Dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz tắc nghẽn do xung đột Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng vọt. Nguồn cung sản phẩm hóa dầu, vốn là đầu vào của nhiều mặt hàng như giày dép, quần áo và túi nhựa, cũng chịu nhiều ảnh hưởng.
Tác động rõ rệt nhất ở châu Á, nơi chiếm hơn một nửa sản lượng sản xuất của thế giới và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ cùng các sản phẩm liên quan.
Tại Hàn Quốc, người dân tích trữ túi đựng rác và chính phủ khuyến khích giảm thiểu vật dụng dùng một lần. Đài Loan phải thiết lập đường dây nóng cho các nhà sản xuất nhựa, trong khi nông dân dự kiến tăng giá lúa gạo vì không thể mua được túi hút chân không.
Ở Nhật Bản, khủng hoảng dầu mỏ làm dấy lên lo ngại thiếu ống nhựa y tế để bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Các nhà sản xuất tại Malaysia cảnh báo thiếu hụt một sản phẩm phụ của dầu mỏ, đe dọa nguồn cung găng tay y tế toàn cầu.
“Mọi thứ chịu ảnh hưởng rất nhanh chóng: bia, mì, khoai tây chiên, đồ chơi, mỹ phẩm”, Dan Martin, Đồng Giám đốc bộ phận tình báo kinh doanh tại công ty tư vấn Dezan Shira & Associates, cho biết.
Nguyên nhân là nắp nhựa, thùng chứa, túi và các loại hộp đựng ngày càng khó mua. Các dẫn xuất dầu mỏ còn được dùng để sản xuất keo dán giày dép và đồ nội thất, dầu bôi trơn máy móc công nghiệp, dung môi cho sơn và quy trình làm sạch.
“Gián đoạn dầu mỏ lan truyền rất nhanh sang sản phẩm hóa dầu và hàng tiêu dùng”, ông Dan Martin nói.
Khi các nhà sản xuất phải trả nhiều tiền hơn cho năng lượng và nguyên liệu thô, họ bắt đầu đẩy chi phí lên người tiêu dùng. Biến động này tạo áp lực lên lạm phát và kìm hãm kinh tế.
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nếu không có xung đột, tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể đạt 3,3%. Tuy nhiên, tổ chức này sẽ công bố điều chỉnh dự báo vào tuần sau. “Dù chiến tranh có thể định hình kinh tế toàn cầu theo nhiều cách khác nhau, nhưng tất cả đều dẫn tới giá cao hơn và tăng trưởng chậm lại”, bà Kristalina Georgieva, Giám đốc điều hành IMF, nhận định.
Dư địa ứng phó với tình trạng thiếu hụt sản phẩm từ dầu mỏ không còn nhiều. Các quốc gia bắt đầu xả kho dự trữ dầu khẩn cấp, nhưng chỉ giúp bổ sung vào nguồn cung nhiên liệu. Trong khi phần lớn thiếu hụt trong ngành sản xuất là naphtha – một sản phẩm phụ của dầu mỏ, đầu vào quan trọng cho vật liệu tổng hợp.
Các nhà sản xuất có rất ít nguồn dự trữ và không có chất thay thế naphtha. Một số công ty hóa dầu tại châu Á – nơi mua một nửa nguồn naphtha từ Trung Đông – đã cắt giảm sản lượng hoặc tuyên bố tình huống “bất khả kháng” trong những tuần gần đây.
Hàn Quốc tận dụng việc Mỹ tạm đình chỉ trừng phạt dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga để nhập lô naphtha đầu tiên từ Moskva, kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra. Seoul cũng áp lệnh cấm xuất khẩu naphtha nhằm bảo vệ nguồn cung nội địa.
Ông Martin cho biết tình trạng khan hiếm sản phẩm từ dầu mỏ đang làm tăng chi phí đầu vào, nhất là tại các doanh nghiệp sản xuất hàng có tiêu chuẩn nghiêm ngặt như chất bán dẫn, linh kiện ôtô và bao bì y tế hoặc thực phẩm. “Doanh nghiệp gần như không có nhiều cách xoay xở, ngoài cắt giảm sản xuất và tiết kiệm năng lượng”, ông nói.
Khi các nhà sản xuất chạy đua để đảm bảo nguồn nguyên liệu, chi phí nhựa và các sản phẩm liên quan tăng mạnh. Theo nền tảng phân tích thị trường hàng hóa ICIS, giá nhựa nguyên sinh tại châu Á đã tăng tới 59%, lên mức cao kỷ lục kể từ cuối tháng 2, thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Một trong những nhà bán buôn bao bì nhựa lớn nhất Thái Lan đã tăng giá 10% túi nilon trong suốt, loại sử dụng phổ biến để đựng thức ăn mang đi. Truyền thông Ấn Độ đưa tin nước đóng chai đắt hơn do giá nắp nhựa tăng 4 lần kể từ xung đột Trung Đông. Nongshim – nhà sản xuất mì ăn liền lớn nhất Hàn Quốc, cho biết công ty cung cấp bao bì nhựa cho họ hiện chỉ còn khoảng một tháng nguồn cung.
