Tôi là thành viên của một nhóm học thuật trên mạng xã hội từ lâu. Thành viên của nhóm là người Việt Nam trên toàn thế giới đã, đang và sẽ có ý định đi theo con đường học thuật.
Đến nay, số thành viên đã hơn trăm nghìn và tôi tin trong đó rất nhiều đã tốt nghiệp tiến sĩ. Đây là tín hiệu tích cực. Phần nhiều trong số đó đang định cư tại nước ngoài và có ý định trở về Việt Nam sinh sống, làm việc.
Cũng nhiều trong số đó đã lập gia đình, có con cái. Trong khuôn khổ bài viết này, tôi đưa ra quan sát cá nhân về nhưng bài viết và bình luận trên nhóm kết hợp với những trường hợp mình quan sát ngoài đời thực.
Việc ở lại làm đúng chuyên ngành, có vị trí ổn định nói chung, đặc biệt trong môi trường học thuật là điều khó vô cùng. Khi một vị trí đưa ra là có tới hàng trăm, hàng nghìn hồ sơ xuất sắc trên thế giới ứng nộp chưa kể xác suất cao là hội đồng đã có ứng viên sáng giá được đề cử trước dựa trên năng lực và mạng lưới quen biết.
Tôi sống ở Đức và làm việc trong ngành Y sinh. Tôi biết không ít người làm xong tiến sĩ nhưng rồi để đi tới đích là một vị trí vĩnh viễn trong ngành học thuật chỉ đếm đầu ngón tay.
Có nhiều người cố gắng làm sau tiến sĩ (Postdoc) đến khi nào hết quy định thì thôi (thường là 12 năm làm nghiên cứu và không tìm được vị trí vĩnh viễn). Lúc này bài toán đặt ra và vô cũng nan giải. Làm gì tiếp theo khi mà con cái đã lớn đều đã hòa nhập tốt vào môi trường bên này? Ở lại thì không có việc phù hợp.
Nhiều người đi làm việc bình thường trong siêu thị, bệnh viện, nhà máy với mức thu nhập tối thiểu theo quy định như những người không được đào tạo. Nếu ai hài lòng thì tốt, cả gia đình tổng hòa sẽ vui vẻ.
Nhưng nếu không chấp nhận, cơn bão ngầm bắt đầu nổi lên khi họ muốn về nước để tìm được công việc phù hợp, được tôn trọng và còn một lý do khác nữa là gần cha mẹ già.
Mọi thứ sẽ thực sự không dễ thở với những ai có gia đình, con cái. Ở bên này, anh em có dịp nói chuyện với nhau đều thống nhất rằng nếu hai vợ chồng đi làm mức lương tối thiểu thì cơ bản sẽ đủ tiêu và dư chút. Hàng năm vẫn đi chơi thoải mái và vài năm về nước một lần.
Ba vấn đề tôi mạn phép chia sẻ ở đây là nhà ở, y tế và môi trường nghiên cứu.
Đầu tiên là nhà ở, nước Đức có tỷ lệ sở hữu nhà riêng là khoảng 50%. Tức là 50% số người như tôi vẫn đang đi thuê mà rất yên tâm. Luật của Đức bảo vệ quyền lợi người thuê bằng quy định.
Chủ cho thuê không đuổi vô tội vạ trừ khi người thuê làm hỏng nhà đến mức tệ hoặc chủ muốn lấy lại nhà để ở hoặc cho con. Giá cho thuê chỉ được tăng vài phần trăm sau vài năm.
Tuy có một số mặt trái nhưng đa phần người thuê sẽ yên tâm khi ở nhà thuê trong khoảng thời gian dài. Nếu mua nhà sở hữu thì sẽ phải tuân thủ quy định về thời gian sau ở bao lâu mới được bán cũng như đóng thuế phần chênh lệch.
Có lẽ đó là hai yếu tố chính khiến thị trường mua và thuê ở đây có sự ổn định, không tăng giảm quá sốc.
Tôi nghĩ nếu cơ quan chức năng vào cuộc và đưa các quy định rõ ràng hơn và ràng buộc pháp lý khi thuê nhà cũng như mua nhà thì đại đa số người dân trong đó có những người muốn trở về sẽ không phải quá trăn trở về chỗ ở, một khoản chi tiêu lớn hàng tháng cho hộ gia đình.
