Shin Chang-won, 29 tuổi, lặng lẽ biến mất khỏi nhà tù ở Busan lúc bình minh ngày 20/1/1997 khi đang thụ án tù chung thân. Đó chỉ là khởi đầu cho cuộc truy lùng kéo dài nhất lịch sử hiện đại Hàn Quốc.
Trong 907 ngày, một loạt cuộc truy quét diễn ra trên toàn quốc. Nhà chức trách treo tiền thưởng kỷ lục 50 triệu won (35.000 USD) để bắt giữ kẻ đào tẩu.
Ngay cả khi có sự trợ giúp từ các đội SWAT, chó nghiệp vụ và trực thăng, cảnh sát vẫn luôn chậm chân hơn một bước. Dấu vết Shin để lại – một chiếc xe cũ, một cuốn nhật ký, dao, biển số xe và đồ trang sức ăn cắp – cung cấp rất ít manh mối cho cơ quan thực thi pháp luật.
“Mọi người dường như đang để mắt đến tôi. Tôi cố tình đến những nơi có cảnh sát để trở nên can đảm hơn”, Shin viết trong nhật ký vào ngày cuối cùng của năm 1997.
Trong thời gian trốn chạy, Shin gây ra hơn 100 vụ trộm cướp, ngang nhiên tận hưởng những thú vui xa hoa với tiền bạc và phụ nữ. Nhưng khi bị bắt lại vào tháng 7/1999, Shin nói: “Cuối cùng tôi cũng được yên bình”.
Kế hoạch vượt ngục
Shin sinh năm 1967 trong gia đình nông dân nghèo đông con, mẹ mất sớm, bỏ học từ cấp hai. Shin lần đầu bị bắt và đưa vào trại giam dành cho vị thành niên ở tuổi 15, vì ăn trộm một quả dưa hấu. Sau đó, hắn tiếp tục bị bắt nhiều lần vì tội trộm cắp, hành hung.
Tháng 3/1989, Shin và bốn đồng phạm đột nhập một ngôi nhà ở quận Seongbuk, phía bắc Seoul, lấy trộm tài sản trị giá 30 triệu won. Một trong các đồng phạm của Shin đã sát hại chủ nhà.
Sau 6 tháng lẩn trốn, Shin bị bắt tại một quán cà phê ở quận Dongdaemun, phía đông Seoul. Cuối năm đó, hắn bị kết án tù chung thân.
Năm 1994, Shin được chuyển đến nhà tù Busan – nơi nổi tiếng là không thể vượt ngục do các biện pháp an ninh nghiêm ngặt. Tuy nhiên, Shin vượt ngục thành công ngay trong lần đầu tiên, sau nhiều năm lên kế hoạch tỉ mỉ.
Shin bí mật lấy hai chiếc cưa lọng cầm tay từ một công trường trong khu trại giam. Suốt hai tháng, trong 20 phút vào giờ phát thanh hàng ngày buổi tối, hắn âm thầm cưa những thanh sắt chắn lỗ thông gió trên trần nhà vệ sinh.
Đối với Shin, lỗ thông gió trên trần nhà, rộng và dài 30 cm, là con đường dẫn đến tự do. Hắn giả vờ bị táo bón để giảm lượng thức ăn nạp vào, cố tình giảm gần 15 kg để cơ thể vừa vặn với lỗ thông gió.
Khoảng 3h ngày 20/1/1997, khi các tù nhân khác đang ngủ, Shin lặng lẽ bò vào ống thông gió và thoát ra khỏi tòa nhà. Sau đó, hắn chui qua hàng rào vào một khu vực đang xây dựng bên trong trại giam thông qua một cái lỗ được đào trong hai tháng. Tiếp đó, Shin lợi dụng dầm kim loại từ công trường để trèo qua bức tường ngoài cao 4,5 m.
Khoảng 6h, nhân viên trại giam phát hiện Shin biến mất, lối thoát từ lỗ thông gió đã bị phá hủy.
Những lần ‘bắt hụt’
Shin có thể lẩn trốn suốt 2 năm 6 tháng nhờ có nhiều người trợ giúp, đó là những phụ nữ bị hắn thu hút và sẵn sàng cung cấp nơi trú ẩn.
