Andy Cole và Dwight Yorke gần như không hề biết nhau khi Yorke cập bến Man Utd hè 1998, nhưng sự kết hợp giữa họ sau đó đã đi vào huyền thoại. Trên sân tập, hai người miệt mài cùng nhau tập luyện các bài chạy chỗ, hoán đổi vị trí, bỏ bóng “chim mồi” và đập nhả. Khi mùa 1998-1999 hạ màn, bộ đôi này ghi tổng cộng 53 bàn, góp công lớn giúp CLB giành cú ăn ba lịch sử. Yorke đồng sở hữu Chiếc Giày Vàng Ngoại hạng Anh cùng Jimmy Floyd Hasselbaink và Michael Owen với 18 bàn, Cole chỉ kém họ đúng một pha lập công. Cả 10 chân sút hàng đầu của giải đấu năm đó đều là những tiền đạo thực thụ.
Nhưng sân tập và bảng xếp hạng ghi bàn ngày nay lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Các bài tập dứt điểm ít được chú trọng, kiểm soát bóng là ưu tiên tối thượng, và những người dẫn đầu danh sách ghi bàn giờ thường là các tiền đạo cánh, những số 10 hoặc số 9 ảo. Những trung phong truyền thống đang dần biến mất.
Dữ liệu từ Opta cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về tầm ảnh hưởng của họ. Hai thập kỷ trước, các số 9 ghi được 41,6% tổng số bàn tại Ngoại hạng Anh (387 trên 931 bàn). Mùa này, con số đó chỉ còn 25,9% (291 trên 845 bàn).
Những màn trình diễn cá nhân để đời của các trung phong cũng dần thưa thớt. Trong giai đoạn 2007-2012, có tới 4 trong 5 mùa giải ghi nhận từ 10 cú hat-trick trở lên được thực hiện bởi các số 9. Nhưng trong 9 mùa gần nhất, cột mốc đó chỉ được chinh phục duy nhất một lần.
Ở tuyển Anh, ngoài Harry Kane – người sẽ sang tuổi 33 ngay sau World Cup 2026, các lựa chọn còn lại đều hạn chế và chưa thuyết phục. Dominic Solanke mới ghi ba bàn trong một mùa giải bị ám ảnh bởi chấn thương. Dominic Calvert-Lewin, với 10 bàn, đã được trao cơ hội trong danh sách cuối cùng của Thomas Tuchel trước khi ông chốt đội hình đến Bắc Mỹ. Cả hai đều chưa để lại ấn tượng. Ollie Watkins là cái tên tiếp theo trong danh sách chờ, nhưng cũng mới có 9 bàn tại giải quốc nội.
Vắng Kane trong các trận giao hữu gần đây, “Tam Sư” chỉ ghi được một bàn vào lưới Uruguay nhờ công của một hậu vệ, và hoàn toàn bất lực trước Nhật Bản. 8 cú dứt điểm trúng đích trong hai trận đấu đó chỉ như tô điểm cho những màn trình diễn nghèo nàn.
Từ khi ra mắt vào năm 2015, Kane đã góp 78 bàn và 19 kiến tạo, in dấu giày vào 32% số bàn thắng của tuyển Anh. Nếu anh dính chấn thương trước thềm World Cup 2026, tập thể của Tuchel sẽ thực sự lâm nguy. Và khi anh giải nghệ, kế hoạch kế thừa vị trí này sẽ trở nên báo động.
“Đó không còn là một vị trí hấp dẫn nữa”, Emile Heskey, một trung phong cổ điển từng 62 lần khoác áo tuyển Anh, chia sẻ. Ông lớn lên khi chứng kiến những tiền đạo như Cyrille Regis và Gary Lineker tung hoành. “Giờ đây bóng đá chú trọng kiểm soát, những số 9 thường không được tham gia vào lối chơi chung. Công việc của họ, đặc biệt trong khâu triển khai bóng, là tạo khoảng trống cho các số 10, các số 8 hoặc các tiền đạo cánh”.