Về y tế, Đức thực hiện chính sách y tế toàn dân. Tức là ai cũng có bảo hiểm và được chữa trị giá hợp lí, không phát sinh nhiều chi phí y tế ngoài bảo hiểm. Đặc biệt Đức chịu chi rất nhiều cho khám sàng lọc ở mọi lứa tuổi.
Họ biết rằng nếu chi cho sàng lọc tốt thì chữa sẽ giảm chi phí nhiều. Bên cạnh việc chi thường xuyên cho nhiều xét nghiệm sàng lọc thường niên, một sáng kiến rất hay đưa ra là một năm một người sẽ được bảo hiểm công chi tới 500 Euro cho sàng lọc phụ thêm như sàng lọc ung thư da, làm sạch răng, tiêm phòng ra nước ngoài…
Chúng ta có thể bắt đầu bằng những gói phụ sàng lọc hỗ trợ từ năm trăm nghìn đến vài triệu đồng một năm tùy đối tượng. Làm được tốt từ khâu khám sàng lọc thì khâu chữa chúng ta sẽ tiết kiệm được chi phí y tế rất nhiều, một cấu thành lớn trong chi tiêu mà những người đang ở bên nước phát triển có nền y tế toàn dân rất quan tâm khi trở về.
Việc xin dự án nghiên cứu ở Đức là tương đối cạnh tranh và minh bạch. Nhà khoa học được dành nhiều thời gian cho nghiên cứu và có thời gian không quá nhiều cho giảng dạy.
Việt Nam vẫn nên duy trì các quỹ nghiên cứu, đó là mạch máu nuôi dưỡng sức sống của người làm khoa học.
Về phía mỗi cá nhân, khi trở về đều nên hiểu và chuẩn bị cho một kịch bản sống mang nhiều khác biệt. Lấy việc ở gần cha mẹ, họ hàng, được nói ngôn ngữ của mình là điểm cộng để tự động viên bản thân cho hành trình trở về.
Ngay cả tại Trung Quốc, một nước đi trước chúng ta nhiều năm, quá trình đi và trở về cũng đang diễn ra và như những đồng nghiệp, hàng xóm tôi biết người Trung Quốc ở bên Đức, việc đi hay ở cũng không thuận lợi với bất kỳ ai.
Quyết định cuối cùng là của mỗi cá nhân và xin chúc mọi người đều vui vẻ với quyết định của mình.
Dương Vũ Huy Hoàng
Nên chặt hàng cây đước mọc ngoài thiết kế bờ kè Nha Trang?
"Cơ quan chức năng cần phân tích những ưu và nhược điểm, tác động của hàng cây này với bờ kè và người dân. Vậy sau 7 năm từ khi hoàn thành chưa nghiệm đến bây giờ chất lượng có còn đảm bảo để nghiệm thu không?
Thông thường sẽ nghiệm thu ngay sau khi hoàn thành. Tại sao không đặt vấn đề từ lúc mới hoàn thành? Để tận bây giờ thì có đạt hay không đạt thì lấy lý gì để căn cứ? Rồi ai chịu trách nhiệm về kết quả của bờ kè?".
Độc giả nickname Hamy1401 đặt ba câu hỏi như trên, sau bài viết Hàng đước mọc ngoài thiết kế, kè sông ở Nha Trang không thể bàn giao. Theo đó, hàng đước dài 4-5 km mọc hai bên sông Quán Trường khiến dự án kè tổng đầu tư 590 tỷ đồng nhiều năm chưa thể bàn giao vì không có trong thiết kế ban đầu.
Dự án kè sông Quán Trường được UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt năm 2003. Sau 6 năm cùng nhiều lần điều chỉnh, công trình khởi công. Đến năm 2019, dự án hoàn thành và chờ nghiệm thu, bàn giao.
Tuy nhiên đến nay công trình vẫn "treo" khâu nghiệm thu do xuất hiện hai dải cây chủ yếu là đước mọc dọc bờ kè, kéo dài 4-5 km ở cả hai bên sông Quán Trường, thuộc phường Nam Nha Trang. Theo người dân, hàng đước cao hơn một mét, mọc tự nhiên khi thực hiện dự án.
Độc giả nickname Tèo em phân tích:
"Thứ nhất, bờ kè dốc từ mặt đường xuống đến chỗ hàng cây mọc khoảng 1,5m, tôi ước lượng theo hình. Chỗ cây mọc là một rìa đất rộng khoảng 2-3 m rồi mới tới dòng chảy. Vậy thì theo đặc điểm của rễ thực vật, nó chỉ đi từ rìa đất cắm xuống bùn chứ chẳng khi nào mọc ngược lên để làm nứt bờ kè.