Ngày 15/10/1997, một cảnh sát chìm nhận được tin báo Shin đang ẩn náu tại nhà bạn gái họ Jeon ở Nam Chungcheong. Viên cảnh sát phục kích trên cầu thang dẫn đến căn hộ, đợi hắn trở về.
Khoảng 5h, dường như cảm nhận được điều bất thường, Shin đứng khựng lại giữa cầu thang. Nóng lòng lập công, viên cảnh sát bắn hai phát súng hơi vào tay và đầu hắn. Dù trúng đạn, Shin chỉ lau máu trên mặt rồi bỏ chạy.
Vài ngày sau, Shin đến gặp Jeon, đề nghị cô bỏ trốn cùng mình nhưng bị từ chối. Cả hai chia tay.
Trong vòng 10 ngày sau khi chia tay Jeon, Shin bắt đầu mối quan hệ mới với một cô gái 21 tuổi họ Kang. Hắn giới thiệu Kang với Jeon khi bạn gái cũ đến trả lại đồ đạc. Cảm thấy bị phản bội vì vẫn ôm hy vọng tái hợp, Jeon hợp tác với cảnh sát và tình nguyện làm mồi nhử.
Ngày 11/1/1998, Shin đồng ý gặp Jeon tại một bãi đậu xe yên tĩnh ở Cheonan, Nam Chungcheong. Hắn bị hai thám tử vạm vỡ mai phục, đánh đập nhưng may mắn chạy thoát khi khẩu súng nhắm vào hắn bị kẹt.
Tháng 7/1998, Shin cảnh sát nhận diện và thẩm vấn tại Gangnam, Seoul. Hắn trốn thoát trong lúc chống trả, nhưng cảnh sát đã thu hồi được chiếc xe hắn đánh cắp.
Trong xe, họ tìm thấy cuốn nhật ký ghi chép chi tiết về cuộc vượt ngục và các hoạt động sau đó của Shin, cùng 8,6 triệu won và 6.900 USD tiền mặt. Chiếc xe cũng cất giữ một bộ tóc giả, giấy tờ tùy thân bị đánh cắp và vài biển số xe.
Theo nhật ký, Sin trước đó đã lẩn trốn bằng cách chui vào các miệng cống. Phát hiện này dẫn đến việc cảnh sát tổ chức truy quét hệ thống cống rãnh ở khu vực Daemosan thuộc Seoul, vào tháng 7/1998, nhưng không có kết quả.
Mỗi lần cảnh sát truy bắt thất bại, Shin lại nổi tiếng hơn. Tiền thưởng cho việc bắt được Shin tăng từ 10 triệu lên 50 triệu won – số tiền kỷ lục, tương đương với một căn nhà ở khu phố giàu có Gangnam vào thời điểm đó.
Sự nổi tiếng kỳ lạ
Shin sống thoải mái trong thời gian trốn chạy, lê la cả chiều ở các quán cà phê và có tới 12 bạn gái. Trong số đó, 9 người là tiếp viên quán cà phê, 2 người làm việc trong cơ sở giải trí và một người là nhân viên trạm xăng.
Các bạn gái giúp Shin bán những món đồ trộm cắp. Hắn kiếm được tổng cộng 980 triệu won trong 105 vụ.
Thi thoảng, Shin chia sẻ số tiền kiếm được từ hoạt động phi pháp với những người cần giúp đỡ. Cuối năm 1997, hắn quyên góp 1 triệu won cho một cơ sở chăm sóc người khuyết tật ở Pyeongtaek, Gyeonggi. Hắn cũng tặng 800.000 won cho hai đứa trẻ phải kiếm tiền nuôi gia đình.
“Tôi nhắm mục tiêu vào các nhà lập pháp và quan chức cấp cao. Dù tôi buộc phải ăn cắp để sống, nhưng tôi sẽ không bao giờ làm hại người dân thường”, Shin viết trong nhật ký. Hắn cũng viết rằng chủ yếu nhắm mục tiêu vào các biệt thự sang trọng có diện tích từ 231 m2 trở lên.