Việc tái định nghĩa vai trò của một số 9 có thể bắt nguồn một phần từ khi Jose Mourinho đến Chelsea năm 2004. Ông thành công vang dội cùng sơ đồ 4-2-3-1 sử dụng một tiền đạo độc lập tác chiến. Pep Guardiola còn đi xa hơn khi vẽ lại bóng đá mà không cần một tiền đạo thực thụ. Ở Barca, ông tạo nên lối đá mê hoặc với Lionel Messi trong vai trò số 9 ảo, một kiểu tiền đạo chơi ở trung tâm và thường xuyên lùi sâu.
Trên hành trình tiến đến chung kết Champions League 2020-2021, Guardiola thậm chí còn sử dụng tới hai số 9 ảo cho Man City. Erling Haaland hiện là ngoại lệ hiếm hoi vẫn mang hơi thở của một kỷ nguyên đã qua, nhưng ngay cả anh cũng phải thích nghi trong những mùa gần đây để phù hợp với triết lý của Guardiola.
Sự thay đổi này làm đảo lộn toàn bộ diện mạo các buổi tập và các đội trẻ. Rene Meulensteen nhớ lại việc dành 15-30 phút mỗi ngày để tập dứt điểm với các tiền đạo, dưới thời Sir Alex Ferguson tại Man Utd từ 2007-2013. Giờ đây, theo ông, ngoại trừ vị trí thủ môn, khâu tập luyện đã trở nên quá “phổ quát”. Lịch thi đấu dày đặc và sự chú trọng thái quá vào sức mạnh, thể lực đã bóp nghẹt thời gian trên sân tập, nơi mà việc kiểm soát bóng được ưu tiên.
“Các số 9 không được đào tạo bài bản, đơn giản là vậy”, Meulensteen chia sẻ trên podcast Sacked. “Ai cũng tập những bài giống hệt nhau. Chúng ta cần nhiều hơn những bài tập chuyên biệt cho vị trí này”.
Câu hỏi được đặt ra là khi Kane giải nghệ, có ai đủ sức thay thế anh. Ngay cả các học viện cũng dần thay đổi cách họ nhào nặn thế hệ kế cận. Các đội trẻ có xu hướng mô phỏng sơ đồ của đội một, thường là một hệ thống cố định do các CEO quyết định, để về lý thuyết, bất kỳ học viên nào tốt nghiệp cũng có thể lắp ghép ngay vào đội một.
“Rất nhiều sơ đồ chiến thuật đang làm mất đi sự kết nối giữa các bộ đôi”, Dean Whitehouse, người có 23 năm làm việc tại học viện Man Utd với những cầu thủ như Marcus Rashford, nhận định. “Họ không còn tập những quả tạt sớm, và ở một mức độ nào đó, sự quá tải về chiến thuật đã triệt tiêu tính ngẫu hứng, bản năng của những cặp trung phong mà chúng ta thường thấy trong lối đá tấn công toàn diện”.
“Có phải chúng ta đang cầm bóng chỉ để cầm bóng và mất đi những cú đấm trực diện?”, Whitehouse tự đặt câu hỏi. “Với tôi, nếu không huấn luyện các số 9 kỹ năng chơi quay lưng với khung thành, phối hợp đôi, chạy chỗ ngược hướng, nhận bóng sớm và chạy chỗ hút người sớm, khâu triển khai bóng sẽ trở nên quá máy móc và rập khuôn. Chúng ta sẽ không bao giờ tạo ra được những số 9 sát thủ. Tôi nghĩ đó chính là vấn đề”.
Tuy nhiên, vẫn có niềm tin rằng những số 9 vẫn chưa hết thời. Năm 2011, trong vai trò đứng đầu bộ phận phát triển trẻ của LĐBĐ bóng đá Anh (FA), Gareth Southgate đã thúc đẩy các trận đấu sân nhỏ ở cấp độ trẻ. Southgate nhận ra rằng những cầu thủ nhỏ con, kỹ thuật đang bị gạt ra khỏi bóng đá phong trào bởi những cầu thủ thiên về thể chất.
Thời điểm đó, ông gợi ý rằng nước Anh “có lẽ đã bỏ lỡ” những Xavi, Iniesta hay Messi tiếp theo. Thế là một loạt những số 10 kỹ thuật được thành hình, đến mức không thể “nhét” hết vào tuyển Anh. Thực tế cho thấy chỉ cần FA và các học viện Ngoại hạng Anh đồng lòng, mọi thứ đều có thể xoay chuyển. Chỉ cần một HLV đội một bắt đầu gặt hái danh hiệu với một cặp tiền đạo sát thủ, nhu cầu về vị trí này sẽ lập tức quay lại.
