Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5.4 đã viết trên nền tảng Truth Social: “Thứ ba (ngày 7.4) sẽ là ngày nhà máy điện và ngày cầu, tất cả gói gọn trong một ngày, ở Iran. Sẽ không có gì sánh bằng. Mở cửa eo biển, kẻ thù điên rồ, nếu không các ngươi sẽ sống trong địa ngục. Cứ chờ xem. Vinh quang thuộc về Allah”.
Những phát ngôn này ngay lập tức vấp phải chỉ trích từ nhiều chính trị gia Mỹ. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna cho rằng trong khi ông Trump “chửi bới và đe dọa phạm tội ác trong xung đột”, chính quyền Mỹ lại không bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Iran – những người vẫn phải đối mặt với các cuộc tấn công. Trả lời chương trình Meet the Press của Đài NBC ngày 5.4, ông Khanna kêu gọi chấm dứt xung đột ngay lập tức, đồng thời thúc đẩy một lệnh ngừng bắn giữa Iran, Israel và Mỹ thông qua đàm phán.
Cùng quan điểm, thượng nghị sĩ Tim Kaine, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, kêu gọi Tổng thống Trump “giảm bớt những lời lẽ gay gắt”. Ông Kaine cho rằng cách phát ngôn gần đây của ông chủ Nhà Trắng là “đáng xấu hổ và thiếu chín chắn”, đồng thời có thể làm gia tăng nguy cơ đối với lực lượng Mỹ trên thực địa.
Trong khi đó, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng lời lẽ của Trump giống như của “một kẻ điên mất trí”. “Ông ta (ông Trump) đang đe dọa phạm tội ác chiến tranh và gây thù chuốc oán với các đồng minh. Đó là bản chất của ông ta, nhưng đó không phải là bản chất của chúng ta. Đất nước Mỹ xứng đáng có một nền văn minh tốt đẹp hơn nhiều”, theo The Guardian dẫn lời ông Schumer.
Trong khi đó, thượng nghị sĩ độc lập Bernie Sanders gọi tuyên bố này là “nguy hiểm và mất cân bằng”, còn thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy cho rằng tình hình đã “hoàn toàn vượt ngoài tầm kiểm soát”.
Đáng chú ý, bà Marjorie Taylor Greene – một cựu nghị sĩ Cộng hòa từng ủng hộ ông Trump – cũng lên tiếng chỉ trích. Bà cho rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa là hệ quả của cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động, đồng thời cáo buộc các lập luận về chương trình hạt nhân Iran đã bị “thổi phồng” trong nhiều năm. Bà Greene trước đó đã công khai rạn nứt với ông Trump khi phản đối các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 6.2025, cho rằng điều này đi ngược cam kết “Nước Mỹ trên hết”.
Những tranh cãi này diễn ra ngay sau một chiến dịch giải cứu căng thẳng nhằm đưa 2 phi công Mỹ ra khỏi Iran. Tổng thống Trump mô tả đây là “một phép màu Phục sinh”, nhấn mạnh quy mô và mức độ phức tạp của chiến dịch khi diễn ra trong “một vùng lãnh thổ thù địch khắc nghiệt”.
Tuy nhiên, bất chấp việc Nhà Trắng coi đây là một thành công quân sự, các diễn biến mới nhất cho thấy Iran vẫn duy trì được năng lực phản công đáng kể sau hơn 5 tuần giao tranh. Điều này làm dấy lên nghi vấn về hiệu quả thực tế của chiến dịch quân sự mà Mỹ đang theo đuổi.
Hạ nghị sĩ Jake Auchincloss, cựu binh thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định Iran đang chuyển trọng tâm sang kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược toàn cầu – với ý nghĩa quan trọng hơn cả chương trình hạt nhân. “Xét về tổng thể, cuộc chiến này là một thất bại về mặt chiến lược”, ông nói trên Fox News.
