Nhờ đất đai màu mỡ, địa thế bằng phẳng và nằm bên sông lớn, Đồng Nai trở thành lựa chọn ưu tiên của những nhóm người Việt đầu tiên vào phương Nam khai hoang, lập nghiệp. Các khu vực Biên Hòa, Long Thành, Bà Rịa… thuộc lưu vực sông Đồng Nai là những nơi sớm đón bước chân những người mở cõi.
Theo Gia Định Thành Thống Chí, năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu “vào kinh lược đất Đồng Nai”, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long dựng dinh Trấn Biên, Tân Bình dựng dinh Phiên Trấn. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, xác lập chủ quyền và bộ máy quản lý nhà nước, đặt nền móng cho sự hình thành vùng Biên Hòa – Đồng Nai ngày nay.
Những năm đầu khai mở, nhờ vị trí thuận lợi bên sông Đồng Nai thông ra biển Cần Giờ, vùng đất Biên Hòa sớm phát triển sầm uất thành đô thị nhộn nhịp. Trên cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), Nông Nại đại phố từng được xem là một trong những thương cảng lớn nhất Nam Bộ vào thế kỷ XVII-XVIII.
Theo ông Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai, truyền thống thương mại cùng giao lưu kinh tế, văn hóa hình thành rất sớm đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình đô thị hóa của địa phương ở các giai đoạn sau.
Đến năm 1808, dưới triều vua Gia Long, dinh Trấn Biên được đổi thành trấn Biên Hòa, trở thành một trong năm trấn thuộc Gia Định thành, với địa giới rộng lớn bao trùm phần lớn vùng đất thuộc Đồng Nai và TP HCM ngày nay. Trải qua nhiều biến động lịch sử và điều chỉnh địa giới, nơi đây vẫn luôn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình không gian kinh tế – xã hội Nam Bộ.
Từ những tiền đề đó, các tuyến giao thông huyết mạch như đường thủy, quốc lộ, đường sắt dần được xây dựng qua Đồng Nai, kết nối Sài Gòn với duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
“Cù lao Phố vẫn còn nhiều dấu tích văn hóa, cho thấy Đồng Nai là cái nôi phát triển kinh tế – xã hội của Nam Bộ hơn 325 năm”, ông Trần Quang Toại nói.
Theo ông, sau khi chiếm Nam Bộ, người Pháp bắt đầu khai thác tài nguyên với hàng loạt nông trường cao su, tập trung chủ yếu ở Đồng Nai. Từ nền kinh tế nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp manh mún, người dân dần làm quen với máy móc qua các nhà máy chế biến mủ cao su, gỗ, từ đó hình thành lực lượng công nhân đông đảo, thu hút lao động từ nhiều nơi.
Ông Toại cho rằng vị trí giáp Sài Gòn, giao thông thuận lợi và nguồn lao động dồi dào là những yếu tố thúc đẩy sự ra đời của nhiều nhà máy trong thế kỷ XX, tiêu biểu khu kỹ nghệ Biên Hòa, được xem là khu công nghiệp đầu tiên của Việt Nam.
Từ khi xây dựng năm 1962 đến 1975, khu kỹ nghệ Biên Hòa có 94 nhà máy, xí nghiệp, với phần lớn máy móc nhập từ Nhật, Đức, Pháp, Đài Loan… Đến năm 1990, Đồng Nai thành lập Công ty Phát triển khu công nghiệp Biên Hòa (Sonadezi Biên Hòa) để đầu tư, nâng cấp hạ tầng và thu hút vốn nước ngoài.
Từ khu công nghiệp Biên Hòa, địa phương tiếp tục mở rộng hàng loạt khu công nghiệp lớn như Biên Hòa 2, Amata, Long Bình, Long Thành, Nhơn Trạch, Chơn Thành…
Với quy mô kinh tế lớn và cơ cấu chuyển dịch theo hướng công nghiệp – dịch vụ hiện đại, Đồng Nai từng bước khẳng định vị thế là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Nam và cả nước.
Hiện tỉnh nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về phát triển khu công nghiệp với 89 khu công nghiệp được quy hoạch, tập trung tại Biên Hòa, Nhơn Trạch, Long Thành, Chơn Thành… Các khu này thu hút doanh nghiệp từ 45 quốc gia, với 2.269 dự án và tổng vốn đăng ký 44,38 tỷ USD.
