Cuộc đấu nội bộ ở OpenAI tạo nên Anthropic thế nào

"Nếu Ternus có phong cách lãnh đạo khác biệt và có ý định thay đổi mọi thứ, ông ấy có thể không được chọn", Apple Insider bình luận sau khi Apple thông báo Tim Cook sẽ chuyển giao vị trí CEO cho John Ternus từ 1/9.

Ternus, 51 tuổi, là Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng của hãng. Do đó, nhiều người kỳ vọng ông có thể giúp công ty quay lại thời hoàng kim với những thiết bị thay đổi thế giới. Tuy vậy, giới chuyên gia cho rằng điều này khó thành hiện thực.

Apple khó đột phá

Lịch sử lãnh đạo của Apple được đánh dấu chỉ bằng một số sự kiện quan trọng: Steve Jobs thành lập công ty, sau đó rời đi, quay lại và làm CEO. Việc Tim Cook tiếp quản vị trí của Jobs không phải quyết định vội vàng. Theo WSJ, đây là tầm nhìn của nhà sáng lập sau nhiều năm cân nhắc kỹ lưỡng thay vì ngẫu nhiên. Ông đưa Cook lên làm CEO vào ngày 24/8/2011 trước khi qua đời ngày 5/10 cùng năm.

Trong thời kỳ của Cook, Apple không thay đổi nhiều về danh mục thiết bị. Đồng hồ Apple Watch là bước tiến vượt ra khỏi iPod và iPhone truyền thống, nhưng tin đồn về sản phẩm đã xuất hiện từ khi Jobs còn sống.

Theo 9to5mac, những chuyển biến quan trọng cũng diễn ra khá lâu sau khi Cook tiếp quản, đánh dấu bằng bước dịch chuyển sang lĩnh vực dịch vụ, thiết bị đeo và nhà thông minh., như tai nghe AirPods năm 2016, loa HomePod năm 2017, hay kính thông minh Vision Pro phải tới năm 2023 mới trình làng. Do đó, tân CEO khó có thể khiến công ty chuyển hướng chiến lược trong thời gian ngắn.

Jobs điều hành Apple trong nhiệm kỳ thứ hai của mình kéo dài 5.090 ngày, còn Cook sẽ tròn 5.487 ngày lãnh đạo tính đến 31/8. Theo Apple Insider, Cook và hội đồng quản trị không chọn John Ternus vì dáng vẻ và gu mặc áo phông mà vì ông là "hình ảnh phản chiếu hoàn hảo" của Apple cả về giá trị và mục tiêu hiện tại của công ty.

Một số chuyên gia cũng nhận định, Apple đang là cỗ máy in tiền. Tim Cook làm rất tốt điều này khi tăng giá trị vốn hóa thị trường của công ty từ 350 tỷ vào năm 2011 lên 4.000 tỷ USD tính đến tháng 4. "Chỉ dựa trên điều đó thôi, sẽ không có thay đổi nào cả. Không ai muốn máy in tiền dừng lại", một chuyên gia nói với Apple Insider. "Apple là một con tàu lớn, di chuyển nhanh với lộ trình đã định".

Áp lực chứng minh giá trị

Ở tuổi 51, Ternus có độ tuổi tương đương Cook khi trở thành CEO năm 2011. Reuters đánh giá điều này tạo tiền đề để ông có thể nắm giữ vị trí trong một thập kỷ hoặc hơn nữa. Nền tảng kỹ thuật của Ternus cũng phù hợp định hướng phát triển của Apple: tập trung vào các công nghệ mới nổi như AI và thực tế hỗn hợp.

Theo CNN, Ternus là "người được chọn" của Apple bởi ông là sự kết hợp giữa chuyên môn kỹ thuật và hiểu biết nội bộ. Dấu ấn của ông hiện diện trên mọi thế hệ iPad, AirPods và các dòng iPhone mới. Ông cũng đóng vai trò lớn trong quá trình chuyển đổi máy Mac từ chip Intel sang Apple Silicon.

Tuy vậy, Brian Tong, người dẫn chương trình podcast Apple Bitz, cho rằng Ternus sẽ chịu áp lực phải chứng minh Apple có tạo ra bước đột phá tiếp theo dưới sự lãnh đạo của ông hay không. "Liệu Ternus có thể giải quyết được vấn đề điện thoại gập, kính đeo thông minh hay trí tuệ nhân tạo - những thứ mà đến nay Apple vẫn chưa làm hoặc làm chưa tốt?", ông đặt câu hỏi.

