Theo NASA, phi hành đoàn của sứ mệnh Artemis II đã đi được hơn nửa chặng đường đến Mặt Trăng và chuyến bay ngang qua Mặt Trăng được mong chờ từ lâu sẽ diễn ra vào ngày mai 6/4 (giờ Hà Nội). Trong hình ảnh mới nhất được gửi về, Mặt Trăng ngày càng hiện ra lớn hơn qua cửa sổ của tàu Orion.
Điểm ấn tượng trên bức ảnh chụp Mặt Trăng mới nhất từ tàu Orion là một phần của lưu vực Orientale, đánh dấu lần đầu tiên mắt người có thể quan sát được khu vực này. Trước đây, chỉ có các thiết bị chụp ảnh chuyên dụng mới từng nhìn thấy khu vực này trên Mặt Trăng.
Lưu vực Orientale (hay Mare Orientale) là một trong những hố va chạm đa vòng lớn nhất và trẻ nhất trên Mặt Trăng, hình thành khoảng 3,8 tỷ năm trước. Với cấu trúc “hình bia ngắm” đặc trưng rộng khoảng 930-960 km, Orientale nằm ở rìa phía tây tây nam của Mặt Trăng – đại diện cho một vùng chuyển tiếp quan trọng giữa mặt gần và mặt xa của Mặt Trăng.
Theo NASA, phi hành đoàn của sứ mệnh Artemis II đã đi được hơn nửa chặng đường đến Mặt Trăng và chuyến bay ngang qua Mặt Trăng được mong chờ từ lâu sẽ diễn ra vào ngày mai 6/4 (giờ Hà Nội). Trong hình ảnh mới nhất được gửi về, Mặt Trăng ngày càng hiện ra lớn hơn qua cửa sổ của tàu Orion.
Điểm ấn tượng trên bức ảnh chụp Mặt Trăng mới nhất từ tàu Orion là một phần của lưu vực Orientale, đánh dấu lần đầu tiên mắt người có thể quan sát được khu vực này. Trước đây, chỉ có các thiết bị chụp ảnh chuyên dụng mới từng nhìn thấy khu vực này trên Mặt Trăng.
Lưu vực Orientale (hay Mare Orientale) là một trong những hố va chạm đa vòng lớn nhất và trẻ nhất trên Mặt Trăng, hình thành khoảng 3,8 tỷ năm trước. Với cấu trúc “hình bia ngắm” đặc trưng rộng khoảng 930-960 km, Orientale nằm ở rìa phía tây tây nam của Mặt Trăng – đại diện cho một vùng chuyển tiếp quan trọng giữa mặt gần và mặt xa của Mặt Trăng.
Trước đó, vào ngày thứ hai của sứ mệnh Artemis II, Mặt Trăng vẫn còn rất xa tàu Orion. Ảnh chụp từ hệ thống camera trang bị trên các cánh pin mặt trời của tàu vũ trụ Orion, có thể chụp ảnh độ phân giải cao Mặt Trăng và Trái Đất.
Trước đó, vào ngày thứ hai của sứ mệnh Artemis II, Mặt Trăng vẫn còn rất xa tàu Orion. Ảnh chụp từ hệ thống camera trang bị trên các cánh pin mặt trời của tàu vũ trụ Orion, có thể chụp ảnh độ phân giải cao Mặt Trăng và Trái Đất.
Trong khi đó, Trái Đất ngày càng xa “tầm mắt” của các phi hành gia. Những hình ảnh Trái Đất do tàu Artemis II chụp được đánh giá ngoạn mục, cho thấy những góc nhìn về hành tinh xanh mà con người chưa từng được thấy kể từ lần cuối các phi hành gia rời khỏi quỹ đạo Trái Đất trong kỷ nguyên Apollo năm 1972.
Nữ phi hành gia Christina Koch của NASA mô tả việc nhìn thấy Mặt Trăng qua cửa sổ khoang tàu Orion trông rất khác với những gì quen thuộc trên Trái Đất. “Những phần tối hơn không nằm đúng vị trí”, bà nói. “Có điều gì đó khiến tôi cảm nhận rằng đó không phải là Mặt Trăng mà tôi thường thấy”.
“Ngay lập tức, bạn sẽ cảm thấy mình thật nhỏ bé”, chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen, nói. “Tôi biết những bức ảnh gửi về Trái Đất rất tuyệt vời, nhưng tôi xin đảm bảo với các bạn, ở đây còn tuyệt vời hơn nhiều”.