Giai đoạn 2021-2025, kinh tế – xã hội Đồng Nai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng cải thiện, tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp lớn của khu vực phía Nam.
Ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết địa phương đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại hàng đầu cả nước.
Theo ông, Đồng Nai có nền tảng công nghiệp vững chắc, vị trí chiến lược tại Đông Nam Bộ và hệ thống hạ tầng đang được đầu tư đồng bộ, nhất là các dự án động lực quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh không thể đi theo lối mòn cũ mà phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, cách làm và phương thức quản trị.
Lãnh đạo tỉnh cho biết Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển từ “tỉnh công nghiệp” sang “thành phố công nghiệp – đô thị – dịch vụ hiện đại”, phát triển theo chiều sâu dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Phước Tuấn
Bài 3: Sân bay Long Thành sẽ ‘nâng hạng’ Đồng Nai ra sao
Quyết định được công bố trong ngày làm việc thứ hai Đại hội đại biểu Phật giáo TP HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, diễn ra sáng 5/4 tại Việt Nam Quốc Tự (phường Hòa Hưng). Đại hội có sự tham dự của khoảng 600 đại biểu, là sự kiện quan trọng của Phật giáo thành phố sau khi sáp nhập các ban trị sự.
Hòa thượng Thích Lệ Trang, tên khai sinh Lê Văn Giỏi, 68 tuổi, sinh tại Đồng Tháp, xuất gia khi 15 tuổi. Ông được đánh giá là giáo phẩm uy tín, nghiêm cẩn trong tu học và điều hành Phật sự. Trước đó, ông đảm nhiệm Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo TP HCM nhiệm kỳ 2022–2027 và tiếp tục giữ vai trò này sau khi tổ chức được sắp xếp, hợp nhất. Hiện ông cũng là Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP HCM nhiệm kỳ 2026–2031 có 105 vị, trong đó Ban thường trực 35 vị, 60 ủy viên và 10 dự khuyết. Đại hội cũng suy tôn 19 vị vào Ban Chứng minh và 4 vị vào Ban Cố vấn Giáo hội Phật giáo TP HCM.
Phát biểu tại đại hội, Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng, Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam, hồi tưởng chặng đường hơn 40 năm hình thành và phát triển của Phật giáo TP HCM trên nhiều lĩnh vực. Đức Pháp chủ mong muốn tăng ni, phật tử tiếp tục phát huy truyền thống, đóng góp tích cực cho đất nước và sự phát triển của Phật giáo, xứng đáng với công lao của các thế hệ tiền nhân.
Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận tổ quốc TP HCM Nguyễn Phước Lộc tin tưởng Ban Trị sự nhiệm kỳ mới sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, đề cao kỷ cương, nâng cao hiệu quả hoạt động, giữ vai trò cầu nối giữa Giáo hội với chính quyền, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Thành phố sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các hoạt động tôn giáo diễn ra đúng quy định, góp phần xây dựng môi trường tín ngưỡng ổn định, lành mạnh.
Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP HCM thành lập ngày 4/6/1982, đến nay trải qua 10 kỳ đại hội với bốn thế hệ lãnh đạo, gồm các Đại lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh, Thích Thiện Hào, Thích Trí Quảng và Hòa thượng Thích Lệ Trang. Từ ngày 1/7/2025, TP HCM có 11.985 tăng ni và 2.316 cơ sở tự viện, đông đảo nhất cả nước.
Hằng năm, Ban trị sự có nhiều đóng góp vào Quỹ Vì người nghèo, Quỹ Vì biển đảo quê hương – Vì tuyến đầu Tổ quốc của TP HCM. Thông qua Ban Từ thiện xã hội cùng các ban chuyên môn, tăng ni và Phật tử, nhiều chương trình an sinh xã hội, từ thiện đã được triển khai với tổng kinh phí hơn 4.117 tỷ đồng.
Theo đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 vừa được UBND TP HCM phê duyệt, khu vực này nằm tại hồ trung tâm Thủ Thiêm, thuộc phường An Khánh, giáp các đường Nguyễn Cơ Thạch, Tố Hữu, Mai Chí Thọ.
Đây sẽ là trung tâm chính trị - hành chính - văn hóa mới của thành phố, kết hợp không gian công viên và mặt nước. Quy mô phục vụ gồm khoảng 6.000 cán bộ, công chức, viên chức, 2.000 lượt người đến giao dịch hành chính, 3.000 khách đến các công trình văn hóa, 3.000 người tham quan công viên cùng khoảng 1.000 lao động.