Tin đồn rằng Shin chỉ cướp của người giàu lan rộng. Một cuốn sách hoạt hình lãng mạn hóa hành vi phạm tội của hắn đã trở thành sách bán chạy nhất tại các tiệm cho thuê.
Một số chuyên gia cho rằng việc xã hội đón nhận Shin là do cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.
“Đó là thời điểm nhiều người kiệt quệ về mặt tâm lý do cuộc khủng hoảng. Shin xuất hiện và trở thành nguồn cảm hứng cho việc chống lại những đặc quyền”, nhà xã hội học Park Dong-hyun nói trong bộ phim tài liệu tội phạm của đài SBS phát sóng năm 2019.
Tuy nhiên, sau đó người ta phát hiện Shin chi rất ít cho các hoạt động từ thiện. Thực tế, hắn dành phần lớn tiền trộm cắp để duy trì cuộc sống lẩn trốn và cho phụ nữ.
Cú sảy chân không ngờ
Ngày 16/7/1999, một thợ sửa chữa 29 tuổi được gọi đến nơi ẩn náu của Shin cùng bạn gái ở Suncheon, tỉnh Nam Jeolla để sửa bếp ga.
Người thợ này, vốn là cựu sĩ quan tình báo quân đội, thấy lạ vì căn hộ được cho là nơi ở của một cặp vợ chồng mới cưới lại không treo ảnh cưới và lắp đặt quá nhiều máy tập thể dục, còn người chồng – Shin – lại đội mũ trong nhà. Nghi ngờ, người thợ đã đến văn phòng môi giới bất động sản gần đó để kiểm tra chủ sở hữu căn hộ.
Cuối ngày hôm đó, một nhóm cảnh sát vũ trang xông vào nơi ẩn náu của Shin qua cửa chính và sân thượng, chĩa súng vào đầu hắn.
“Anh là Shin Chang-won phải không?”, một sĩ quan hỏi. “Đúng, tôi là Shin Chang-won”, hắn trả lời.
Vụ bắt giữ Shin khiến cả nước xôn xao. Chiếc áo phông màu cầu vồng mà hắn mặc khi bị bắt – hàng nhái của thương hiệu thời trang Italy Missoni – đã trở thành trào lưu trong giới trẻ. Chiếc áo phông Missoni chính hãng nhanh chóng bán hết sạch trên toàn quốc. Truyền thông quốc tế ví Shin như “Robin Hood” của xứ kim chi, khiến cảnh sát Hàn Quốc phàn nàn rằng sự so sánh này là một sự xúc phạm.
Vụ án cũng phơi bày sự yếu kém của cảnh sát khi bỏ lỡ 11 cơ hội bắt giữ Shin, khiến hàng chục người bị kỷ luật. Thêm vào đó, một sĩ quan đã bị sa thải vì cưỡng hiếp bạn gái cũ của Shin tại nơi ẩn náu ở Nam Chungcheong vào tháng 10/1997.
Tháng 2/2000, Tòa án quận Busan tuyên phạt Shin thêm 22 năm 6 tháng tù vì tội trộm cắp trong lúc bỏ trốn. Hắn bị đưa trở lại nhà tù ở Busan.
Kể từ đó, Shin đã hai lần tự tử bất thành trong tù, vào tháng 8/2011 và tháng 5/2023.
Shin từ chối lời mời xuất hiện trong một chương trình của đài SBS năm 2020, viết rằng: “Tôi có thể nói gì khi là một kẻ mà án tử hình cũng không thể chuộc lỗi? Tất cả những lời tôi nói chỉ là những lời bào chữa cho bản thân. Tôi muốn lặng lẽ suy ngẫm về hành vi của mình và dành phần đời còn lại ở đây”.
Tuệ Anh (theo JoongangIlbo, Chosun Ilbo, Hankyoreh)
Ngày 3/4, thông tin từ Công an tỉnh Khánh Hòa cho hay, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp nhận 2 công dân Việt Nam do Mỹ trục xuất về sân bay Nội Bài (Hà Nội).
