NYTimes ngày 5/4 dẫn các nguồn thạo tin trong chính phủ Mỹ cho biết khi thông tin Iran bắn hạ tiêm kích F-15E khiến hai phi công phải phóng ghế thoát hiểm xuống lãnh thổ đối phương được chuyển về trụ sở Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) tại Langley, các sĩ quan tình báo hàng đầu của Mỹ lập tức vào cuộc.
Các nguồn tin đề nghị giấu danh tính do tính chất nhạy cảm của chiến dịch và công tác tình báo.
Phi công thứ nhất trên chiếc F-15E được giải cứu tương đối nhanh chóng ngay trong ngày 3/4, nhưng quân đội Mỹ không thể xác định được vị trí thành viên tổ lái còn lại, một đại tá giữ vai trò sĩ quan điều khiển vũ khí trên tiêm kích. Hai phi công phóng dù gần như cùng một lúc, nhưng bị tách nhau ra do hướng gió và các yếu tố địa hình khi tiếp đất.
Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được tiến hành, với hàng trăm binh sĩ, hàng chục máy bay từ các quân chủng cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ, nhằm chạy đua với thời gian để giải cứu phi công trước khi lực lượng Iran tiếp cận.
Là cơ quan tình báo hàng đầu của Mỹ, CIA thường xuyên tham gia hỗ trợ các chiến dịch giải cứu phi công Mỹ mắc kẹt sau phòng tuyến đối phương. Theo các nguồn tin, lần này, CIA đã xây dựng một kế hoạch đánh lạc hướng lực lượng Iran để có thêm thời gian tìm ra vị trí phi công mất tích.
Cơ quan này đã cố tình rò rỉ thông tin với một số cơ quan truyền thông ở Trung Đông rằng Mỹ đã tìm thấy phi công thứ hai và đang hộ tống ông này khỏi lãnh thổ Iran bằng đường bộ, dù lúc đó quân đội Mỹ chưa biết phi công mất tích đang ở đâu.
Mục tiêu của kế hoạch nghi binh này là khiến Iran chuyển hướng lực lượng truy lùng tại vùng được xác định là nơi phi công đang ẩn náu, sang các tuyến đường rời khỏi khu vực.
Theo một nguồn tin là quan chức cấp cao giấu tên trong chính phủ Mỹ, chiêu tung hỏa mù này dường như đã khiến lực lượng Iran đang truy lùng phần nào bị bối rối.
Phi công mất tích đã né tránh được lực lượng Iran truy đuổi trong hơn 24 giờ, rồi men theo một ngọn núi cao hơn 2.100 m và ẩn náu trong khe núi ở phía nam thành phố Isfahan, miền trung Iran.
Các phi công Mỹ đều được trang bị thiết bị phát tín hiệu định vị, kèm một thiết bị liên lạc bảo mật để dùng trong trường hợp cần phối hợp với lực lượng giải cứu. Tuy nhiên, họ cũng được huấn luyện để không liên tục phát tín hiệu định vị, đề phòng nguy cơ đối phương lần ra dấu vết.
Quan chức Nhà Trắng từ chối mô tả chi tiết về công nghệ đã giúp CIA tìm ra vị trí của phi công, nhưng cho hay đây là loại “thiết bị đặc biệt”, chỉ được cơ quan này sử dụng. Đây được coi là lý do quân đội Mỹ phải dựa vào CIA để xác định vị trí phi công.
CIA sau đó chuyển thông tin vị trí phi công đến Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai một trong những chiến dịch táo bạo và tốn kém nhất lịch sử quân đội Mỹ để giải cứu phi công trên đất Iran.
Khi tiến hành chiến dịch, quân đội Mỹ ném bom dữ dội vào khu vực để ngăn lực lượng Iran tiếp cận dãy núi. Không có giao tranh trực diện giữa hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ được cho là đã nổ súng để ngăn đối phương áp sát điểm giải cứu.