Marcus Nelson, doanh nhân công nghệ và CEO của AI for Main Street, cho biết nhiều người cũng từng hỏi Cook là ai khi ông thay Jobs 15 năm trước và điều tương tự đang diễn ra. "Sớm thôi, Ternus sẽ trở thành cái tên quen thuộc. Cook là chuyên gia hậu cần, còn Ternus là chuyên gia phần cứng khi AI đang nổi lên. Cook là lựa chọn hợp với thời ông ấy, Ternus cũng phù hợp với Apple lúc này", Nelson đánh giá.

Dẫn lời cựu nhân viên Apple, Bloomberg cho biết Cook thường không đi sâu vào chi tiết phát triển sản phẩm, còn Ternus là kỹ sư thực thụ với sự hiểu biết sâu sắc về cơ chế hoạt động bên trong thiết bị. Yếu tố này được dự đoán giúp Apple cải thiện chất lượng sản phẩm thời gian tới. Tuy nhiên, người này cũng chỉ ra điểm chung giữa Cook và Ternus: e ngại rủi ro - lý do công ty chưa thực sự mạnh dạn với AI và thiết bị nhà thông minh.

"Apple bị chỉ trích vì rụt rè triển khai AI, nhưng còn tùy thuộc diễn biến vài năm tới. Biết đâu Ternus lại được ghi vào lịch sử là CEO thành công vì đã không đặt cược tất cả vào AI trước khi AI trở thành bong bóng. Lúc đó, đây có thể là một nước đi thiên tài thay vì sai lầm", Gizmodo bình luận.

Tin Gốc: Vnexpress

Vào một ngày giữa tháng 4, Gaby Del Valle, phóng viên mảng chính sách của The Verge, đã tạo một video với giọng nói và hình ảnh của cô, sau đó gửi cho bố của mình. "Bố tôi gần như ngay lập tức nhận ra điều bất thường vì giọng nói nghe như robot", Valle chia sẻ.

Valle cho biết cô đã sử dụng Reality Defender, một công cụ cho phép người dùng tạo cũng như phát hiện các deepfake khác. Dù kết quả chưa hoàn hảo do đường truyền kém, hệ thống chỉ cần 9 giây âm thanh thu thập từ các bài đăng cũ của cô để tạo ra một tác nhân AI duy trì cuộc hội thoại.

Sự ra đời của các ứng dụng dạng này đã khiến việc tạo ra âm thanh, video và hình ảnh giả mạo trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, cũng có những sản phẩm ra đời để chống lại, như Pindrop Security, GetReal và cả Reality Defender. Theo số liệu do hãng kiểm toán Deloite công bố cuối năm 2024, quy mô thị trường ở lĩnh vực này đạt 5,5 tỷ USD và đang có xu hướng tăng mạnh.

Những phần mềm dạng này sử dụng máy học để xác định các nội dung giả mạo hoặc bị thao túng bằng AI. Chẳng hạn, Reality Defender đang sử dụng AI suy luận để phát hiện deepfake được gọi là "mô hình thầy - trò".

"Chúng tôi lấy một loạt thứ thật và nói: 'Đây là thật', rồi lấy một loạt thứ giả và nói 'Đây là giả', rồi tiến hành huấn luyện", Alex Lisle, Giám đốc Công nghệ của Reality Defender cho biết. "Cách duy nhất để tiêu diệt deepfake là phải tạo ra được những phiên bản còn tinh vi hơn để dạy hệ thống cách bắt bài chúng".

Deepfake là công nghệ sử dụng thuật toán học sâu để tạo ra nội dung giả mạo khuôn mặt và âm thanh như người thật. Trong thử nghiệm của Valle, tuy chưa thể đánh lừa người thân, các chuyên gia cho rằng chừng đó đã đủ để đánh lừa đồng nghiệp hoặc hệ thống xác minh của ngân hàng, tổ chức tài chính.

Nicholas Holland, Giám đốc sản phẩm tại công ty bảo mật thông tin Pindrop Security, cho biết nếu như cách đây 1-2 năm, người dùng có thể sử dụng các mẹo kiểm tra thủ công như yêu cầu đối phương giơ ba ngón tay trước camera để kiểm tra. Nhưng giờ đây, cách làm này vô dụng bởi AI đã có thể mô phỏng cả cử chỉ này một cách hoàn hảo.

"Giờ đây, gần như không thể phân biệt deepfake bằng mắt thường được nữa", Holland cho biết. "Chỉ có những công cụ phát hiện bằng AI mới có thể làm điều đó tốt hơn".

Nhưng công cụ phát hiện chưa thể đảm bảo an toàn tuyệt đối. Theo Holland, nếu như người thân có thể phát hiện ra giọng của một thành viên trong gia đình dễ dàng, chẳng hạn trường hợp của Valle, môi trường xã hội phức tạp hơn nhiều. "Tôi nghĩ, thách thức 'làm thế nào để bảo vệ danh tính cá nhân' giờ đây không quan trọng bằng 'làm thế nào để tổ chức nơi tôi làm việc biết đó là tôi", ông nói.