“Ngay khi có người thành công với sơ đồ hai tiền đạo, mọi người sẽ đổ xô học theo”, Whitehouse tin tưởng. “Khi đó, họ sẽ nghĩ ‘Làm sao để thành công? Hãy thiết kế các bài tập để nâng tầm những cầu thủ này’. Và chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ lại thấy những số 9 xuất hiện tràn ngập một lần nữa”.
"Áo ấm đến trường" là hoạt động do báo Sài Gòn Giải Phóng khởi xướng, thực hiện từ đầu năm 2023 đến nay. Năm 2026 là lần đầu tiên có cầu thủ bóng đá đồng hành cùng sự kiện.
Tiền vệ Nguyễn Hoàng Đức, chủ nhân danh hiệu Quả bóng vàng 2025, lần đầu đồng hành với vai trò là đại sứ cùng với phần quà là 100 triệu và 200 áo khoác cho các em học sinh.
Ban tổ chức còn chuẩn bị 20 quả bóng sẽ được Hoàng Đức ký và tặng ngẫu nhiên cho thầy, cô và học sinh của trường. Hàng trăm phụ huynh cũng nán lại sân để theo dõi.
Từ sáng sớm, thầy, cô và hàng trăm học sinh Trường phổ thông năng khiếu Thể dục thể thao Bình Chánh đã điểm danh, xếp ghế ngay ngắn, chỉnh trang đồng phục để dự lễ.
Sau khi giới thiệu lãnh đạo địa phương, đại diện báo và ban giám hiệu nhà trường, ban tổ chức thông báo thông tin rằng tiền vệ Nguyễn Hoàng Đức không thể góp mặt.
Nguyên nhân là bởi "lịch trình đột xuất" khiến Quả bóng vàng 2025 không đến kịp thời. Thông tin khiến rất nhiều học sinh bất ngờ sau thời gian dài chờ đợi "idol" của mình.
Hoàng Đức không có mặt nhưng phần quà của tuyển thủ tuyển Việt Nam vẫn được đại diện ban tổ chức trao tận tay nhà trường và áo khoác cho các em học sinh.
Đáng tiếc là chương trình không có phần giao lưu, đặt câu hỏi với nhân vật chính, người truyền cảm hứng sân cỏ cho rất nhiều bạn trẻ của Trường phổ thông năng khiếu Thể dục thể thao Bình Chánh.
Hoàng Đức đang điều trị chấn thương và phục hồi ở trung tâm vật lý trị liệu tại TP.HCM. Anh bị quá tải ở đầu gối sau đợt giao hữu FIFA Days cùng đội tuyển Việt Nam và thi đấu cùng Ninh Bình ở vòng 17 V-League.
Cụ thể, kết quả này đã giúp bóng đá Anh chính thức đảm bảo một vị trí trong top 2 bảng xếp hạng hệ số của UEFA. Điều này giúp họ có ít nhất 5 đại diện góp mặt tại sân chơi danh giá nhất châu Âu mùa giải 2026-2027.
Theo thể thức mới của Champions League (tăng từ 32 lên 36 đội), UEFA sẽ trao thêm suất cho hai giải đấu có thành tích xuất sắc nhất tại các cúp châu Âu trong mùa giải hiện tại. Nhờ phong độ ổn định của cả 9 đại diện từ đầu mùa, Giải ngoại hạng Anh (Premier League) đã dẫn đầu bảng "Hiệu suất châu Âu" (EPS) với số điểm tích lũy ấn tượng.
Tính đến ngày 7-4, Premier League đang độc chiếm ngôi đầu với 25.013 điểm, bỏ xa các đối thủ bám đuổi như Tây Ban Nha (20.281) và Đức (19.714).
Việc Arsenal đánh bại Sporting đã giúp Premier League không thể bị đánh bật khỏi top 2, biến vị trí thứ 5 tại giải quốc nội trở thành chiếc vé đến Champions League.
