Khuôn mặt anh đỏ gay, mồ hôi thấm đẫm chiếc áo khoác xanh đặc trưng của shipper. “Chạy xe giữa trưa ở Sài Gòn bây giờ giống như đứng trước miệng lò”, người đàn ông 35 tuổi, kỳ cựu hơn 5 năm trong nghề, nói. “Nhiệt độ báo 37-38 độ nhưng hơi nóng hắt lên từ mặt đường nhựa và khói xe khiến tôi có cảm giác mình đang bị nướng”.
Cách TP HCM hơn 40 km, tại Tây Ninh, anh Hùng, 29 tuổi, shipper của ứng dụng App Shipping, uống gần 5 lít nước mỗi ngày nhưng vẫn liên tục thấy khát. “Cảm giác như da thịt đang bị đốt trực tiếp”, người đàn ông bày tỏ, thêm rằng dùng vải chống nắng chuyên dụng và bôi kem liên tục nhưng tay vẫn đen sạm. Khác với TP HCM, nhiều tuyến đường ở Tây Ninh trống bóng cây, tài xế hoàn toàn trơ trọi dưới nắng suốt hành trình.
Ngày 8/4, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia ghi nhận Việt Nam bước vào ngày thứ ba của đợt nắng nóng diện rộng. Tây Bắc Bộ và Trung Bộ có nơi vượt 40 độ C do hoàn lưu vùng thấp nóng phía Tây kết hợp hiệu ứng gió phơn. Nam Bộ dao động 35-37 độ C. Đợt nắng tại miền Bắc dự kiến kéo đến 12/4, miền Trung đến 14/4, riêng Nam Bộ có thể kéo dài đến cuối tháng 4. Nhóm lao động như tài xế công nghệ, shipper chịu tác động trực tiếp và liên tục nhất từ nền nhiệt này.
Đặc thù nghề buộc họ phải di chuyển nhiều giờ liên tục dưới trời nắng, thời gian nghỉ co lại theo từng đơn hàng, áp lực giao đúng giờ không ngừng tăng. Theo bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cơ sở 3, khi nhiệt độ môi trường vượt 35 độ C, các rối loạn sức khỏe do nhiệt ở nhóm lao động này thường khởi phát âm thầm và bị bỏ qua ở giai đoạn sớm.
Cơ thể duy trì thân nhiệt qua hai cơ chế chính là giãn mạch ngoại vi và tiết mồ hôi. Trong điều kiện nắng nóng cực đoan mà không bù đủ nước, hai cơ chế này mất dần hiệu quả. Thể tích huyết tương giảm, lượng oxy cung cấp cho não và các cơ quan sụt theo, dẫn đến hoa mắt, giảm phản xạ và chậm xử lý tình huống. Với người đang điều khiển xe giữa dòng giao thông dày đặc, đó là nguy cơ trực tiếp cho cả bản thân lẫn người xung quanh.
Những dấu hiệu ban đầu thường không đặc hiệu như mệt mỏi, nhức đầu, tim đập nhanh. Nếu không xử lý kịp, cơ thể chuyển sang kiệt sức do nhiệt với biểu hiện vã mồ hôi, mệt lả, buồn nôn và chuột rút. Nặng hơn là sốc nhiệt, khi thân nhiệt tăng vọt, da khô nóng, người mất định hướng và ý thức. Đây là cấp cứu nội khoa, cần can thiệp ngay.
Anh Nam kể nhiều hôm bước từ sảnh chung cư, văn phòng, quán ăn ra ngoài, anh thấy hoa mắt, lảo đảo vài giây mới định thần lại. Sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa không gian mát lạnh và mặt đường bốc hơi là nguyên nhân trực tiếp, nhưng anh không có lựa chọn nào khác.
“Đơn hàng nổ liên tục, mình không chạy thì không có tiền lo cho hai con ăn học”, người đàn ông kể.
Bên cạnh nhiệt, BS.CK1 Võ Văn Long, cùng bệnh viện, chỉ ra một tầng rủi ro khác tích lũy dài hạn hơn. Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo làm việc trên 55 giờ mỗi tuần làm tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim. Giấc ngủ thiếu và thất thường không chỉ gây mệt mỏi mà còn là nền tảng của tăng huyết áp, tiểu đường và trầm cảm. Những bữa ăn vội vàng, áp lực từ kẹt xe, giao hàng đúng giờ và đánh giá tiêu cực của khách hàng tiếp tục bào mòn sức khỏe tiêu hóa và tâm thần của người lao động theo từng ca làm việc.