Đồ án quy hoạch nhằm cụ thể hóa việc xây dựng các công trình trọng điểm tại Thủ Thiêm như trung tâm hành chính, cung thiếu nhi, nhà hát - trung tâm biểu diễn - hội nghị, đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị sau điều chỉnh địa giới. Đồ án này cũng thay thế các quy hoạch chi tiết trước đây liên quan hồ trung tâm và dự án cung thiếu nhi trong khu vực.
Theo Sở Xây dựng TP HCM, dự án dự kiến khởi công dịp 30/4, gồm trung tâm hành chính cao 33 tầng, nhà hát đa năng, công viên khoảng 10 ha, mặt nước hơn 12 ha và hầm đậu xe ngầm. Tổng vốn đầu tư ước khoảng 30.800 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức PPP (BT).
Công trình được định hướng theo mô hình xanh, không gian mở, giúp người dân thuận tiện tiếp cận dịch vụ công. Các khu chức năng được tổ chức linh hoạt, dùng chung hạ tầng như phòng họp, hội nghị và không gian làm việc để tối ưu vận hành.
Khu đô thị mới Thủ Thiêm được quy hoạch từ năm 1996 với diện tích 930 ha, nằm bên bờ đông sông Sài Gòn, đối diện quận 1 cũ, định hướng trở thành trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ mới của TP HCM với quy mô dân số khoảng 200.000 người.
Hiện các cơ quan công quyền của TP HCM phân tán ở nhiều nơi, trong đó trụ sở HĐND và UBND thành phố đặt tại số 86 Lê Thánh Tôn - công trình hơn 100 năm tuổi. Trung tâm hành chính mới tại Thủ Thiêm được kỳ vọng sẽ tạo đầu mối tập trung, hiện đại hóa bộ máy quản lý đô thị.
Chiều 22-4, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp Phó tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Mikhail Chudakov đến thăm và làm việc tại Việt Nam.
Tại buổi tiếp, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang nghiên cứu và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để phát triển chương trình điện hạt nhân.
Phó thủ tướng bày tỏ cảm ơn IAEA đã cử lãnh đạo cấp cao sang làm việc và trao Báo cáo đánh giá hạ tầng hạt nhân tích hợp (INIR) cho Việt Nam.
Đồng thời ông khẳng định, chủ trương nhất quán của Việt Nam là phát triển năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, bảo đảm an toàn, an ninh, không phổ biến vũ khí hạt nhân và tuân thủ đầy đủ các điều ước quốc tế.
Việt Nam đánh giá cao vai trò và những nỗ lực của IAEA trong thúc đẩy sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình cũng như hỗ trợ các quốc gia xây dựng cơ sở hạ tầng hạt nhân.
Đặc biệt ghi nhận sự hỗ trợ của IAEA thông qua các dự án hợp tác kỹ thuật, trong đó có việc tổ chức đoàn đánh giá hạ tầng hạt nhân tại Việt Nam vào tháng 12-2025.
Việc IAEA chính thức trao Báo cáo INIR cho phía Việt Nam được đánh giá là dấu mốc quan trọng, cung cấp các khuyến nghị thiết thực nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thể chế và nâng cao năng lực kỹ thuật cho chương trình điện hạt nhân.
Phó tổng giám đốc IAEA Mikhail Chudakov cảm ơn Phó thủ tướng đã dành thời gian tiếp đoàn, và cho biết IAEA đã chuyển giao Báo cáo INIR cuối cùng cho phía Việt Nam, phản ánh kết quả đánh giá toàn diện về cơ sở hạ tầng điện hạt nhân.
Ông Mikhail Chudakov khẳng định IAEA sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam thông qua các chương trình đào tạo, công cụ kỹ thuật và tư vấn chuyên môn, đồng thời kết nối với các đối tác và nhà cung cấp quốc tế nhằm hỗ trợ quá trình triển khai chương trình điện hạt nhân.
Đồng thời ông nhấn mạnh việc chuẩn bị đầy đủ cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt bảo đảm thành công của chương trình.
IAEA cam kết tiếp tục đồng hành và hỗ trợ Việt Nam trong việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng, hướng tới triển khai chương trình điện hạt nhân một cách an toàn, hiệu quả và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.