Trước đó, Mỹ đã tiến hành không kích cây cầu lớn nối Tehran với Karaj, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và 95 người bị thương. Tổng thống Trump sau đó đăng tải video về vụ tấn công và tiếp tục cảnh báo sẽ mở rộng danh sách mục tiêu sang các cơ sở hạ tầng trọng yếu khác của Iran.
Gần đây, ông Trump thường xuyên đe dọa Iran nhằm mục đích mở lại eo biển Hormuz. Là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới, eo biển này đã bị Iran phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến sự với Iran vào cuối tháng 2, khiến giá dầu trên toàn thế giới tăng cao.
Ông Mehdi Tabatabaei, phó phụ trách truyền thông tại Văn phòng Tổng thống Iran, ngày 5.4 cho biết Tehran sẽ chỉ mở cửa eo biển sau khi nhận được tiền bồi thường thiệt hại xung đột, được thanh toán thông qua một “chế độ pháp lý mới” dựa trên phí quá cảnh.
Tính đến nay, xung đột đã khiến hơn 3.500 người thiệt mạng trên toàn khu vực. Hơn 4 triệu người tại Iran và Lebanon buộc phải rời bỏ nhà cửa, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất khu vực trong những năm gần đây.
Theo Hãng tin Reuters, là quốc gia nhập khẩu và tiêu thụ dầu lớn thứ ba thế giới, Ấn Độ đã không tiếp nhận lô hàng dầu nào từ Tehran kể từ tháng 5-2019 do áp lực trừng phạt từ Mỹ.
Tuy nhiên gián đoạn nguồn cung do cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran trong hơn một tháng qua đã tác động đáng kể đến an ninh năng lượng của quốc gia Nam Á này.
Thông báo trên mạng xã hội X ngày 4-4, Bộ Dầu khí Ấn Độ nêu rõ: "Trong bối cảnh nguồn cung tại Trung Đông bị gián đoạn, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã đảm bảo được nhu cầu dầu thô, bao gồm cả nguồn cung từ Iran.
Hiện không có bất kỳ rào cản thanh toán nào đối với việc nhập khẩu dầu thô từ quốc gia này".
Vào tháng 3, Mỹ đã tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với dầu thô và sản phẩm lọc dầu của Iran nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.
Bộ Dầu khí Ấn Độ khẳng định đã đảm bảo đủ nhu cầu dầu thô cho những tháng tới, đồng thời nhấn mạnh nước này nhập khẩu từ hơn 40 quốc gia và các doanh nghiệp linh hoạt trong việc lựa chọn nguồn cung dựa trên các yếu tố thương mại.
Không chỉ dầu thô, Ấn Độ còn nhập khẩu 44.000 tấn khí hóa lỏng (LPG) từ Iran trên một tàu chở hàng nằm trong danh sách trừng phạt. Con tàu này đã cập cảng Mangalore và đang tiến hành dỡ hàng.
Theo báo Times of India, trong phần lớn thời gian làm việc ngoài không gian, các phi hành gia sẽ giữ kết nối với Trái đất thông qua "mạng lưới vô hình" - gồm tín hiệu, dữ liệu và chỉ đạo liên tục từ trung tâm điều khiển.
Tuy nhiên vào khoảng 18h44 ngày 6-4 (tức 5h44 ngày 7-4 theo giờ Việt Nam), tàu Orion di chuyển vào vùng khuất sau Mặt trăng, khiến liên lạc với Trái đất bị gián đoạn trong khoảng 40 phút.
Nguyên nhân của hiện tượng này là do sóng vô tuyến và laser - vốn truyền theo đường thẳng - không thể xuyên qua lớp vật chất dày đặc của Mặt trăng.
NASA gọi đây là "khoảng mất tín hiệu" và là điều hoàn toàn bình thường, không phải tình huống khẩn cấp mà là giới hạn vốn có của công nghệ hiện tại.
Trên thực tế, các sứ mệnh Apollo trước đây cũng từng trải qua hiện tượng tương tự, cho thấy đây là một phần quen thuộc của hành trình chinh phục không gian.