Thứ hai, rìa đất kia có cây sẽ là vùng đệm chống xói lở cho chân bờ kè. Nếu nó không có trong thiết kế thì nên xem lại lưu lượng dòng chảy và tính toán, ưu tiên giữ nó lại nếu nó không cản trở dòng chảy nhiều. Nếu nó có trong thiết kế thì chắc chắn nó sẽ được dùng để trồng hoa, trang trí.
Cây dại bao giờ cũng giúp bám đất giữ bờ tốt hơn cây trồng, nhất là khi so với các loài hoa ngắn ngày. Vậy thì chỉ cần cắm thêm mốc nạo vét ngay rìa dòng chảy, để cây nào mọc vươn ra ngoài thì tỉa, chỗ nào lở thì bồi.
Chỗ nào cần trồng hoa thì cắt cây dại nhưng không trục gốc mà chỉ đặt chậu hoa đè lên. Dải đất đó sẽ bảo đảm bờ kè không bị hổng chân, hàm ếch".
Đước là loài cây quen thuộc, phát triển nhanh, khi trưởng thành cao hơn 10 m, đường kính thân 30-45 cm. Với hệ rễ cắm sâu, bám chắc, loài cây này thường được trồng ở các tỉnh ven biển và rừng ngập mặn để giữ đất, hạn chế xói lở.
Trước thực trạng trên, UBND tỉnh đã họp với các sở ngành và chuyên gia để xem xét phương án giữ lại hay chặt bỏ số cây này. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các đơn vị chuyên môn thống nhất rằng hàng đước không phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt.
Ngoài yếu tố thiết kế, cây mọc sát công trình còn ảnh hưởng đến kết cấu bờ kè. Hệ rễ lớn làm nứt, bong tróc bề mặt, đồng thời có thể cản dòng chảy và làm chậm khả năng thoát lũ của tuyến kênh. Vì vậy, ngành chuyên môn đề xuất loại bỏ toàn bộ cây trên phần kè.
Phó chủ tịch UBND Khánh Hòa, cho biết tỉnh thống nhất theo đề xuất này. Tuy nhiên, việc chặt bỏ chưa nhận được sự đồng thuận của một số hộ dân dọc hai bên hạ lưu sông. Tỉnh đã giao các đơn vị liên quan tiếp tục ghi nhận ý kiến người dân để tránh phát sinh phản ứng trong quá trình xử lý.
Độc giả nickname thaonguyenbanggia góp ý:
"Bờ kè sông chỗ tôi sau khi đã làm kè kiên cố người ta còn trồng thêm đước bên ngoài, chỗ rìa đá hộc bảo vệ kè, mục đích để bảo vệ kè, chống xói lở rất hiệu quả, đặt biệt khi thuyền đi qua gây sóng đập vào bờ. Cây cũng tạo khoảng xanh, giúp công trình hài hòa hơn với thiên nhiên.
Tuy nhiên, cây này cũng có một vài vấn đề cần khắc phục, nếu giải quyết tốt thì vẫn rất đẹp:
Thứ nhất, lúc cây còn nhỏ thì rất lâu lớn và thường bị rầy trắng rất nhiều, gây mất mỹ quan và ảnh hưởng tới môi trường xung quanh cũng như ảnh hưởng đến dòng chảy.
Thứ hai, cây có tầng bao phủ rất lớn, dễ che khuất tầm nhìn, bị rác vướng vào cây gây mất mỹ quan, cần cắt tỉa gọn gàng các tầng thấp, chỉ giữ lại tầng cao để cây vươn lên khỏi tầm nhìn của người đi đường. Việc này cũng loại bỏ tác động của hàng cây đến dòng chảy của sông.
Nếu như xem đó là cây cần chăm sóc, tôi nghĩ chỉ 5 năm nữa hai bên bờ sông sẽ có một hàng đệm xanh mát, là điểm nhất sinh thái cho công trình.