Quân đội Mỹ cũng hứng tổn thất khí tài trong nỗ lực giải cứu. Bên cạnh hai vận tải cơ MC-130J và trực thăng AH/MH-6 bị phá hủy, một cường kích A-10 đã bị phòng không Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng vẫn hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Sau 36 giờ mắc kẹt trên lãnh thổ Iran với chỉ một khẩu súng ngắn để tự vệ, đại tá phi công Mỹ cuối cùng được các đặc nhiệm giải cứu thành công, đưa tới Kuwait điều trị vết thương khi nhảy dù.
Tổng thống Donald Trump hôm 5/4 cho hay những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy “rất hiếm khi được tiến hành” bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ.
Theo Đài Al Jazeera, ngày 8-4 (giờ Việt Nam), Mỹ và Iran đã đồng thuận về lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, với các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận hòa bình dự kiến khởi động tại thành phố Islamabad, Pakistan ngày 10-4.
Dựa trên thỏa thuận ngừng bắn do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố, Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải mà 1/5 lượng dầu thô thế giới đi qua.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi sau đó cũng xác nhận: "Trong hai tuần tới, việc qua lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được thực hiện thông qua phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế kỹ thuật".
Liên hợp quốc và nhiều quốc gia trên thế giới đã lên tiếng hoan nghênh diễn biến này.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hoan nghênh thông báo tạm ngừng bắn và kêu gọi tất cả các bên tuân thủ các điều khoản "nhằm mở đường cho một nền hòa bình lâu dài và toàn diện trong khu vực", theo người phát ngôn của ông.
"Việc chấm dứt thù địch là điều cấp thiết để bảo vệ tính mạng dân thường và giảm bớt đau khổ cho nhân loại", ông Guterres nhấn mạnh.
Bộ Ngoại giao Iraq hoan nghênh tin tức về lệnh ngừng bắn, song nhấn mạnh cả Mỹ lẫn Iran đều phải cam kế thực hiện thỏa thuận để đạt được một giải pháp hòa bình bền vững.
"Bộ khẳng định sự ủng hộ đối với các nỗ lực khu vực và quốc tế nhằm kiểm soát khủng hoảng, ưu tiên việc đối thoại, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải tuân thủ đầy đủ lệnh ngừng bắn và tránh mọi hành động leo thang", tuyên bố của cơ quan này nêu rõ.
Iraq trước đó đã bị cuốn vào vòng xoáy bạo lực khi các nhóm vũ trang thân Iran và lực lượng Mỹ liên tục đánh trả nhau trên lãnh thổ nước này.
Bộ Ngoại giao Ai Cập gọi thỏa thuận ngừng bắn là cơ hội rất quan trọng cần tận dụng để mở đường cho đối thoại, đồng thời kêu gọi tôn trọng tự do hàng hải quốc tế.
Cairo cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy an ninh khu vực, và nhấn mạnh các cuộc đàm phán Mỹ - Iran phải tính đến mối quan ngại chính đáng của các nước vùng Vịnh.
Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết Tokyo hoan nghênh lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran như một bước tiến tích cực và đang chờ đợi thỏa thuận cuối cùng.
Bộ Ngoại giao Malaysia cũng gọi đây là bước tiến quan trọng, kêu gọi các bên thực hiện đầy đủ các điều khoản một cách thiện chí, tránh mọi hành động khiêu khích có thể đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu.
Thủ tướng Úc Anthony Albanese và Ngoại trưởng Penny Wong đã ra tuyên bố chung bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn sẽ dẫn đến một giải pháp lâu dài.
"Việc Iran thực tế đóng cửa eo biển Hormuz, kết hợp với các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại, cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở dầu khí, đang gây ra những cú sốc chưa từng có đối với nguồn cung năng lượng và tác động trực tiếp đến giá dầu và giá nhiên liệu", hai quan chức cho biết.
"Chiến tranh kéo dài càng lâu, tác động đến kinh tế toàn cầu sẽ càng nghiêm trọng và thiệt hại về người sẽ càng lớn".