Lisle cho biết, AI ngày càng được cải tiến, các cuộc tấn công càng tốn ít công sức hơn. Trước đây, những kẻ lừa đảo thường giả mạo một CEO duy nhất, nhưng hiện nhắm mục tiêu vào nhân viên ở mọi cấp bậc trong công ty. Ông kể lại, Reality Defender từng xử lý một sự cố mà trong đó, kẻ gian vào LinkedIn lấy tên của tất cả nhân viên, sau đó thu thập các dữ liệu khác từ TikTok và Facebook để tạo ra "kho thông tin" giọng nói của từng người. Tất cả được đưa vào một hệ thống LLM dùng để gọi điện cho nhân viên ở mọi cấp bậc với mục đích lừa đảo.

Thực tế, tội phạm mạng hiện nay không còn nhắm vào cá nhân đơn lẻ. Thay vào đó, chúng chuyển sang các chiến dịch lừa đảo quy mô lớn. Theo Báo cáo Xu hướng Deepfake 2024 của Regula Forensics, trung bình mỗi vụ lừa đảo deepfake khiến doanh nghiệp thất thoát khoảng 450.000 USD, thậm chí gây thiệt hại một triệu USD trong một giao dịch duy nhất.

Nguy hiểm nhất là kịch bản đánh vào tâm lý khẩn cấp như giả giọng người thân gọi điện cầu cứu hoặc dàn dựng bắt cóc đòi tiền chuộc. Dù giọng nói có thể chưa hoàn hảo, các yếu tố cảm xúc như tiếng khóc hay sự hoảng loạn giả tạo từ AI vẫn đủ sức khiến nạn nhân mất cảnh giác trong tích tắc.

"Nhiều người không nhận thức được mối đe dọa, vì thế họ không biết cách tìm giải pháp", Holland đánh giá. "Điểm khởi đầu nằm ở các doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng. Họ cần tạo hệ thống phát hiện đủ nhanh, chính xác và đáng tin cậy để mọi người có thể dựa vào trong cuộc sống hàng ngày".

Theo TechCrunch, về lâu dài, việc chạy đua bắt lỗi deepfake không còn là giải pháp khả thi mà đặt trọng tâm vào truy vết và định danh nguồn gốc dữ liệu. Khi công nghệ mô phỏng đạt đến mức gần như hoàn hảo, các phương pháp dò quét truyền thống bị vô hiệu hóa, buộc giới công nghệ phải đẩy mạnh tiêu chuẩn C2PA giúp phân biệt hình ảnh và video thật với nội dung giả mạo do AI tạo ra để xác thực nội dung nguồn.

Dù vậy, C2PA vẫn chưa phải là giải pháp tối ưu, khi lớp nhãn xác thực (Content Credentials) có thể dễ dàng bị xóa bỏ hoặc làm giả trong quá trình truyền tải. Sự thiếu đồng bộ giữa các hãng sản xuất thiết bị và nền tảng mạng xã hội dẫn tới hệ quả là một vòng lặp gây nhiễu: Tệp tin không nhãn chưa chắc là deepfake, nhưng có nhãn cũng không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối cho người dùng.

Scott Steinhardt, Trưởng bộ phận truyền thông của Reality Defender, kỳ vọng các nhà cung cấp Internet và trình duyệt sẽ sớm vận hành bộ lọc deepfake tự động như trình diệt virus, ngăn chặn nội dung giả mạo trước khi chúng tiếp cận người dùng.

"AI đang phá bỏ ranh giới lòng tin vốn tồn tại suốt hàng nghìn năm dựa trên mắt thấy tai nghe, buộc chúng ta phải xây dựng lại nó trên nền tảng công nghệ", Lisle kết luận.

Tin Gốc: Vnexpress

El Nino là pha ấm của El Nino - Dao động Nam (ENSO), chu kỳ khí hậu tự nhiên được thúc đẩy bởi sự biến động nhiệt độ đại dương và áp suất khí quyển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới. ENSO gây ra tác động dây chuyền lan khắp toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi thứ như lượng mưa, hạn hán, bão, sóng nhiệt. ENSO thường tạo ra El Nino ấm rồi đến pha lạnh La Nina cứ sau 2-7 năm.

El Nino được xác nhận xảy ra khi nhiệt độ bề mặt đại dương trung bình tăng ít nhất 0,5 độ C trong năm tháng liên tiếp trở lên so với mức trung bình dài hạn. Tháng trước, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thông báo có 62% khả năng El Nino xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 8.