Hữu Nghị tổng hợp
Tin Gốc: https://vnexpress.net/nen-chat-hang-cay-duoc-moc-ngoai-thiet-ke-bo-ke-nha-trang-5060083.html
'Gom vài tỷ đồng về quê mở homestay hơn mua chung cư thành phố'
Một người bạn của tôi đã quyết định dọn về quê, gom góp số tiền vài tỷ đồng tích góp trong hơn chục năm làm việc ở thành phố để làm một homestay nhỏ. Lý do rất đơn giản: Không chịu nổi giá nhà và nhịp sống ngột ngạt nơi đô thị.
Lý do khác quan trọng và có vẻ lo xa hơn: Về quê đầu tư để có đồng ra đồng vào, chứ gom hết tiền và đi vay thêm để mua nhà thành phố, sau này về già vẫn phải kiếm gì đó làm thêm để có thu nhập.
Sau mấy chục năm sống ở thành phố, hành lý của anh vẫn gọn gàng đến lạ vì cái gì cho được đã cho, cái gì bán được đã bán, nhà thuê thì trả chủ. Nhưng sâu xa hơn, đó là cảm giác không thuộc về nơi này, dù đã ở hơn chục năm, có nhiều kỷ niệm vui buồn.
Từ câu chuyện đó, tôi cho rằng việc ở thuê, ít nhất trong bối cảnh Việt Nam hiện nay không phải là một lựa chọn bền vững. Không chỉ là vấn đề tâm lý an cư lạc nghiệp vốn ăn sâu trong văn hóa, mà còn bởi thị trường cho thuê của chúng ta chưa thực sự phát triển đúng nghĩa, thiếu ổn định, thiếu bảo vệ người thuê, và thiếu cả những sản phẩm phù hợp với đại đa số người lao động.
Trong khi đó, giá nhà thì vẫn tiếp tục leo thang. Dữ liệu gần đây cho thấy giá căn hộ tại TP.HCM đã lên đến trung bình hơn 97 triệu đồng một m2, riêng khu trung tâm vượt 100 triệu đồng m2. Ở thị trường thứ cấp, con số trung bình cũng đã chạm ngưỡng khoảng 69 triệu đồng một m2, trong khi nhu cầu tìm mua lại tăng mạnh.
Tôi thấy có một lập luận thường được đưa ra: Nếu không mua được nhà thì thuê cũng không sao. Lập luận này nghe qua có vẻ hợp lý, nhưng thực chất chỉ đúng với một nhóm nhỏ. Người có thu nhập cao, tài chính dư dả, có thể thuê để linh hoạt cho công việc. Sinh viên hay người lao động ngắn hạn cũng vậy, thuê nhà là lựa chọn phù hợp.
Nhưng còn đại đa số người lao động làm việc lâu dài tại thành phố thì sao?
Họ không thể sống mãi trong trạng thái tạm bợ. Một gia đình không thể xây dựng cuộc sống ổn định nếu cứ vài năm lại chuyển nhà, đối mặt với nguy cơ tăng giá thuê hoặc bị chấm dứt hợp đồng bất cứ lúc nào. Nói cách khác, thuê nhà không phải là một giải pháp thay thế, mà chỉ là một giải pháp tình thế.
Vấn đề nằm ở chỗ phân khúc nhà ở phù hợp với họ gần như biến mất. Những căn hộ thương mại giá 2-3 tỷ đồng từng là mục tiêu có thể với tới của tầng lớp trung lưu giờ gần như tuyệt chủng. Thị trường bị lấp đầy bởi các dự án cao cấp, giá 4-5 tỷ đồng trở lên. Với mức thu nhập phổ biến hiện nay, đó là khoảng cách gần như không thể vượt qua.
Vậy chúng ta đang kỳ vọng gì? Rằng một bộ phận lớn người lao động sẽ chấp nhận đi thuê suốt đời? Và khi về già, với thu nhập giảm sút, họ sẽ tiếp tục xoay xở thế nào với chi phí nhà ở ngày càng cao?
Đó không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà là một vấn đề an sinh xã hội.
Nếu không thể kiểm soát giá nhà trong ngắn hạn, thì một hướng đi rõ ràng hơn là phát triển mạnh nhà ở xã hội. Nhà ở xã hội không nên bị xem là một giải pháp mang tính "cứu trợ", mà phải được nhìn nhận như một phần thiết yếu của cấu trúc thị trường.
Một đô thị bền vững cần có chỗ cho những người lao động bình thường. Câu chuyện của người bạn tôi rời thành phố không phải là cá biệt. Nếu không có những thay đổi rất có thể sẽ còn nhiều người khác đưa ra lựa chọn rời đi.
Huỳnh Thắng
