Theo tiến sĩ – bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Xuân Thy, Điều hành Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, trong các đợt nắng nóng kéo dài, một số cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp mất nước, rối loạn điện giải, ngất, tụt huyết áp, các đợt cấp của bệnh tim mạch và thận. Điều này phản ánh tác động rộng của nhiệt độ môi trường lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.
Bác sĩ Xuân Thy cho biết, mất nước kéo dài làm tăng độ cô đặc của máu, đồng thời gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch và có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh ở người có sẵn yếu tố nguy cơ.
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể thấy mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm khả năng tập trung. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua vì tương tự tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên rõ rệt hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
Theo bác sĩ Xuân Thy, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hoặc dự trữ sinh lý hạn chế. Ở những người mắc tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc tiểu đường, môi trường nắng nóng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não.
“Cần lưu ý rằng người trẻ khỏe vẫn có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc tập luyện cường độ cao trong điều kiện nắng gắt, đặc biệt khi không bổ sung nước đầy đủ. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sốc nhiệt nặng xảy ra ở nhóm này do đánh giá thấp nguy cơ và thiếu biện pháp phòng ngừa phù hợp”, bác sĩ Xuân Thy nói thêm.
Từ đó, theo bác sĩ, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc nghi ngờ bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và tiến hành làm mát bằng khăn ướt hoặc nước mát, tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trong trường hợp có dấu hiệu nặng như lơ mơ, mất ý thức, co giật hoặc không thể uống nước, cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Một số sai lầm thường gặp cần tránh như cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn hoặc giảm ý thức hoặc trì hoãn xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường. Những yếu tố này có thể làm tình trạng chuyển nặng nhanh hơn.
“Mọi người nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát; khi ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung thêm điện giải phù hợp. Nên ăn thực phẩm dễ tiêu, tăng rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất; hạn chế rượu bia, chất kích thích vì dễ làm mất nước”, bác sĩ Xuân Thy khuyên.
Theo TS Lê Thị Hương Giang, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội), một bát phở nóng hổi từ lâu đã trở thành lựa chọn tiện lợi, dễ ăn của nhiều người. Không ít người duy trì thói quen ăn phở mỗi ngày, thậm chí uống hết phần nước dùng để cảm nhận trọn vẹn hương vị.
Tuy nhiên dưới góc nhìn dinh dưỡng, vấn đề không nằm ở bánh phở hay thịt, mà chủ yếu đến từ nước dùng, phần có thể chứa nhiều thành phần ảnh hưởng đến sức khỏe nếu tiêu thụ thường xuyên.
Theo các phân tích khẩu phần, một bát phở trung bình có khoảng 400-500ml nước dùng, tương đương 2,5 - 5gam muối (1.000-2.000mg natri).
Trong khi đó, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5gam muối mỗi ngày.
Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần uống hết một bát nước phở vào buổi sáng, cơ thể đã gần như chạm ngưỡng muối khuyến nghị cho cả ngày. Đáng chú ý, vị mặn trong nước dùng thường bị "che lấp" bởi vị ngọt từ xương hầm và gia vị, khiến nhiều người khó nhận ra lượng muối mình đã nạp vào.
TS Giang cho biết thêm nước dùng ninh từ xương và thịt trong thời gian dài còn chứa nhiều hợp chất có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa.
Quá trình ninh xương làm giải phóng purin, chất có thể làm tăng acid uric trong máu, từ đó gia tăng nguy cơ mắc bệnh gout nếu tiêu thụ thường xuyên. Bên cạnh đó, chất béo từ tủy và mỡ xương hòa tan vào nước dùng cũng góp phần làm tăng lượng chất béo bão hòa, yếu tố liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch.
Ngoài ra một số nghiên cứu còn ghi nhận khả năng xuất hiện vi lượng kim loại nặng trong nước hầm xương. Dù ở mức thấp, nhưng việc tích lũy lâu dài vẫn là điều cần cân nhắc.
TS Giang cho hay những ảnh hưởng từ nước dùng không xảy ra ngay lập tức, nhưng nếu duy trì thói quen trong thời gian dài, nguy cơ có thể tích tụ và dẫn đến các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, suy thận hay tim mạch.
Chuyên gia khuyến cáo một số nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng, bao gồm người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch; người có chức năng thận suy giảm; người đang điều trị bệnh gout hoặc có acid uric cao và người cao tuổi.
Theo TS Giang, không cần loại bỏ hoàn toàn phở khỏi thực đơn, nhưng nên điều chỉnh cách ăn để đảm bảo sức khỏe.
"Khi ăn phở, không nên dùng hết nước dùng, chỉ nên dùng lượng vừa phải để cảm nhận hương vị. Tăng cường rau xanh để bổ sung chất xơ và hỗ trợ cân bằng natri. Hạn chế thêm gia vị như nước mắm, bột canh. Không ăn phở, bún liên tục mỗi ngày, nên đa dạng thực đơn.
