Một nghiên cứu mới công bố cho thấy người Neanderthal, họ hàng của loài người hiện đại, có thể đã tạo ra và sử dụng một chất dính vừa dùng làm keo vừa để điều trị vết thương, đi trước nền y học hiện đại tới 200.000 năm.
Các nhà nghiên cứu đã biết rằng người Neanderthal sử dụng nhựa cây bạch dương để dán đầu mũi giáo vào cán.
Chất này đã được tìm thấy trên khắp châu Âu, phục vụ nhiều mục đích khác nhau và là chất trám kín chống nước cổ xưa nhất trong lịch sử, và còn sử dụng làm kẹo cao su.
“Song song với những phát hiện này, ngày càng có nhiều bằng chứng về các thực hành y học và việc sử dụng thực vật ở người Neanderthal, đó là lý do chúng tôi quan tâm việc sử dụng nhựa bạch dương trong bối cảnh này”, theo trang Science Alert ngày 5.4 dẫn lời ông Tjaark Siemssen, nhà khảo cổ học tại Đại học Cologne (Đức) và Đại học Oxford (Anh), đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu.
Vì vậy, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cologne, Đại học Oxford và Đại học Liège (Bỉ) đã tái tạo loại nhựa bạch dương này bằng cách sử dụng các nguyên liệu và quy trình có thể đã được người Neanderthal sử dụng.
Sau đó, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cape Breton ở Nova Scotia (Canada) tiến hành các thử nghiệm sinh học để xác nhận đặc tính y học của loại nhựa này.
“Đó chính xác là điều chúng tôi đã chứng minh. Giờ đây chúng tôi biết rằng chất mà người Neanderthal tạo ra cách đây 200.000 năm cũng có đặc tính kháng khuẩn”, theo ông Matthias Bierenstiel, giáo sư hóa học tại Đại học Cape Breton và là đồng tác giả nghiên cứu.
Các mẫu nhựa bạch dương cho thấy mức độ hoạt tính kháng khuẩn khác nhau nhưng đều có tác động đối với Staphylococcus aureus, vi khuẩn liên quan nhiễm trùng vết thương.
Những phát hiện này dẫn đến suy đoán rằng các cộng đồng cổ đại đã sử dụng nhựa bạch dương để điều trị vết thương hoặc các vấn đề về da có nguy cơ nhiễm trùng.
Trước đó một ngày, Hải quân IRGC thông báo đã bắt giữ tàu MSC-Francesca và tàu Epaminondas, sau đó áp giải cả hai về vùng biển Iran, theo tờ Washington Post.
Trong tuyên bố đăng trên truyền thông nhà nước, Hải quân IRGC khẳng định "gây rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ", đồng thời cáo buộc các tàu này hoạt động không có giấy phép cần thiết và can thiệp vào hệ thống điều hướng.
Trước khi bị bắt giữ, cả hai con tàu đã báo cáo về việc bị tấn công vào sáng sớm cùng ngày. Một tàu cho biết đã bị pháo hạm IRGC nổ súng, gây hư hại nặng cho khu vực buồng lái, tại vị trí cách Oman khoảng 28km về phía đông bắc.
Con tàu còn lại báo cáo một cuộc tấn công cách bờ biển Iran 15km nhưng không xác định được bên tấn công. Cả hai sự việc đều được Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh ghi nhận.
Vụ bắt giữ đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, nơi quyền kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch này đã trở thành rào cản chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran.
Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn ngay trước khi thỏa thuận cũ hết hạn, nhằm tạo điều kiện cho giới lãnh đạo Iran - được ông mô tả là đang rạn nứt nghiêm trọng - có thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất chấm dứt chiến tranh.
Ông Trump tuyên bố hầu hết các mục tiêu quân sự của Mỹ đã đạt được và liên tục nhấn mạnh thiệt hại mà lực lượng Hải quân Iran phải gánh chịu. "Toàn bộ hải quân của họ đã nằm dưới đáy biển", ông nói.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cũng đưa ra khẳng định tương tự, cho rằng Iran không còn lực lượng hải quân lẫn Tư lệnh hải quân sau các cuộc không kích.
Dù chịu tổn thất quân sự nặng nề, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ, bác bỏ việc gia hạn tạm dừng chương trình làm giàu hạt nhân và từ chối tham gia đàm phán.
Về phía Mỹ, cuối tuần qua Washington cũng đẩy mạnh các hoạt động hàng hải nhằm vào Iran. Tàu chở hàng Touska mang cờ Iran bị lực lượng Mỹ bắt giữ khi đang di chuyển qua biển Ả Rập. Đến ngày 21-4, Mỹ tiếp tục bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi buôn lậu tại Ấn Độ Dương.
Đài CNN đưa tin, ngày 19-4, lực lượng Houthi ở Yemen đe dọa bao vây eo biển Bab el Mandeb, trong khi Iran tuyên bố sẽ tấn công tàu Mỹ tại eo biển Hormuz bằng máy bay không người lái (drone). Động thái này được đưa ra ngay sau khi các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran có dấu hiệu sụp đổ.