Dù 5 suất đã nằm chắc trong tay, nhưng bóng đá Anh thậm chí có thể sở hữu tới 7 đại diện tham dự Champions League mùa tới nếu những kịch bản đặc biệt xảy ra khi Aston Villa hoặc Nottingham Forest lên ngôi tại Europa League, họ sẽ giành vé trực tiếp bất chấp vị trí tại EPS.
Ngoài ra trong trường hợp các đội vô địch Champions League hoặc Europa League nằm ngoài top 5 nhưng thuộc nhóm dự cúp châu Âu, suất tham dự sẽ tiếp tục được đẩy xuống cho các đội xếp thứ 6 hoặc thậm chí là thứ 7 tại Premier League.
Hiện tại Arsenal (70 điểm) đã chắc chắn cán đích trong top 5. Các CLB khác như Man City (61 điểm), Man United (55 điểm) và Aston Villa (54 điểm) cũng đang nắm giữ lợi thế cực lớn để tự quyết định số phận của mình.
Cuộc đua giành vị trí thứ 5 tại Premier League giờ đây sẽ trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết với quyết tâm giành vé tham dự đấu trường danh giá nhất châu Âu.
Thông tin do trợ lý HLV Pep Lijnders xác nhận trong họp báo sau trận thắng Liverpool 4-0 ở tứ kết Cup FA. "Chỉ cần thiếu vắng Silva trong một trận đấu, bạn sẽ thấy chúng tôi nhớ cậu ấy đến nhường nào", Lijnders nói. "Nhưng câu chuyện đẹp nào rồi cũng đến hồi kết. Tôi hy vọng cậu ấy sẽ có được những tháng cuối viên mãn tại đây. Thực tế chỉ còn khoảng 6 tuần nữa thôi".
Lijnders, thay Guardiola bị cấm chỉ đạo trong trận đấu Liverpool vì nhận đủ thẻ phạt, tin rằng Silva là mẫu cầu thủ có một không hai và thế giới bóng đá hiện tại không một ai có thể đảm đương vai trò mà anh để lại ở Etihad. "Bạn không bao giờ có thể thay thế Silva bằng một phiên bản tương tự, bởi đơn giản là họ không tồn tại, cậu ấy là duy nhất", ông khẳng định. "Cái cách cậu ấy kiểm soát trận đấu, di chuyển, nhận bóng, chỉ huy và tìm ra giải pháp cho mọi tình huống... tất cả đều quá khác biệt".
Nhạc trưởng thầm lặng của Man City
Gia nhập sân Etihad vào tháng 7/2017 với mức giá 57,4 triệu USD từ AS Monaco, Silva trở thành nhân tố quan trọng trong kỷ nguyên thành công rực rỡ của Pep Guardiola. Cầu thủ 31 tuổi đã giành được mọi danh hiệu cao quý nhất, gồm 6 Ngoại hạng Anh, 2 Cup FA, 5 Cup Liên đoàn, 1 Champions League và 2 FIFA Club World Cup. Sau khi Kevin de Bruyne rời đi vào cuối mùa trước, Silva được Guardiola tin tưởng trao tấm băng thủ quân.
Sau khi nâng cup Liên đoàn Anh tại Wembley, Silva lại tỏa sáng trong chiến thắng hủy diệt Liverpool ở Cup FA – đánh dấu trận đấu thứ 450 của anh cho Man City. Guardiola là người luôn dành sự ngưỡng mộ đặc biệt cho Silva, và anh cũng chính là cầu thủ được chiến lược gia 55 tuổi sử dụng nhiều nhất trong suốt sự nghiệp cầm quân của ông.
Tháng 11 năm ngoái, Guardiola từng không tiếc lời khen tặng cậu học trò: "Silva là một bậc thầy. Từ nhịp độ, thu hồi bóng, tăng tốc, giảm tốc cho đến cảm quan không gian... Cậu ấy là một trong những cầu thủ thông minh nhất tôi từng gặp".
Đó cũng là cách các CĐV Man City sẽ nhớ về người tiền vệ nhỏ con này. Một sự kết hợp giữa kỹ thuật và cường độ làm việc không biết mệt mỏi. Dù đá tiền vệ trung tâm hay dạt cánh, anh luôn là người đưa ra lời giải cho mọi bài toán khó của đội bóng.