Theo bà Shariene Goh, chuyên gia phân tích hóa dầu cấp cao tại ICIS, các mặt hàng tiêu dùng phụ thuộc nhiều vào bao bì nhựa, như mỹ phẩm, có thể dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt hơn những sản phẩm chỉ sử dụng nhựa một phần. “Các doanh nghiệp có thể tận dụng lượng tồn kho hiện có, nhưng sẽ cạn dần theo thời gian. Tôi cho rằng họ có thể thiếu hụt khá sớm”, bà nói.
Theo Morgan Stanley, ngoài sản xuất 17% naphtha và 30% nhựa nguyên sinh toàn cầu, Trung Đông còn cung cấp 45% lưu huỳnh (dùng sản xuất phân bón), 33% helium (chất sử dụng trong bán dẫn, y tế và hàng không vũ trụ) và 22% urê và amoniac.
Một số nhà sản xuất hàng tiêu dùng trì hoãn mua nguyên liệu với hy vọng giá sẽ giảm nếu xung đột Trung Đông được giải quyết. Số khác tìm cách hạ chi phí bằng cách giảm lượng nhựa sử dụng.
Tại Indonesia, nơi giá nhựa tăng gấp đôi trong một tháng qua, các công ty đã giảm độ dày bao bì. Có doanh nghiệp còn cân nhắc dùng vật liệu khác như giấy, thủy tinh, nhôm hoặc nhựa tái chế. Nhưng theo Liên đoàn Bao bì Indonesia, mỗi lựa chọn đều có thách thức riêng về độ bền, tuân thủ quy định an toàn, cũng như thời gian cần thiết để điều chỉnh dây chuyền sản xuất và tìm nguồn cung mới, vốn có thể mất từ 6 tháng đến 1 năm.
Stephen Moore, nhà sáng lập MLT Analytics, cho biết việc chuyển sang các vật liệu thay thế cũng đắt đỏ. Theo ông, nguồn cung nhựa tái chế và nhựa sinh học còn hạn chế, chưa kể vật liệu sinh học đắt gấp 5-7 lần loại nguồn gốc từ dầu mỏ.
“Nếu mọi thứ ở eo biển Hormuz trở lại bình thường ngay ngày mai, tôi nghĩ cũng phải mất ít nhất vài tháng để ngành nhựa ở châu Á có thể quay lại trạng thái gần như bình thường”, ông nói.
Chiều 10/4, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo tờ trình, Chính phủ đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Cùng với đó, xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được đề xuất áp dụng mức 0%.
Hầu hết đại biểu đều ủng hộ chính sách này để hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân trong lúc xung đột tại Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động, tác động đến giá xăng dầu trong nước.
Đồng tình với tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế tài chính, nhưng PGS. TS Trần Hoàng Ngân kiến nghị cân nhắc kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết đến hết năm nay hoặc ít nhất tới 30/9.
Theo ông Ngân, dự thảo Nghị quyết có điều khoản giao Thủ tướng quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực. Tuy nhiên, ông nhận xét quy định này vẫn chưa đảm bảo tính ổn định về mặt tâm lý với doanh nghiệp và người dân.
Đại biểu đoàn TP HCM cho rằng trong trường hợp giá dầu thế giới thời gian tới hạ nhiệt, cũng không nên điều chỉnh mức thuế với xăng dầu. "Chúng ta cần chia sẻ với người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng khi giá nhiên liệu tăng thời gian qua", ông Ngân nói.
Ở chiều ngược lại, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Minh Sơn tranh luận với ông Ngân về thời gian áp dụng. Ông Sơn nói theo tờ trình của Chính phủ, việc giảm thuế dự kiến ảnh hưởng đến thu ngân sách 7.300 tỷ đồng mỗi tháng và khoảng 18.250 tỷ trong 2,5 tháng áp dụng.
Theo ước tính của đại biểu này, nếu cộng thêm 8.000 tỷ (tạm ứng quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngân sách), ngân sách có thể bị ảnh hưởng khoảng 26.250 tỷ đồng. "Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chi đầu tư phát triển, đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội, tăng áp lực vay nợ công, tác động đến tăng trưởng trong dài hạn", ông Sơn cho hay. Bởi vậy, ông thống nhất với đề xuất Quốc hội giao Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt tùy tình hình thực tế.
Trao đổi lại sau đó, ông Trần Hoàng Ngân nói doanh nghiệp, người dân trông chờ rất lớn khi một Nghị quyết được ban hành. Đồng thời, theo ông, quy định pháp lý cần có tính ổn định và nó phải được kéo dài.
Ông ví dụ một phần ăn tăng giá từ 10.000 đồng lên 15.000 đồng, tức thêm 50% khi giá nhiên liệu gia tăng. "Chúng ta chưa thấy lạm phát (chỉ số CPI) thay đổi bởi độ trễ từ tác động bên ngoài đến Việt Nam cần một thời gian nữa. Nên yếu tố ổn định tâm lý, kiểm soát giá cả là quan trọng", ông chia sẻ.
