong, đang định chợp mắt thì loa phát thanh vang lên: có hành khách cần cấp cứu, nhờ hành khách là bác sĩ đến hỗ trợ.
Chỉ kịp nghe đến đây tôi bật dậy, lập tức đi về phía trước, lúc này có một nữ hành khách vừa ngất sau khi đi vệ sinh, đang được đặt nằm nghiêng trên sàn máy bay. Tình trạng hành khách lúc này mặt khá nhợt, gọi không đáp ứng rõ", bác sĩ Tiến nhớ lại.
Tôi hỏi tiếp viên máy đo huyết áp, sau khi đo thể hiện huyết áp nữ hành khách: 70/40 mmHg. Đây là mức huyết áp khiến bác sĩ không thể chần chừ, cần có biện pháp cấp cứu ngay.
Tôi yêu cầu tổ bay cung cấp dịch truyền và các dụng cụ y tế cần thiết cấp cứu. Tiếp viên đem ra thêm cả "doctor kit" và một vali đầy đủ thuốc và dụng cụ.
Lúc này tôi đã thở phào vì có đủ dụng cụ cần thiết trong tay, tuy nhiên lại hơi "giật mình" một chút vì… tôi là bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
Bác sĩ Tiến nhớ lại những việc như đặt đường truyền tĩnh mạch là thứ mà thời nội trú làm như cơm bữa, nhưng đã lâu rồi không đụng đến, huống hồ lại trong hoàn cảnh "eo hẹp" này: không gian chật hẹp, máy bay đang giảm độ cao, rung lắc nhẹ, xung quanh có nhiều con mắt đổ dồn vào bày tay mình… và trao đổi trên chuyến bay hoàn toàn bằng ngôn ngữ tiếng Anh.
"Tôi có chút lo lắng, nhưng không kịp chần chừ thêm, lập tức lấy kim ra, tìm vein bệnh nhân để truyền dịch. May mắn là kim vào đúng vị trí, máu hồi tốt, dịch truyền chảy thông suốt.
Sau hơn 10 phút, huyết áp nữ hành khách dần dần cải thiện, bắt đầu tỉnh táo hơn, đáp ứng và trò chuyện lại được. Tôi thở phào vì "lần đầu làm bác sĩ thành công ở độ cao 10.000 mét", bác sĩ Tiến kể.
Theo bác sĩ Tiến, khi máy bay hạ cánh xuống Haneda, đội cấp cứu mặt đất có mặt lập tức lên tiếp nhận nữ hành khách. Ông bàn giao lại tình trạng và những việc mình đã làm trước đó cho họ, và trở lại là "hành khách" bình thường xuống sân bay như những người khác.
Bác sĩ Huỳnh Thống Em - Phó giám đốc Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ - cho biết đã nghe về thông tin bác sĩ Tiến cấp cứu thành công hành khách người Nhật trên đường đi tu nghiệp và đánh giá cao hành động của bác sĩ.
"Tiến là một bác sĩ nội trú trẻ, đã công tác tại đơn vị được 6 năm, năng nổ và ham học hỏi, chuyên môn tốt. Đây là chuyến tu nghiệp chuyên môn 3 tháng, do bệnh viện cử đi trong chương trình hợp tác của Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và đối tác Nhật Bản", bác sĩ Thống Em nói.