Trước khi xuất cảnh, cả 2 công dân đều có hộ khẩu thường trú tại tỉnh Khánh Hòa. Những người này bị áp dụng biện pháp trục xuất do vi phạm pháp luật, không đủ điều kiện thường trú và được phía nước sở tại bàn giao cho Việt Nam theo quy định.
Trong quá trình tiếp nhận, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Khánh Hòa phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan, triển khai đúng quy định pháp luật, bảo đảm yêu cầu đối ngoại, tôn trọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trên tinh thần nhân đạo.
Sau khi tiếp nhận, cán bộ của Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã xác minh nhân thân, hỗ trợ ban đầu và bàn giao các công dân về địa phương, gia đình nhằm tạo điều kiện ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.
Theo Công an tỉnh Khánh Hòa, thời gian qua, tình trạng công dân Việt Nam bị nước ngoài trục xuất, trao trả về nước có xu hướng gia tăng, chủ yếu từ Campuchia, Mỹ, Thái Lan, Indonesia...
Trong 3 tháng đầu năm, Công an tỉnh Khánh Hòa đã tiếp nhận 17 trường hợp công dân Việt Nam bị nước ngoài trục xuất, gồm 7 người từ Campuchia, 8 người từ Mỹ, 1 người từ Thái Lan và 1 người từ Indonesia.
Công an tỉnh Khánh Hòa khuyến cáo công dân khi xuất cảnh để lao động, học tập và cư trú ở nước ngoài cần nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật nước sở tại, không tham gia các hoạt động vi phạm pháp luật, đặc biệt là các hành vi liên quan đến cư trú và lao động trái phép, nhằm tránh các hậu quả pháp lý như bị xử phạt, bắt giữ hoặc trục xuất.
Từ 15/12/2025 đến 14/3, Công an thành phố Hà Nội phát hiện 3 vụ việc với 58 người nước ngoài có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổ chức đánh bạc cho người nước ngoài trên không gian mạng hay nhập cảnh trái phép.
Theo công an, sau khi bị các nước "đánh mạnh", kẻ cầm đầu ở nước ngoài chỉ đạo đàn em câu kết với người Việt Nam tìm thuê chung cư cao cấp trong khu vực thường có người nước ngoài sinh sống, làm việc.
Có địa điểm, nhóm cầm đầu bố trí một người nước ngoài giữ vai trò quản lý ở Việt Nam. Sau đó, chúng làm thủ tục đưa người nước ngoài nhập cảnh dưới hình thức xin visa du lịch.
Khi hệ thống vận hành, chúng thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tổ chức đánh bạc với nạn nhân ở ngoài lãnh thổ Việt Nam. Nhóm này không lừa người Việt Nam để tránh phải chịu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam.
Quá trình hoạt động, nhóm tội phạm còn lập các công ty chứng khoán quốc tế để làm bình phong. Chúng hoạt động theo các nhóm nhỏ, phân tán, không tụ lại một địa điểm cố định mà định kỳ thay đổi.
Gần đây nhất, đêm 15/1 tại khu đô thị cao cấp ở xã Sơn Đồng, Hà Nội, công an phát hiện 7 công dân Hàn Quốc và một người Trung Quốc đang lưu trú không hộ chiếu, thị thực theo quy định. Trong biệt thự họ sinh sống, công an ghi nhận hàng chục máy tính, điện thoại đang được sử dụng để phục vụ chiêu trò mạo danh lừa tiền.
Họ khai, chọn các khu đô thị khép kín, an ninh cao tại Việt Nam để đặt "đại bản doanh" nhằm trốn tránh sự truy vết của lực lượng chức năng cả hai nước. Một nghi phạm Hàn Quốc thừa nhận nhập cảnh Việt Nam không phải để du lịch mà tham gia đường dây lừa đảo trực tuyến. "Các nạn nhân nhắm đến là người đang sinh sống tại Hàn Quốc", anh ta khai.