Ông Albanese và bà Wong gửi lời cảm ơn tới Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Saudi Arabia vì vai trò trung gian đàm phán.
Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters cho biết chính phủ nước này hoan nghênh tin tức về lệnh ngừng bắn, dù nhiều mối lo ngại vẫn còn đó.
"Đây là tin tức đáng mừng nhưng vẫn còn nhiều công việc quan trọng cần thực hiện trong những ngày tới để đảm bảo một lệnh ngừng bắn lâu dài", ông viết trên mạng xã hội X.
Lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 22/4 thông báo đã bắt giữ hai tàu hàng MSC Francesca và Epaminodes trên eo biển Hormuz, trong đó chiếc MSC Francesca bị cáo buộc là thuộc về Israel. Hai con tàu sau đó bị áp giải vào lãnh hải Iran để kiểm tra hàng hóa và tài liệu.
IRGC cho biết tàu Francesca và Epaminodes "đã hoạt động mà không có giấy phép cần thiết" ở Hormuz và nhiều lần vi phạm các quy định của Iran đối với eo biển. Hai tàu còn bị cáo buộc có các hành động làm sai lệch hệ thống hỗ trợ điều hướng và đe dọa an ninh hàng hải nhằm bí mật vượt qua eo biển.
"Hành vi quấy rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ đối với Iran. Với ưu thế áp đảo về tình báo của lực lượng, những tàu này đã bị nhận diện và ngăn chặn, bảo vệ quyền của Iran đối với vùng biển", IRGC nói.
Lực lượng này cảnh báo sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ mọi hoạt động trong khu vực, sẵn sàng thực hiện những biện pháp kiên quyết và phù hợp với luật pháp Iran đối với những hành vi vi phạm.
Thông báo được IRGC đưa ra không lâu sau khi các tổ chức an ninh hàng hải ghi nhận nhiều sự cố tại khu vực. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết ít nhất ba tàu container đã bị nhắm mục tiêu khi di chuyển qua eo biển Hormuz trong ngày 22/4.
Một tàu thông báo bị xuồng cao tốc của IRGC tiếp cận và nổ súng ở vị trí cách bờ biển Oman khoảng 15 hải lý về phía đông bắc, khiến buồng lái bị hư hại nặng, song toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn.
Một sự cố khác xảy ra cách bờ biển Iran khoảng 8 hải lý về phía tây, khi một tàu chở hàng bị bắn và buộc phải dừng lại trên biển, không ghi nhận thiệt hại hay thương vong.
UKMTO sau đó cho hay tàu container thứ hai bị xuồng vũ trang Iran bắn khi đang hoạt động cách bờ biển nước này khoảng 8 hải lý về phía tây. Con tàu mang cờ Panama không bị hư hại và các thành viên thủy thủ đoàn đều an toàn.
Theo các nguồn tin an ninh hàng hải, tàu container thứ ba treo cờ Liberia bị trúng đạn ở khu vực tương tự, khi đang di chuyển ra khỏi eo biển Hormuz. Con tàu không bị hư hại, đã dừng lại trên biển và thủy thủ đoàn đều an toàn.
IRGC ra tuyên bố nói rằng họ sẵn sàng đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào tại eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc các tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua. Trong khi đó, hải quân Mỹ thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Tình trạng này khiến các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép" khi hoạt động ở eo biển Hormuz. Căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này vẫn ở mức cao dù Mỹ ngày 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực đàm phán.
Theo tờ Washington Post, bài phát biểu của bà Melania không chỉ nhằm phủ nhận những thông tin lan truyền trong nhiều năm qua về mối quan hệ của bà với vị tỉ phú tai tiếng, mà còn đi kèm lời kêu gọi Quốc hội Mỹ tổ chức các phiên điều trần công khai để các nạn nhân của Epstein có thể lên tiếng.