Trong khi đó, Trái Đất ngày càng xa “tầm mắt” của các phi hành gia. Những hình ảnh Trái Đất do tàu Artemis II chụp được đánh giá ngoạn mục, cho thấy những góc nhìn về hành tinh xanh mà con người chưa từng được thấy kể từ lần cuối các phi hành gia rời khỏi quỹ đạo Trái Đất trong kỷ nguyên Apollo năm 1972.
Nữ phi hành gia Christina Koch của NASA mô tả việc nhìn thấy Mặt Trăng qua cửa sổ khoang tàu Orion trông rất khác với những gì quen thuộc trên Trái Đất. “Những phần tối hơn không nằm đúng vị trí”, bà nói. “Có điều gì đó khiến tôi cảm nhận rằng đó không phải là Mặt Trăng mà tôi thường thấy”.
“Ngay lập tức, bạn sẽ cảm thấy mình thật nhỏ bé”, chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen, nói. “Tôi biết những bức ảnh gửi về Trái Đất rất tuyệt vời, nhưng tôi xin đảm bảo với các bạn, ở đây còn tuyệt vời hơn nhiều”.
Trong bức ảnh mới khác được gửi về từ Artemis II ghi lại góc chụp mới lạ, khi phần lớn đèn của tàu vũ trụ Orion đã được tắt để tránh chói mắt khi nhìn qua cửa sổ. Điều này cho phép phi hành đoàn nhìn ra ngoài và tận hưởng khung cảnh. Trên ảnh là Koch nhìn về phía Trái Đất.
Trong bức ảnh mới khác được gửi về từ Artemis II ghi lại góc chụp mới lạ, khi phần lớn đèn của tàu vũ trụ Orion đã được tắt để tránh chói mắt khi nhìn qua cửa sổ. Điều này cho phép phi hành đoàn nhìn ra ngoài và tận hưởng khung cảnh. Trên ảnh là Koch nhìn về phía Trái Đất.
Hình ảnh này được chụp trong quá trình kiểm tra bên ngoài định kỳ tàu Orion bằng camera trên thân vào ngày thứ hai của sứ mệnh. Góc chụp đồng thời cung cấp góc nhìn độc đáo về khoang tàu vũ trụ này trong môi trường không gian.
Orion đang ở trên cái gọi là “quỹ đạo trở về tự do” – thuật ngữ trong ngành du hành vũ trụ, dùng để chỉ một chuyến đi kiểu “súng cao su”. Nghĩa là, nhờ động lực quỹ đạo và lực hấp dẫn của Mặt Trăng, ngay cả khi Orion không bao giờ khởi động động cơ nữa, tàu vũ trụ vẫn sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng và quay trở lại Trái Đất.
Hình ảnh này được chụp trong quá trình kiểm tra bên ngoài định kỳ tàu Orion bằng camera trên thân vào ngày thứ hai của sứ mệnh. Góc chụp đồng thời cung cấp góc nhìn độc đáo về khoang tàu vũ trụ này trong môi trường không gian.
Orion đang ở trên cái gọi là “quỹ đạo trở về tự do” – thuật ngữ trong ngành du hành vũ trụ, dùng để chỉ một chuyến đi kiểu “súng cao su”. Nghĩa là, nhờ động lực quỹ đạo và lực hấp dẫn của Mặt Trăng, ngay cả khi Orion không bao giờ khởi động động cơ nữa, tàu vũ trụ vẫn sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng và quay trở lại Trái Đất.
Vị trí hiện tại của phi hành đoàn Artemis II, dự kiến bay vòng quanh quỹ đạo Mặt Trăng trong ngày 6/4. Đồ họa: CNN
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Vị trí hiện tại của phi hành đoàn Artemis II, dự kiến bay vòng quanh quỹ đạo Mặt Trăng trong ngày 6/4. Đồ họa: CNN
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Tuy nhiên, theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), một số máy báo khói sử dụng nguyên tố phóng xạ để phát hiện khói. Thông tin này khiến nhiều người có thể băn khoăn về việc liệu những máy báo khói đó có gây ra rủi ro cho sức khỏe hay không.
Mặc dù điều này có thể gây lo ngại, nhưng thực tế cho thấy nguy cơ từ các máy báo khói chứa chất phóng xạ là rất thấp. Trong thực tế, dữ liệu từ Ủy ban Điều tiết Hạt nhân Mỹ (NRC) chỉ ra rằng, lượng bức xạ mà một máy báo khói thông thường phát ra là không đáng kể.