Cũng tại Hà Nội, từ tháng 8/2025 đến 2026, nhóm người Trung Quốc và Nhật Bản đã tập trung tại Hà Nội để xây dựng kịch bản giả danh cán bộ cảnh sát, kiểm sát viên, tòa án gọi điện thoại lừa tiền người ở Nhật Bản.
Nhà chức trách ước tính, nhóm này đã chiếm đoạt khoảng 11 tỷ đồng.
Ngoài Hà Nội, Công an tỉnh Bắc Ninh mới đây cũng bắt hai người quốc tịch Trung Quốc là Bi Shuang và Cui Feiyang, đều 28 tuổi, dùng mạng xã hội WeChat tìm kiếm các nạn nhân có nhu cầu giao dịch tài sản giá trị lớn. Ngày 8/1, hai nghi can đóng giả người cần đổi tiền ảo USDT sang tiền đồng để hẹn gặp anh Liu Wei.
Sau khi nhận 120 triệu đồng, Bi Shuang lấy lý do rời đi trước, còn Cui Feiyang đưa nạn nhân đến quán trên đường Hàn Thuyên, phường Kinh Bắc. Lợi dụng sơ hở khi ăn uống, Cui Feiyang lẻn ra cửa sau bỏ trốn.
Cùng kịch bản này, ngày 26/1, hai người hẹn gặp anh Wang Chang Liang tại một quán cà phê để mua 3 chiếc iPhone với tổng giá trị khoảng 93 triệu đồng. Sau khi lấy máy với lý do đi kiểm tra, chúng tiếp tục dẫn dụ nạn nhân đến quán ăn trên để tẩu thoát.
Từ lâu, các gia đình Trung Quốc đã coi trọng các nghi thức mai táng, trong đó việc có ngôi mộ trang trọng được xem là hành động hiếu thảo.
Do quá trình đô thị hóa nhanh chóng làm hạn chế diện tích đất có sẵn và dân số già hóa làm tăng nhu cầu, không gian chôn cất ngày càng khan hiếm, dẫn đến giá tăng cao.
Ví dụ, tính đến tháng 7/2025, Thượng Hải có hơn 54 nghĩa trang thương mại và đã gần như được bán hết. Vào tháng 3/2023, nghĩa trang Songhe ở Thượng Hải gây xôn xao dư luận sau khi giá đất tại đây được tiết lộ lên tới khoảng 760.000 nhân dân tệ (3 tỷ đồng) mỗi m2.
Thời điểm đó, giá nhà trung bình ở Thượng Hải khoảng 55.000 nhân dân tệ (210 triệu đồng) mỗi m2, theo một số trang web bất động sản trực tuyến.
Theo khảo sát về chi phí tang lễ toàn cầu năm 2020 do công ty bảo hiểm SunLife thực hiện, chi phí tang lễ của Trung Quốc đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Nhật Bản và tương đương nửa thu nhập cả năm của một người.
Ngược lại, giá bất động sản đã giảm 40% từ năm 2021 đến năm 2025, một phần do sự điều tiết của chính phủ - "nhà cửa là để ở, không phải để đầu cơ".
Khi giá đất tại các nghĩa trang truyền thống ngày càng trở nên đắt đỏ, người dân bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế. Một số người chọn mua căn hộ để lưu trữ tro cốt như một lựa chọn thiết thực hơn.
Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết vấn đề vị trí lưu trữ mà còn mang lại lợi ích về mặt tài chính, vì bất động sản có thể giữ được giá trị và cho phép sử dụng lâu hơn để lưu trữ tro cốt.
Ví dụ, tại Bắc Kinh, một lô đất nghĩa trang tầm trung chỉ có quyền sử dụng trong 20 năm. Với ngân sách tương tự, các gia đình có thể mua một căn hộ nhỏ hơn ở một thành phố hạng hai hoặc hạng ba với quyền sở hữu 70 năm. Như thế, họ có thể trang trí linh hoạt và đến viếng thăm bất cứ lúc nào, mang đến hình thức tưởng niệm cá nhân hơn.
Trong trường hợp khó khăn về tài chính, gia chủ cũng có thể bán hoặc cho thuê như một tài sản thông thường.