Theo chuyên trang thời tiết AccuWeather, nếu xuất hiện như dự đoán, El Nino có thể mạnh lên thành "siêu El Nino" với nhiệt độ mặt biển cao hơn mức trung bình dài hạn ít nhất 2 độ C. Cơ quan Khí tượng Trung Quốc cuối tuần trước cũng cho biết, El Nino ở mức trung bình đến mạnh được dự báo xuất hiện tháng tới và tiếp tục phát triển trong thời gian còn lại của năm. Một số mô hình máy tính, bao gồm cả mô hình tổng hợp được đánh giá cao của châu Âu, cũng dự báo khá mạnh mẽ về khả năng hiện tượng này hình thành, thậm chí có thể phát triển thành siêu El Nino cuối mùa thu.

"El Nino mạnh có thể gây lũ lụt nghiêm trọng, buộc các nhà máy thủy điện giảm sản lượng hoặc ngừng hoạt động, đồng thời gây hư hại đường dây điện và trạm biến áp do sạt lở đất và mực nước dâng cao. Ngược lại, trong trường hợp hạn hán, việc sản xuất điện cũng chịu ảnh hưởng do nguồn cung cấp nước giảm mạnh", Wang Yaqi, kỹ sư cấp cao tại Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc, cho biết.

Cảnh báo này được đưa ra sau khi giá dầu toàn cầu tăng mạnh do xung đột Trung Đông dẫn đến eo biển Hormuz gần như đóng cửa. Đây vốn là tuyến đường vận chuyển dầu khí lớn, đóng vai trò trọng yếu với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Ông Wang nhận định, El Nino có thể ảnh hưởng nặng nề đến những cộng đồng phụ thuộc thủy điện như Nam Á, Đông Nam Á và một số vùng thuộc châu Phi, buộc họ phải đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch hơn để sản xuất năng lượng, khiến nhu cầu dầu khí tăng mạnh và có thể đẩy giá lên cao hơn nữa.

Thêm vào đó, 2026 được dự báo là một trong những năm nóng nhất lịch sử nếu siêu El Nino xảy ra. Nhiều người cho rằng nhiệt độ tăng cao sẽ thúc đẩy sản xuất quang điện, nhưng thực tế, sức nóng dữ dội có thể làm giảm hiệu suất pin mặt trời, đồng thời làm tăng áp lực lên lưới điện.

"Nhiều người lầm tưởng càng nắng nóng thì năng lượng tạo ra càng lớn. Tuy nhiên, pin mặt trời là chất bán dẫn, và giống như mọi thiết bị điện tử, hiệu suất của chúng giảm khi nhiệt độ tăng", Ioanna Vergini, nhà sáng lập wfy24.com, nền tảng phân tích dữ liệu thời tiết và xu hướng dao động khí hậu, giải thích với Euronews Earth.

Với mỗi độ tăng thêm trên 25 độ C, hiệu suất pin mặt trời giảm khoảng 0,4-0,5%. Trong những đợt nắng nóng cực độ bao trùm Tây Ban Nha và Hy Lạp hè năm ngoái, nhiều trang trại điện mặt trời địa phương sụt giảm sản lượng đáng kể đúng lúc nhu cầu sử dụng điều hòa không khí đạt đỉnh điểm. "Chúng tôi đã theo dõi các trường hợp nhiệt độ bề mặt trên tấm pin đạt đến 65 độ C, dẫn đến công suất lý thuyết giảm gần 20%", Vergini nói thêm.

Tương tự với trường hợp thủy điện, sản lượng quang điện giảm có thể dẫn đến tăng cường đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch để phục vụ nhu cầu năng lượng. Điều đó sẽ làm tăng phát thải carbon và chi phí năng lượng nhập khẩu, tạo ra một vòng luẩn quẩn tiêu cực, làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu và gây áp lực lên nền kinh tế.

Siêu El Nino gần đây nhất xảy ra vào năm 2015 và năm sau đó đã phá vỡ kỷ lục nhiệt độ trung bình toàn cầu. Một đợt El Nino khác hình thành năm 2023 và năm 2024 cũng đạt kỷ lục nhiệt độ trung bình toàn cầu, trở thành năm nóng nhất lịch sử.

Dù vậy, Chen Lijuan, trưởng bộ phận dự báo khí hậu của Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc, kêu gọi thận trọng trước những thông tin cho rằng El Nino năm nay sẽ là đợt mạnh nhất 140 năm hoặc gây ra tình trạng khẩn cấp về nắng nóng toàn cầu. Bà nói: "Xét đến độ trễ trong tác động của El Nino, việc khẳng định Trái Đất sẽ chạm ngưỡng nhiệt độ cực đoan mới ngay trong năm nay vẫn còn quá sớm. Dù vậy, những rủi ro liên quan chắc chắn đang gia tăng đáng kể".

Tin Gốc: Vnexpress