Trong quý I, thu ngân sách đạt 823.000 tỷ đồng, tăng hơn 80.000 tỷ so với cùng kỳ năm ngoái. Vì vậy, ông Ngân cho rằng có thể dùng số tiền này để trợ cấp, phụ trợ giá xăng dầu, nhằm "giảm tổn thương cho người dân, doanh nghiệp".
Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay vào sáng 12/4.
Theo tài liệu chuẩn bị cho phiên họp thường niên ngày 25/4, Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) đặt mục tiêu doanh thu 13.227 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 7.535 tỷ đồng, lần lượt 26% và 18% so với 2025. Số liệu so sánh không bao gồm khoản thu nhập phát sinh một lần trị giá 726 tỷ đồng được ghi nhận trong quý IV/2025.
Nếu so với số liệu trong báo cáo kiểm toán 2025, doanh thu và lợi nhuận của TCBS tăng lần lượt 17% và 6%. Nếu hoàn thành kế hoạch trên, công ty này sẽ có kết quả cao nhất từ trước đến nay.
Lãnh đạo TCBS cũng kỳ vọng chứng khoán Việt Nam năm nay sẽ hưởng lợi từ việc chính thức được nâng hạng vào tháng 9. Ngoài ra, hạ tầng kỹ thuật, khung pháp lý và sản phẩm mới sẽ là nền tảng tăng trưởng bền vững cho thị trường.
Tại phiên họp năm nay, Hội đồng quản trị TCBS muốn trình cổ đông phương án phát hành 462,3 triệu cổ phiếu để trả cổ tức năm 2024, theo tỷ lệ 20%. Sau khi hoàn tất thương vụ, vốn điều lệ của công ty sẽ tăng lên 27.739 tỷ đồng.
Trong năm 2025, TCBS ghi nhận tổng doanh thu 11.217 tỷ đồng, tăng 47% so với năm 2024. Lợi nhuận trước thuế đạt 7.109 tỷ đồng, cải thiện 48% so với cùng kỳ.
TCBS là công ty con thuộc ngân hàng Kỹ thương (Techcombank), do nhà băng này nắm gần 80%. Trong hai năm trở lại đây, doanh nghiệp là đơn vị đứng đầu ngành chứng khoán về lợi nhuận.
Theo báo cáo giao dịch cổ phiếu của Tập đoàn Masan (Masan Group, mã chứng khoán: MSN), ông Danny Le - Tổng giám đốc - đã hoàn tất mua vào hơn 4 triệu cổ phiếu để nâng tỷ lệ sở hữu tại doanh nghiệp.
Trước đó, ông đăng ký mua 5 triệu cổ phiếu, song không thực hiện hết do điều kiện thị trường chưa thuận lợi.
Giao dịch được thực hiện trong giai đoạn từ 16/3 đến 14/4. Sau giao dịch, tỷ lệ sở hữu của ông Danny Le tăng từ 0,26% lên khoảng 0,55% vốn điều lệ.
Kết thúc phiên 14/4, cổ phiếu MSN dừng ở mức 77.600 đồng/cổ phiếu, với thanh khoản hơn 4,5 triệu đơn vị. Ước tính theo mức giá này, giá trị thương vụ vào khoảng 388 tỷ đồng.
Thời gian qua, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn cùng người thân liên tục gia tăng sở hữu cổ phiếu.
Đơn cử, ông Nguyễn Văn Đạt - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (mã chứng khoán: PDR) - đã mua thành công 3 triệu cổ phiếu PDR bằng phương thức khớp lệnh trong giai đoạn từ 2/4 đến 7/4. Sau giao dịch, lượng cổ phần nắm giữ của ông tăng từ gần 272 triệu đơn vị (27,24% vốn điều lệ) lên gần 275 triệu đơn vị, tương ứng 27,54%.
Tương tự, ông Lê Đức Long - Thành viên HĐQT độc lập Công ty cổ phần Đầu tư Bất động sản Taseco (Taseco Land, mã chứng khoán: TAL) - đăng ký mua 155.000 cổ phiếu TAL trong thời gian từ 13/4 đến 12/5, với mục đích phục vụ nhu cầu cá nhân.
Ở chiều doanh nghiệp, Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (mã chứng khoán: VHC) cũng lên kế hoạch chi quy mô lớn để mua lại cổ phiếu quỹ. Cụ thể, doanh nghiệp dự kiến mua 15 triệu cổ phiếu thông qua khớp lệnh trong khoảng thời gian từ 20/4 đến 19/5.
Trở lại với Masan Group, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu thuần năm 2026 đạt 93.500-98.000 tỷ đồng, tăng 15-20% so với năm 2025; lợi nhuận sau thuế kỳ vọng đạt 7.250-7.900 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 7-17%.
Tại đại hội cổ đông sắp tới, công ty cũng dự kiến trình phương án phát hành gần 14,5 triệu cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, tương đương khoảng 1% lượng cổ phần lưu hành. Nguồn vốn thu được sẽ được sử dụng để bổ sung vốn lưu động và thanh toán các nghĩa vụ nợ ngắn hạn, dài hạn.