Dẫu vậy, nếu thiết bị bị lỗi hoặc không được bảo trì đúng cách, nó có thể gây ra nguy hiểm. Do đó, việc bảo trì định kỳ và xử lý kịp thời các vấn đề đối với máy báo khói là rất quan trọng. Ngoài ra, người dùng cũng nên chú ý đến các thông báo thu hồi sản phẩm liên quan đến an toàn, vì điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng phát hiện khói của thiết bị.
Theo BGR, các dòng máy báo khói ion hóa sử dụng chất phóng xạ americium-241, hoạt động bằng cách tạo ra các hạt alpha ion hóa không khí trong buồng chính. Khi khói xâm nhập vào buồng, nó sẽ làm gián đoạn dòng chảy của các ion, từ đó kích hoạt chuông báo động. Theo EPA, americium được bảo vệ an toàn bên trong lớp giấy bạc và gốm, đảm bảo các hạt alpha không thể thoát ra và gây phơi nhiễm cho con người.
NRC cho biết, nếu trong nhà có 2 máy báo khói ion hóa, một người bình thường chỉ tiếp xúc với liều lượng phóng xạ 0,002 millirem mỗi năm, tương đương với mức phóng xạ mà một người sống ở bờ biển phía đông Mỹ tiếp xúc trong 12 giờ do bức xạ nền tự nhiên.
Cả EPA và NRC đều cảnh báo rằng việc cố gắng tiếp cận hoặc tháo gỡ chất phóng xạ khỏi máy báo khói là rất nguy hiểm. Đồng thời, để đảm bảo an toàn, người dùng cần thực hiện các công việc bảo trì cơ bản, như thay pin cho máy báo khói ít nhất một lần mỗi năm và theo dõi các thông báo thu hồi sản phẩm. Nếu nghi ngờ thiết bị của mình cần sửa chữa, hãy gọi cho chuyên gia.
Khi nâng cấp hệ thống báo cháy, hãy nghiên cứu kỹ các loại máy báo khói thông minh phù hợp với nhu cầu của gia đình. Mặc dù việc vứt bỏ các thiết bị cũ thường không gây hại, một số cộng đồng có chương trình tái chế riêng để xử lý an toàn.
Cuối cùng, mặc dù máy báo khói có thể chứa chất phóng xạ, nhưng nguy cơ gây hại cho sức khỏe là rất thấp. Ngay cả khi sử dụng máy báo khói ion, nó vẫn an toàn nếu được bảo trì đúng cách và sử dụng hợp lý.
Khoảng bốn tiếng sau khi cất cánh trong chuyến bay đầu tiên đến Mặt Trăng kể từ năm 1972, một chiếc iPhone màu bạc trôi lơ lửng ngang qua camera đặt phía trên buồng lái của tàu vũ trụ Orion trong sứ mệnh Artemis II. Smartphone này rời khỏi tay chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA), bay qua đầu chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) rồi rơi vào tay Christina Koch (NASA).
Đây là lần thứ hai phi hành gia NASA được phép mang smartphone cá nhân ra ngoài vũ trụ, sau sứ mệnh Crew-12 đến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào tháng 2. NASA hồi tháng 3 cho biết đã cung cấp cho mỗi phi hành gia một chiếc smartphone đời mới nhất và iPhone được chọn.
Những chiếc iPhone này không thể gọi điện hay chơi game do không kết nối Internet hoặc sử dụng Bluetooth. Chúng chủ yếu được dùng để chụp ảnh và quay video, trong đó chỉ huy Wiseman đã chụp một số bức ảnh đầu tiên gửi về Trái Đất. Bà Koch và ông Hansen cũng chụp ảnh và quay video ông Glover và Wiseman khi khoang tàu di chuyển xung quanh tên lửa, theo video trực tiếp của NASA phát trên YouTube.
"Chúng tôi cung cấp cho phi hành đoàn những công cụ ghi lại khoảnh khắc đặc biệt, giúp họ chia sẻ những hình ảnh và video đầy cảm hứng với thế giới", Jared Isaacman, người đứng đầu NASA, viết trên X hồi tháng 2. "Quan trọng không kém, chúng tôi đã thách thức các quy trình lâu đời để chứng nhận một phần cứng hiện đại cho chuyến bay vào vũ trụ".