Một thay đổi nhỏ trong thói quen, như không uống cạn nước phở, có thể giúp giảm đáng kể lượng muối nạp vào cơ thể theo thời gian. Trong dinh dưỡng, sự điều độ và hiểu biết đóng vai trò quan trọng, giúp mỗi người vừa tận hưởng ẩm thực quen thuộc, vừa bảo vệ sức khỏe lâu dài", TS Giang khuyến cáo.
Tại buổi lễ, Bệnh viện Răng hàm mặt trung ương TP.HCM đã trao tặng thiết bị nha khoa trị giá 300 triệu đồng nhằm phục vụ chương trình nha học đường theo mô hình trường - trạm, với sự có mặt của Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM Nguyễn Phước Lộc.
Nằm trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân, các y bác sĩ Bệnh viện Răng hàm mặt trung ương TP.HCM đã thăm khám hơn 1.000 học sinh tại Trường tiểu học Cao Văn Ngọc, đặc khu Côn Đảo, đồng thời tư vấn, hướng dẫn kỹ năng vệ sinh và chăm sóc răng miệng đúng cách.
Bên cạnh đó các bác sĩ đã tổ chức chương trình khám, điều trị chuyên sâu, thực hiện cấy ghép implant nha khoa cho 10 cụ người cao tuổi tại đặc khu Côn Đảo.
Báo cáo tại sự kiện, đại diện Bệnh viện Răng hàm mặt trung ương TP.HCM cho biết trong giai đoạn 2026 - 2028, đơn vị sẽ tiếp tục triển khai chương trình nha học đường tại Côn Đảo, với mục tiêu bảo đảm 100% học sinh tiểu học được tiếp cận giáo dục sức khỏe răng miệng, dự phòng và điều trị sâu răng.
Song song đó, bệnh viện sẽ phối hợp với Sở Y tế TP.HCM và Trung tâm Y tế quân dân y Côn Đảo trong quản lý, theo dõi tình trạng sức khỏe răng miệng của người dân thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử.
Công tác nâng cao năng lực chuyên môn cho y tế địa phương cũng được chú trọng thông qua việc cử bác sĩ luân phiên hỗ trợ, chuyển giao và thực hành các kỹ thuật chuyên sâu như phẫu thuật miệng, nội nha, điều trị nha chu cho người lớn và phục hình răng.
Trứng là nguồn cung cấp protein chất lượng cao. Trung bình mỗi trứng chứa khoảng 6 - 7 gram protein và không quá nhiều calo. Một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy ăn trứng vào bữa sáng có thể giúp giảm cảm giác đói và giảm lượng thức ăn nạp vào trong các bữa tiếp theo, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Lợi ích trên có được là nhờ protein kích thích các hoóc môn tạo cảm giác no như peptide YY và GLP-1, đồng thời làm chậm quá trình tiêu hóa. Ngoài ra, protein còn giúp duy trì khối cơ trong quá trình giảm cân. Đây là yếu tố quan trọng vì mất cơ có thể làm giảm tốc độ chuyển hóa, khiến giảm cân trở nên khó khăn hơn.
Các nghiên cứu dinh dưỡng hiện nay cho thấy trứng giúp kiểm soát cân nặng nhờ hàm lượng protein cao và khả năng tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy trứng gà ta giúp giảm cân tốt hơn trứng gà công nghiệp.
Khi nói đến giảm cân, điều quan trọng nhất là lượng calo và thành phần dinh dưỡng. Trên thực tế, nhiều nghiên cứu cho thấy trứng gà ta và trứng công nghiệp có giá trị dinh dưỡng khá tương đồng.
Tuy nhiên, vẫn có một số khác biệt nhỏ. Chẳng hạn, trứng gà ta đôi khi có hàm lượng a xít béo không bão hòa cao hơn hoặc chứa nhiều chất chống ô xy hóa hơn. Nguyên nhân là do gà được tiếp xúc với môi trường tự nhiên và nguồn thức ăn đa dạng. Tuy nhiên, mức chênh lệch này thường không lớn và không đủ để tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong quá trình giảm cân.
Ngoài ra, cách ăn trứng quan trọng hơn nhiều so với chọn loại trứng nào. Giảm cân chỉ xảy ra khi cơ thể ở trạng thái thâm hụt calo. Vì vậy, dù ăn trứng gà ta hay trứng công nghiệp, nếu tổng lượng calo vẫn cao thì vẫn có thể tăng cân.
Tiếp theo là cách chế biến. Trứng luộc hoặc hấp là lựa chọn tốt vì không làm tăng thêm calo. Ngược lại, trứng chiên với nhiều dầu hoặc bơ có thể làm lượng calo tăng lên đáng kể.
Cách kết hợp thực phẩm cũng rất quan trọng. Trứng nên được ăn cùng rau xanh để tăng chất xơ và giúp no lâu hơn, hoặc kết hợp với tinh bột hấp thu chậm như khoai lang, yến mạch để ổn định đường huyết.
Ngoài ra, người giảm cân cũng có thể điều chỉnh giữa lòng trắng và lòng đỏ. Lòng trắng giàu protein và ít calo, trong khi lòng đỏ cung cấp vitamin và chất béo. Một cách phổ biến là ăn 1 quả trứng nguyên và thêm lòng trắng để tăng protein mà không tăng quá nhiều calo, theo Eating Well.