Khi cập bến Etihad, sự xuất hiện của Silva cùng với Ederson và Kyle Walker đã tạo nên bước ngoặt cho kỷ nguyên thống trị của Guardiola. Thái độ thi đấu của anh trở thành biểu tượng cho triết lý của ông: kỹ thuật điêu luyện nhưng phải khao khát đến tột cùng.
Guardiola cũng sẽ không bao giờ quên sự hy sinh của Silva. "Mùa trước, cậu ấy gặp khó khăn đôi chút, nhưng trận nào cậu ấy cũng ra sân. Có những lúc cậu ấy nói: ‘Pep, tôi kiệt sức rồi, tâm trí và đôi chân không còn nghe lời nữa’. Nhưng cậu ấy vẫn ở đó chiến đấu. Đó là lý do Silva trở thành thủ quân đội bóng. Trong những thời điểm tồi tệ nhất, cậu ấy luôn xuất hiện", ông từng chia sẻ hồi đầu mùa này.
Những khoảnh khắc thăng hoa luôn áp đảo các nốt trầm trong sự nghiệp của Silva, bởi anh không chỉ chi phối trận đấu bằng tài năng mà còn bằng thái độ thi đấu mẫu mực. Thời còn khoác áo Monaco, anh chính là nhân tố chủ chốt giúp đội bóng Công quốc lật đổ sự thống trị của PSG để lên ngôi vô địch Ligue 1. Thậm chí, anh từng nếm trải cả hương vị vinh quang khi đeo băng quân đội B của Benfica.
Tuy nhiên, bản lĩnh thép ấy không phải lúc nào cũng tồn tại trong con người Silva. Chính tiền vệ người Bồ Đào Nha thừa nhận rằng, tầm ảnh hưởng của cố huyền thoại Fernando Chalana tại học viện Benfica đã giúp anh mở mang tầm mắt. Sau này, Silva mô tả cuộc trò chuyện với Chalana là bước ngoặt quan trọng nhất cuộc đời mình. Ông đã khuyên anh – khi ấy còn là một thiếu niên, rằng đừng nản lòng vì ít được ra sân tại học viện, bởi chắc chắn sau này anh sẽ vượt xa tất cả các đồng đội cùng lứa.
HLV Joao Tralhao của Benfica thì nhớ lại: "Cậu ấy cần phải thay đổi tư duy. Bóng đá nhà nghề luôn đầy rẫy chông gai, bạn không được phép bỏ cuộc mà phải dấn thân. Silva cần hiểu rõ những gì mình có thể cải thiện và những gì nằm ngoài tầm kiểm soát". Và thực tế đã chứng minh những lời khuyên đó hoàn toàn đúng.
Bất chấp thể hình nhỏ con, Silva đã tự biến mình thành một "cỗ máy chạy" bền bỉ, một hình mẫu lì lợm hiếm có trong thế giới bóng đá, luôn không ngừng nghỉ trong các đợt pressing và cầm nhịp cho Man City. Là "con cưng" trong mắt đồng đội lẫn người hâm mộ, Silva không cần đến sự công nhận của Quả Bóng Vàng để chứng minh giá trị của mình.
Trong cuộc trò chuyện vào mùa hè 2024 với Sky Sports, Silva kiên nhẫn lắng nghe khi phóng viên đặt câu hỏi về các giải thưởng cá nhân trong bóng đá. Anh trầm ngâm suy nghĩ, rồi đưa ra câu trả lời cho thấy rõ những "món đồ trang sức" ấy thực sự nằm ở đâu trong thang giá trị của mình. "Cá nhân tôi đánh giá các giải thưởng này ở mức độ vừa phải", anh chia sẻ đầy ẩn ý. "Bởi suy cho cùng, chúng ta đang chơi một môn thể thao tập thể. Ngày nay, các giải thưởng cá nhân luôn mặc định thuộc về các tiền đạo vì họ là những người có cú chạm bóng cuối cùng. Khi nhìn vào chúng và thấy chỉ những người ghi bàn mới giành chiến thắng, tôi cho rằng chúng chưa thực sự phản ánh đúng bản chất của môn thể thao này".
Với Silva, tập thể luôn là ưu tiên hàng đầu. Nhưng chính tư duy đó lại biến anh trở thành một cá nhân đặc biệt hơn bao giờ hết tại Man City.