Dù mất liên lạc, sứ mệnh Artemis II vẫn tiếp tục diễn ra. Các hệ thống trên tàu Orion vận hành theo lập trình sẵn, đảm bảo hành trình không bị gián đoạn.
Đây cũng là thời điểm phi hành đoàn đạt được những cột mốc quan trọng, như tiếp cận Mặt trăng ở khoảng cách gần nhất và vươn tới quãng đường xa Trái đất nhất trong lịch sử loài người.
Phi hành gia Victor Glover cho biết trải nghiệm "mất kết nối" mang giá trị tinh thần đặc biệt, vì sự tĩnh lặng tuyệt đối trong không gian là cơ hội hiếm hoi để suy ngẫm, nhìn lại hành trình của nhân loại trong vũ trụ.
Tuy nhiên, khoảng gián đoạn liên lạc này cũng cho thấy những thách thức lớn trong việc chinh phục không gian sâu. Khi NASA hướng tới mục tiêu xây dựng sự hiện diện bền vững trên Mặt trăng và xa hơn là Sao Hỏa, bài toán liên lạc sẽ ngày càng trở nên then chốt.
Các chuyên gia nhấn mạnh, trong tương lai, những giải pháp như vệ tinh trung gian hay hạ tầng truyền thông mới có thể được triển khai để hạn chế tình trạng "mất tín hiệu", bởi liên lạc hiệu quả trong không gian không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
Theo Hãng tin AP, sau khi hoàn tất hành trình vòng quanh Mặt trăng, Artemis II cần khoảng 4 ngày để trở về Trái đất. Tàu dự kiến hạ cánh xuống Thái Bình Dương, ngoài khơi San Diego ngày 10-4, khép lại sứ mệnh kéo dài 9 ngày.
Đài Al Jazeera (Qatar) đưa tin giới chức Iran đã xây dựng một hệ thống quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, nhằm kiểm soát việc qua lại của tàu thuyền từ các quốc gia khác nhau dựa trên mức độ quan hệ của họ với Tehran.
Thông tin này cũng được Hãng thông tấn Tass của Nga dẫn lại vào ngày 4-4.
Cụ thể, các quốc gia được chia thành 3 nhóm: "thù địch", "trung lập" và "thân thiện".
Những nước thuộc nhóm đầu tiên sẽ bị cấm sử dụng eo biển Hormuz. Tàu thuyền từ các nước trung lập sẽ phải chịu mức phí cao. Trong khi đó, tàu thuyền các nước thân thiện sẽ được quyền đi qua eo biển miễn phí.
Tehran chưa công bố đầy đủ danh sách ba nhóm này. Tuy nhiên, theo Đài Al Jazeera, gần như toàn bộ các nước Ả Rập ở Vịnh Ba Tư được xếp vào nhóm trung lập hoặc thù địch. Theo kế hoạch của Iran, các nước này sẽ phải trả "khoản phí đáng kể" hoặc sẽ bị cấm hoàn toàn việc đi qua eo biển Hormuz.
Iran đã đóng gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi 1/5 lượng dầu mỏ thế giới đi qua, để trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Việc mở lại eo biển này trở thành ưu tiên hàng đầu của chính phủ nhiều nước trên thế giới khi giá năng lượng tăng cao.
Trong diễn biến liên quan, Hãng tin Tasnim tường thuật chính quyền Iran đã cấp phép cho các tàu chở hàng thiết yếu và viện trợ nhân đạo đi qua eo biển Hormuz.
Việc cấp phép này áp dụng cho các tàu hướng đến các cảng của Iran hoặc những cảng nằm ở Biển Oman.
Hôm 3-4, dữ liệu theo dõi hàng hảicho thấy một tàu container thuộc sở hữu của Pháp và một tàu thuộc sở hữu của Nhật Bản nằm trong số ít tàu thuyền đã đi qua eo biển Hormuz.