Để giảm thiểu tác hại, bác sĩ Dung khuyến cáo không chờ khát mới uống, cần bổ sung 150-250 ml nước mỗi 20-30 phút, từng ngụm nhỏ, dùng dung dịch điện giải khi ra nhiều mồ hôi và hạn chế đồ uống nhiều caffeine vì làm tăng mất nước. Tránh làm việc cường độ cao từ 11h đến 15h, nghỉ ngắn ở nơi râm mát sau mỗi một đến hai giờ, mặc quần áo dài tay màu sáng, chất liệu thoáng khí.
Bác sĩ Long bổ sung ngủ đủ 6-8 giờ mỗi ngày, tránh làm ca đêm liên tục quá ba ngày. Khi xuất hiện chóng mặt, buồn nôn hoặc chuột rút, cần dừng việc ngay và vào nơi thoáng mát. Nếu da khô nóng, ngừng tiết mồ hôi hoặc có rối loạn ý thức, cần đưa đến cơ sở y tế lập tức.
Anh Hùng đề xuất các ứng dụng giao hàng nên có thêm “phụ phí nắng nóng” như một sự thừa nhận chính thức cho điều kiện làm việc khắc nghiệt mà shipper đang gánh chịu mỗi ngày. Còn anh Nam vẫn tiếp tục lăn bánh trên đường Võ Văn Kiệt, trang bị áo khoác hai lớp, găng tay và khẩu trang dày, biết rõ mình đang đánh đổi gì.
“Dẫu biết nguy hiểm, nhưng mình không chạy thì không có tiền”, người đàn ông tâm sự.
Mỹ Ý
Tin Gốc: https://vnexpress.net/tai-xe-cong-nghe-dot-suc-khoe-muu-sinh-giua-nang-nong-5060020.html
Chấm dứt hợp đồng lao động, gây khó khăn cho người nhiễm HIV sẽ bị xử phạt 10-20 triệu đồng
Theo quy định tại Nghị định 90, nhiều hành vi kỳ thị trong giáo dục, lao động và đời sống xã hội sẽ bị xử phạt với các mức tiền khác nhau, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Cụ thể, mức xử phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu học sinh, sinh viên phải xét nghiệm HIV hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm.
Cản trở người học tham gia hoạt động của cơ sở giáo dục vì lý do liên quan đến HIV. Từ chối tiếp nhận đối tượng bảo trợ xã hội hoặc từ chối mai táng, hỏa táng người đã mất vì lý do HIV/AIDS.
Mức xử phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu xét nghiệm HIV đối với người lao động trước tuyển dụng (trừ một số nghề đặc thù theo quy định), từ chối tuyển dụng vì người lao động nhiễm HIV, hoặc từ chối tiếp nhận học sinh, sinh viên vì lý do này.
Nghị định cũng xử phạt các hành vi mang tính phân biệt đối xử trong quá trình học tập và điều trị như tách biệt, hạn chế người nhiễm HIV tham gia hoạt động.
Phân biệt trong chăm sóc, điều trị hoặc bố trí công việc không phù hợp với sức khỏe, chuyên môn của người lao động nhiễm HIV. Ngoài ra, hành vi cha mẹ hoặc người giám hộ bỏ rơi người nhiễm HIV cũng thuộc diện bị xử phạt.
Mức phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng, nghị định xử lý các hành vi xâm phạm trực tiếp quyền học tập và việc làm của người nhiễm HIV.
Cụ thể, chấm dứt hợp đồng lao động, gây khó khăn trong công việc, ép chuyển việc trái ý muốn, từ chối nâng lương, đề bạt hoặc không đảm bảo quyền lợi hợp pháp đều bị xử phạt nặng nếu xuất phát từ lý do nhiễm HIV.
Trong lĩnh vực giáo dục, việc kỷ luật hoặc buộc thôi học học sinh, sinh viên vì nhiễm HIV cũng bị xử phạt ở mức này. Đồng thời, việc sử dụng hình ảnh, thông điệp truyền thông mang tính kỳ thị người nhiễm HIV và gia đình họ cũng bị xử lý.
Nghị định cũng quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả. Các tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc tiếp nhận lại người bị từ chối, xin lỗi trực tiếp người bị phân biệt đối xử, khôi phục quyền lợi hợp pháp cho người lao động, hủy bỏ quyết định kỷ luật hoặc buộc thôi học.
Trong trường hợp liên quan đến truyền thông, nội dung vi phạm phải bị loại bỏ hoặc tiêu hủy.
Bên cạnh đó, nghị định quy định xử phạt các hành vi vi phạm khác trong phòng, chống HIV/AIDS. Cụ thể, hành vi cản trở người lao động tham gia các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS bị phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.
Các hành vi nghiêm trọng như đe dọa truyền HIV cho người khác hoặc lợi dụng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS để trục lợi sẽ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Trường hợp trục lợi, người vi phạm còn phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được.
Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15-5.