Cách làm này gây ra nhiều tranh cãi, với những lo ngại có thể làm phiền hàng xóm và gây khó chịu về mặt tâm lý. Nó cũng có khả năng ảnh hưởng đến giá trị bất động sản.
Tại Thiên Tân, miền bắc Trung Quốc, một khu lưu giữ tro cốt công cộng ở thị trấn Zhongtang từng được xây dựng với 16 tòa nhà được bán hoặc cho thuê như "nhà thờ tổ tiên gia đình". Nơi này được sử dụng riêng để lưu trữ tro cốt, chứa được hàng chục nghìn hũ tro cốt.
Vào nhiều dịp trong đó có Thanh Minh, việc đốt hương và các hoạt động nghi lễ đã làm phiền lòng cư dân sống gần đó.
Dừng tất cả dự án nghĩa trang tư nhân
Quy định mới về quản lý dịch vụ tang lễ chính thức có hiệu lực tại Trung Quốc vào ngày 30/3 vừa qua đã đánh dấu sự điều chỉnh lớn đầu tiên sau gần 30 năm.
Chính sách sửa đổi này định nghĩa lại dịch vụ tang lễ là hoạt động xã hội phi lợi nhuận, không được phép thêm bất kỳ hạng mục hoặc khoản phí nào ngoài những gì đã được liệt kê chính thức trong danh mục. Giá các dịch vụ mai táng do chính phủ quy định.
Quy định nêu rõ sẽ không có nghĩa trang tư nhân hoặc thương mại nào được phê duyệt kể từ thời điểm này trở đi.
Các bệnh viện được yêu cầu thực hiện kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt để ngăn nhân viên làm rò rỉ thông tin bệnh nhân hoặc giới thiệu dịch vụ bất hợp pháp.
Ngoài ra, một cơ chế quản lý chung đã được triển khai toàn quốc, chính sách mới kỳ vọng đảm bảo hành trình cuối đời được xử lý một cách trang trọng và công bằng hơn.
Ngoài ra, luật cũng cấm mua căn hộ chung cư làm nơi lưu trữ tro cốt người. Động thái này đã gây tranh cãi khi nhiều ý kiến cho rằng: "Nếu tôi giữ tro cốt trong nhà, làm sao mà người ta biết được? Vấn đề thực sự là đất nghĩa trang quá đắt và việc này chỉ giải quyết triệu chứng chứ không phải nguyên nhân".
"Thật trớ trêu. Người sống không đủ tiền mua nhà, còn người chết lại không đủ tiền mua đất chôn cất", một người khác nêu quan điểm.
Luật cũng đặt mục tiêu giảm chi phí tang lễ, kiểm soát dịch vụ và thúc đẩy hình thức mai táng "xanh".
Quy định mới nhấn mạnh dịch vụ tang lễ phải tuân theo nguyên tắc tiết kiệm, văn minh và thân thiện môi trường; đồng thời thúc đẩy cải cách phong tục mai táng truyền thống.
Luật mới cũng nhấn mạnh các hình thức được khuyến khích để "hạ nhiệt" thị trường đất nghĩa trang, hạn chế đầu cơ đất nghĩa trang và tiết kiệm đất đô thị. Các biện pháp gồm: hỏa táng không bia mộ lớn, hải táng, chôn cây (tree burial), tưởng niệm không mộ...
Trung Quốc là một trong những quốc gia có dân số già hóa tăng nhanh nhất thế giới. Nước này ghi nhận 11,3 triệu ca tử vong vào năm 2025, cao hơn nhiều so với 7,9 triệu ca sinh cùng năm.
Trước tình trạng số lượng người được chôn cất ngày càng tăng và nguồn cung đất ngày càng hạn chế, chính quyền các thành phố lớn như Thượng Hải đang trợ cấp chi phí cho những người lựa chọn "phương pháp chôn cất sinh thái", bao gồm "chôn cất sâu dưới lòng đất hoặc chôn cất tro cốt dưới biển".
Năm 2025, số lượng các vụ chôn cất người chết trên biển ở Thượng Hải đạt mức cao kỷ lục với hơn 10.000 trường hợp.