Phát biểu tại Nhà Trắng, Đệ nhất phu nhân Mỹ đã mạnh mẽ bác bỏ việc có bất kỳ liên hệ nào với Epstein hoặc biết về các tội ác của ông ta, nhấn mạnh những thông tin này là "dối trá" và cần phải "chấm dứt ngay hôm nay".
"Tôi không phải là nạn nhân của Epstein", bà Melania Trump nói, bác bỏ các cáo buộc cho rằng Epstein là người giới thiệu bà với ông Trump, khẳng định hai người gặp nhau tại một bữa tiệc vào năm 1998.
Đệ nhất phu nhân Mỹ cho biết mối liên hệ giữa vợ chồng bà với Epstein chỉ dừng lại ở mức "quen biết xã giao", khi họ chỉ thỉnh thoảng cùng xuất hiện tại các sự kiện ở New York hoặc Palm Beach vào đầu những năm 2000.
"Những người đang nói dối về tôi hoàn toàn thiếu tiêu chuẩn đạo đức, sự khiêm tốn và tôn trọng", bà nhấn mạnh. "Tôi không phản đối sự thiếu hiểu biết của họ, nhưng tôi bác bỏ những nỗ lực ác ý nhằm bôi nhọ danh tiếng của mình".
Bà cũng phủ nhận mối quan hệ thân thiết với cộng sự của Epstein là bà Ghislaine Maxwell - người cũng là bạn gái cũ của vị tỉ phú. Bà Maxwell đã bị kết án năm 2021 vì liên quan đến đường dây buôn bán trẻ vị thành niên.
Trước đó, dư luận đã chú ý đến mối quan hệ của bà Melania với người bạn gái cũ này của Epstein, khi một email được công bố trong hồ sơ điều tra cho thấy bà Melania khen Maxwell "trông rất đẹp" trong một bức ảnh đăng trên tạp chí và đề nghị gọi điện khi trở lại New York.
Tuy nhiên, Đệ nhất phu nhân Mỹ sau đó đã mô tả đây chỉ là "trao đổi xã giao", không mang ý nghĩa gì đặc biệt.
Bà cũng nhấn mạnh chưa từng đặt chân lên máy bay riêng hay hòn đảo Epstein - những địa điểm được cho là trung tâm của các hành vi lạm dụng.
Bên cạnh việc tự bảo vệ mình, bà Melania Trump còn đưa ra lời kêu gọi đáng chú ý: Quốc hội Mỹ nên tổ chức các phiên điều trần công khai để các nạn nhân của Epstein có thể kể lại câu chuyện của họ trước công chúng.
"Mỗi người phụ nữ đều xứng đáng có cơ hội lên tiếng nếu họ muốn. Chỉ khi đó, chúng ta mới có được sự thật", bà nói.
Lời kêu gọi này nhanh chóng nhận được sự ủng hộ từ một số nghị sĩ, trong đó có Hạ nghị sĩ Robert Garcia, người đề nghị Ủy ban Giám sát Hạ viện xem xét tổ chức điều trần.
Tính đến đầu năm 2026, Bộ Tư pháp Mỹ đã công bố hàng triệu trang tài liệu liên quan đến hồ sơ Epstein, trong đó có nhiều thông tin về các mối quan hệ xã hội của vị tỉ phú với các nhân vật nổi tiếng, bao gồm cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton và cựu Hoàng tử Anh Andrew.
Bản thân Tổng thống Trump cũng từng thừa nhận có quen biết Epstein trong nhiều năm, nhưng khẳng định hai người đã cắt đứt quan hệ từ giữa những năm 2000 và ông không biết về các hành vi phạm tội của Epstein.
Đáng chú ý, sau bài phát biểu của bà Melania, ông Trump chia sẻ với kênh MS NOW rằng ông "không biết gì" về kế hoạch phát biểu của vợ trước khi bà xuất hiện trước truyền thông. Ông cũng khẳng định bà Melania không quen biết Epstein.