Theo báo South China Morning Post, việc đóng cửa eo biển Bab el Mandeb - tuyến đường nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương - sẽ cắt đứt con đường xuất khẩu dầu duy nhất còn lại của Saudi Arabia. Nước này đang vận chuyển tới 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ, do cảng Ras Tanura (cảng xuất khẩu lớn nhất thế giới) đã bị đóng cửa vì xung đột.
Eo biển Bab el Mandeb là cửa ngõ dẫn đến kênh đào Suez và là hành lang quan trọng cho hoạt động vận chuyển toàn cầu, kết nối châu Á và châu Âu. Tuyến đường thủy này hẹp, do đó tương đối dễ bị phong tỏa. Eo biển này cũng là khu vực mà lực lượng Houthi có khả năng gây ảnh hưởng.
Thực tế, Houthi từng làm tê liệt hoạt động hậu cần trên Biển Đỏ bằng cách tấn công các tàu thương mại bằng drone và tên lửa.
Theo Hãng tin Tasnim của Iran, danh sách mục tiêu hiện nay của Tehran bao gồm cả đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia tới Yanbu, cảng xuất khẩu Fujairah của UAE và việc phong tỏa hoàn toàn eo biển Bab el Mandeb.
Hôm 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz cho tàu thương mại như một cử chỉ hướng tới nối lại ngoại giao.
Chỉ một ngày sau, lực lượng vũ trang của Iran thông báo đóng cửa eo biển trở lại. Các tàu tuần tra tốc độ cao của Iran đã nổ súng vào hai tàu của Ấn Độ đang cố rời vùng Vịnh, buộc Bộ Ngoại giao Ấn Độ phải triệu tập đại diện ngoại giao của Iran.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 19-4, trong một nỗ lực nhằm ngăn chặn leo thang căng thẳng hơn nữa.
Nhưng vài giờ sau, lực lượng Mỹ đã nổ súng và bắt giữ một tàu chở hàng của Iran khi tàu này cố gắng vượt qua vòng phong tỏa mà Washington áp đặt vào tuần trước.
Bốn máy bay vận tải C-17 Globemaster của Mỹ đã đến thủ đô Islamabad của Pakistan vào ngày 19-4 để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán do Phó tổng thống J.D. Vance dẫn đầu. Tổng thống Trump khẳng định một thỏa thuận với Iran "sẽ diễn ra theo cách này hay cách khác".
Tuy nhiên, Tehran phủ nhận việc đồng ý tham gia vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và cáo buộc Washington đàm phán "thiếu thiện chí" khi vẫn duy trì lệnh phong tỏa đường biển đối với các tàu hướng về Iran.
ABC News ngày 8/4 dẫn thông báo được Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) gửi các nghị sĩ, cho biết ông Tuan Van Bui, người nhập cư gốc Việt, tử vong tuần trước, trong thời gian bị tạm giữ tại Trung tâm Cải huấn Miami, bang Indiana.
Ông Bui, 55 tuổi, là người thứ 46 chết trong thời gian bị giới chức liên bang tạm giữ liên quan đến vấn đề nhập cư. Ông là người gốc Việt thứ ba tử vong trong cơ sở giam giữ của ICE, sau hai trường hợp vào tháng 4/2025 và tháng 7/2025 ở Texas.
Trong thông báo, ICE cho biết các nhân viên phát hiện ông Bui bất tỉnh ngày 1/4 và đã tiến hành các biện pháp sơ cứu. Đội ngũ cấp cứu sau đó triển khai các biện pháp hồi sức nâng cao, song ông Bui không qua khỏi. Nguyên nhân tử vong chưa được làm rõ.
Ông Bui nhập cảnh Mỹ năm 1990 theo diện visa dành cho con lai và đến nay chưa có quốc tịch Mỹ và cũng chưa từng nộp đơn xin nhập tịch, theo thông báo của ICE.
ICE cho biết ông Bui bị tòa án di trú ra lệnh trục xuất từ năm 2005, đồng thời từng bị bắt "hơn 10 lần với các cáo buộc như cướp, trộm cắp, hành hung, gây nguy hiểm do bất cẩn, tàng trữ chất bị kiểm soát với mục đích phân phối hoặc sản xuất, mang theo súng, chống đối khi bị bắt và lái xe trong tình trạng say xỉn".
Hồ sơ tòa án cho thấy ông Bui đã nộp đơn kiến nghị xem xét tính hợp pháp của việc ông bị ICE tạm giữ hồi tháng 2. Thẩm phán liên bang đã phản hồi đơn này một ngày sau ông Bui qua đời, yêu cầu chính phủ làm rõ thông tin trước ngày 6/4. Giới chức liên bang đã nộp báo cáo lên tòa hồi đầu tuần, nhưng nội dung chưa được công khai.
Dựa trên dữ liệu của ICE và số ca tử vong trong trại giam mà cơ quan này báo cáo với quốc hội, 14 tháng qua là giai đoạn ghi nhận số người chết trong hệ thống cơ sở giam giữ liên bang cao nhất trong những năm qua, ngoại trừ năm 2020, thời điểm Covid-19 hoành hành.
Đức Trung (Theo ABC News, FOX News, Indianapolis Star)