Theo NY Times, việc cấp phép smartphone bay vào vũ trụ là quá trình không dễ dàng. "Thông thường, quy trình này có bốn giai đoạn", PGS Tobias Niederwieser của trung tâm nghiên cứu vũ trụ BioServe Space Technologies thuộc Đại học Colorado Boulder (Mỹ), giải thích. "Giai đoạn đầu tiên đưa thiết bị phần cứng vào bảng điều khiển an toàn, sau đó xác định mối nguy hiểm tiềm tàng, từ các bộ phận chuyển động đến vật liệu như thủy tinh có thể vỡ. Giai đoạn thứ ba sẽ đưa ra kế hoạch giải quyết mối nguy hiểm đó. Cuối cùng là chứng minh rằng kế hoạch đó hiệu quả".
iPhone 17 Pro Max - mẫu smartphone được các phi hành gia Artemis II lựa chọn - hiện đáp ứng các cầu này. Máy trang bị Ceramic Shield 2 ở mặt trước và Ceramic Shield ở mặt sau. Apple từng nhấn mạnh Ceramic Shield 2 "cứng cáp hơn bất kỳ loại kính smartphone nào khác".
Về việc iPhone "được" bay vào vũ trụ, Apple cho biết không tham gia vào quy trình phê duyệt cho sứ mệnh Artemis II. Tuy nhiên, nói với 9to5mac, công ty nhấn mạnh smartphone mới nhất "đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn để sử dụng lâu dài trên quỹ đạo".
iPhone không phải là thiết bị số duy nhất được các phi hành gia chụp ảnh và quay video. Phi hành đoàn còn trang bị hai chiếc máy ảnh Nikon D5 ra mắt năm 2016 và bốn chiếc GoPro Hero 11 giới thiệu năm 2022.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Tính đến sáng 4/4, phi hành đoàn bốn người đã cách Trái Đất hơn 229.000 km, bắt đầu gửi về những hình ảnh đầu tiên về "quả cầu xanh". Họ còn khoảng 190.000 km để tiếp cận Mặt Trăng. Phi hành đoàn dự kiến tiến vào "vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng" vào tối 5/4.
Bảo Lâm tổng hợp
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc 'nửa đường tới Mặt Trăng'
Điểm đặc biệt của bốn phi hành gia Artemis II
Chương trình Mặt Trăng mới của Mỹ khác gì 54 năm trước?
Tại đây, lực hấp dẫn Mặt Trăng tác động lên tàu vũ trụ Orion sẽ mạnh hơn lực hấp dẫn Trái Đất, trở thành lực chi phối kiểm soát quỹ đạo con tàu. Phi hành đoàn hoàn thành quá trình chuyển đổi này trong ngày thứ 5 của nhiệm vụ, khi cách Mặt Trăng khoảng 62.800 km và cách Trái Đất 373.400 km. Lần đầu tiên các phi hành gia đặt chân vào phạm vi ảnh hưởng của Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
"Đây là cột mốc đáng chú ý trong nhiệm vụ của chúng ta", Rick Henfling, Giám đốc chuyến bay tại NASA, tuyên bố. Việc này cũng tạo tiền đề cho sự kiện quan trọng của đêm 6-7/4: phi hành đoàn bay vòng qua phía xa Mặt Trăng, tiến vào không gian xa hơn bất cứ người nào trong lịch sử.
"Tất cả đều vô cùng hào hứng cho ngày mai. Nhóm vận hành chuyến bay và nhóm khoa học đều đã sẵn sàng bay ngang qua Mặt Trăng đầu tiên sau hơn 50 năm", Lori Glaze, phó quản lý phụ trách Chương trình Phát triển Hệ thống Thám hiểm của NASA, cho biết.
Trước đó, nhóm điều khiển nhiệm vụ tại Houston và phi hành đoàn Artemis II hoàn thành một lần đốt động cơ để điều chỉnh quỹ đạo của Orion hướng tới Mặt Trăng. Quá trình khai hỏa bắt đầu lúc 23h03 ngày 5/4 (10h03 ngày 6/4 giờ Hà Nội), kéo dài 17,5 giây.
Cũng trong ngày thứ 5 của chuyến bay, các phi hành gia hoàn thành một mục tiêu quan trọng là thử nghiệm bộ đồ Hệ thống Sinh tồn Phi hành đoàn Orion (OCSS). Cả bốn đã thực hiện đầy đủ bài kiểm tra gồm mặc và điều áp bộ đồ, kiểm tra rò rỉ, mô phỏng việc vào ghế ngồi, đánh giá khả năng vận động, ăn uống. Bộ đồ nhằm mục đích bảo vệ phi hành gia trong những giai đoạn biến động của chuyến bay, hỗ trợ sự sống khi giảm áp suất khoang lái và hạ cánh xuống biển.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Ngoài ra, phi hành đoàn còn dự kiến lập kỷ lục bay xa Trái Đất nhất (402.000 km) và tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất (40.200 km/h) trong lịch sử du hành vũ trụ.
Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.