Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. “Cảm giác như mắc kẹt trong khói”, người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên “mùa ô nhiễm” hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc – điều người dân địa phương cho rằng “chưa từng có”. “Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay,” Pon nói. “Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày”.
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. “Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu”, Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm “phòng không bụi”, trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. “Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này”, bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: “Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp”.
Stephanie Hua, nhà báo ẩm thực của chuyên trang Taste (Australia), chia sẻ phát hiện thú vị về việc dùng nồi chiên không dầu để làm cơm rang. Luồng không khí nóng luân chuyển mạnh trong thiết bị này giúp loại bỏ hơi ẩm thừa, làm bề mặt hạt cơm se lại nhanh chóng và không bị bết dính.
Dưới đây là quy trình 4 bước đơn giản, giúp bạn tiết kiệm thời gian đứng bếp.
Chuẩn bị nguyên liệu
Bạn nên sử dụng cơm nguội (tốt nhất là cơm đã để tủ lạnh để hạt khô ráo) hoặc các loại cơm đóng gói sẵn. Chuẩn bị thêm nguyên liệu tùy thích như đậu Hà Lan, ngô ngọt, thịt ba chỉ xông khói thái hạt lựu cùng các gia vị quen thuộc (nước tương, dầu hào, dầu mè).
Trộn hỗn hợp
Cho toàn bộ cơm, nguyên liệu phụ và gia vị vào một khay nướng, khuôn silicon hoặc thố sứ chịu nhiệt (có kích thước đặt vừa lồng nồi chiên). Dùng thìa xới và trộn thật đều tay để gia vị áo một lớp mỏng quanh từng hạt cơm.
Đặt khay vào nồi, cài đặt nhiệt độ ở mức 180-190 độ C trong 10-12 phút. Quạt gió sẽ làm bốc hơi ẩm, giúp hạt cơm săn lại. Trong quá trình này, mỡ từ thịt xông khói tiết ra sẽ làm hạt cơm tơi xốp, bóng bẩy hơn. Giữa chu trình, bạn nên kéo lồng chiên ra và đảo đều một lần.
Thêm trứng
Kéo lồng chiên ra, đổ 1-2 quả trứng đã đánh tan lên bề mặt hỗn hợp cơm. Đưa lồng trở lại nồi và nấu thêm khoảng 3-4 phút đến khi bề mặt trứng chín tới. Cuối cùng, lấy khay ra ngoài, dùng muỗng xới và trộn mạnh tay để lớp trứng vỡ tơi, quyện hoàn toàn vào các hạt cơm.
Với tổng thời gian khoảng 15 phút, bạn sẽ có một đĩa cơm rang tiện lợi, hạt cơm bóng bẩy, giòn rụm như ngoài hàng mà không tốn nhiều công sức dọn dẹp nhà bếp.
Chương trình do Cơ quan Giao thông Malta khởi xướng từ đầu năm 2026. Đây là chiến lược nhằm giảm áp lực phương tiện cá nhân tại đảo quốc có tỷ lệ sở hữu ôtô vào hàng cao nhất châu Âu.
Người tham gia sẽ nhận khoản trợ cấp 5.000 euro (khoảng 136 triệu đồng) mỗi năm, kéo dài trong 5 năm với tổng giá trị 25.000 euro. Đổi lại, họ phải nộp mọi hạng bằng lái và cam kết không điều khiển phương tiện cơ giới ở cả trong lẫn ngoài nước.
Bộ trưởng Giao thông Malta Chris Bonett cho biết chính sách này nhằm thay đổi tư duy, thúc đẩy văn hóa sử dụng phương tiện công cộng trong giới trẻ. "Chúng tôi đưa ra ưu đãi để người trẻ trở thành chất xúc tác cho sự thay đổi. Ôtô không còn là phương tiện duy nhất", ông Bonett nói.
Để đủ điều kiện, ứng viên phải sống tại Malta ít nhất 7 năm, có bằng lái ôtô hạng B từ 12 tháng trở lên và không có hồ sơ vi phạm giao thông. Số tiền được thanh toán theo đợt hàng năm dựa trên mức độ tuân thủ. Nếu bị phát hiện lái xe, người tham gia sẽ chịu phạt hành chính và phải hoàn trả khoản tiền đã nhận. Sau 5 năm, để được lái xe trở lại, họ phải học thêm 15 giờ thực hành tại trung tâm đào tạo.
Chương trình giới hạn số lượng dựa trên ngân sách 5 triệu euro và ưu tiên người đăng ký trước. Đến cuối tháng 3, Transport Malta cho biết có khoảng 100 thanh niên đã nộp đơn.
Việc Malta triển khai chính sách "mua lại" bằng lái dựa trên nền tảng hệ thống giao thông công cộng đã được ưu tiên phát triển trước đó. Từ tháng 10/2022, đảo quốc áp dụng chính sách miễn phí xe buýt toàn dân. Đây được xem là điều kiện tiên quyết giúp người trẻ có phương tiện thay thế thuận tiện và miễn phí trước khi cam kết từ bỏ xe cá nhân.
Cơ quan Giao thông Malta cho biết, chương trình tặng tiền chỉ áp dụng cho nhóm sở hữu bằng lái ôtô dưới 9 chỗ. Các loại bằng lái xe máy, xe tải hoặc phương tiện vận tải thương mại không thuộc phạm vi điều chỉnh của chính sách này. Quy định nhằm tập trung giảm thiểu nhóm phương tiện chiếm số lượng lớn nhất và là tác nhân chính gây ùn tắc tại các đô thị nhỏ hẹp.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giao thông hoài nghi hiệu quả của chương trình khi lượng xe đăng ký mới tại Malta chưa có dấu hiệu dừng lại. Một số ý kiến đề xuất chính phủ nên tập trung ngân sách cải thiện hạ tầng giao thông công cộng, đặc biệt là hệ thống xe buýt ở vùng ngoại ô.
Malta là đảo quốc có diện tích 316 km2 với dân số khoảng 574.000 người, nhưng đang phải gánh sức ép từ hơn 445.000 ôtô đăng ký lưu hành. Tình trạng này khiến đường phố luôn trong cảnh ùn tắc nghiêm trọng. Để khắc phục, ngoài việc thưởng tiền cho người bỏ lái xe, chính phủ nước này cũng đang cung cấp dịch vụ xe buýt miễn phí và mở rộng kết nối đường thủy nội địa.
Việc trao trả được thực hiện qua cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp (xã Bình Hiệp, Tây Ninh).
73 người được trao trả gồm 26 nữ và 47 nam có quê từ 25 tỉnh, thành phố trong cả nước. Đây là những người sang Campuchia làm việc trong các tổ chức hoạt động lừa đảo trực tuyến và các nghề bán hàng, phục vụ bếp, cắt tóc... tại Phnom Penh và tỉnh Svay Rieng được phát hiện cư trú, lao động bất hợp pháp.
Qua quá trình sàng lọc, đơn vị chức năng phát hiện trong số này có Phạm Ngọc Hải (22 tuổi, ngụ phường Hiệp Hòa, Quảng Ninh) là người bị truy nã về hành vi giữ người trái pháp luật.
42 người xuất cảnh hợp pháp đã được làm thủ tục nhập cảnh, bên cạnh đó xử phạt vi phạm hành chính đối với 29 người về hành vi qua lại biên giới quốc gia mà không làm thủ tục xuất cảnh theo quy định của pháp luật.
