Với độ tuổi này, ước tính tuổi trung bình của người mắc đột quỵ ở Việt Nam trẻ hơn thế giới 10 năm. Mỗi năm nước ta ghi nhận đến hơn 200.000 trường hợp đột quỵ, tỉ lệ tử vong khoảng 20-30%.
Đặc biệt tình trạng đột quỵ ở người trẻ ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp tới nhóm người trong độ tuổi lao động. Vì vậy, người trẻ tuổi nên làm gì để phòng đột quỵ?
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ là một biến chứng sức khỏe nguy hiểm, có thể xảy ra ở bất cứ ai kể cả người còn trẻ, và dễ dàng cướp đi tính mạng người bệnh nếu không can thiệp kịp thời.
Người trung niên, cao tuổi, người mắc bệnh lý nền mạn tính, đặc biệt trong số đó người mắc bệnh tim mạch là những đối tượng nguy cơ cao bị đột quỵ.
Mặc dù vậy những năm gần đây, đột quỵ ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng đáng kể trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Tại sao bị đột quỵ?
Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) là tình trạng não bộ bị tổn thương nghiêm trọng do mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn (nhồi máu não) hoặc vỡ (xuất huyết não), khiến não thiếu oxy trầm trọng và tế bào não sẽ bị chết đi trong vài phút.
Đây là những trường hợp cần cấp cứu y tế khẩn cấp nếu không sẽ gây tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.
Nói đến đột quỵ tức là đột quỵ não và đột quỵ tim. Đột quỵ não, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu cung cấp nuôi não từ tim lên bị ngừng do tắc mạch máu não (thường là cục máu đông) hoặc vỡ mạch máu não (do xơ vữa động mạch não).
Đột quỵ ở người trẻ tuổi đang gia tăng do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Một tỉ lệ đáng kể liên quan tới lối sống không lành mạnh như hút thuốc (thuốc lá, xì gà, thuốc lào), nghiện rượu bia, lười vận động, và lạm dụng chất kích thích làm tăng nguy cơ hoặc tắc mạch máu não.
Đối với stress và áp lực công việc là do áp lực cao gây căng thẳng mạn tính, mất ngủ, khiến huyết áp tăng cao đột ngột. Bên cạnh đó người mắc bệnh nền tim mạch và chuyển hóa cũng làm gia tăng số người mắc cao huyết áp (huyết áp cao chiếm khoảng 10% các trường hợp); đái tháo đường (khoảng 30% các trường hợp), và rối loạn mỡ máu (mỡ máu tăng cao), đây là những nguyên nhân trực tiếp gây xơ vữa hoặc đột quỵ não.
Cần kể đến những trường hợp bị dị dạng mạch máu não như các bệnh lý bẩm sinh phình mạch, dị dạng động tĩnh mạch dễ vỡ gây xuất huyết não. Đối với các trường hợp thừa cân, béo phì có chỉ số khối cơ thể (BMI > 30) và vòng eo lớn (trên 80cm) sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Bên cạnh đó chế độ ăn không hợp lý như thường xuyên ăn đồ ăn nhanh, nhiều dầu mỡ (đặc biệt mỡ động vật), nhiều muối (ăn mặn) làm tăng cholesterol và áp lực lên mạch máu cũng là những nguyên nhân góp phần gây đột quỵ, ngoài ra đột quỵ còn có thể do di truyền.
Cần thực hành lối sống lành mạnh như hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, thuốc lào, hạn chế ăn thức ăn nhanh cũng như mỡ động vật, cần giảm áp lực công việc (giảm stress), không nên thức khuya hoặc dậy quá sớm.
Ngoài ra cần tăng cường vận động thể chất như tập thể dục buổi sáng và trước khi đi ngủ buổi tối hoặc đi bộ mỗi ngày khoảng 30 phút hoặc bơi, chơi các môn thể thao như cầu lông, bóng bàn, pickleball, tennies…
Nên khám bệnh định kỳ để phát hiện bệnh tiểu đường, mỡ máu cao, và bệnh lý mạch máu như huyết áp cao (tăng huyết áp) để được chữa trị kịp thời.
Ngày 6/4, ThS.BS Lê Hoàng Hùng, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết bệnh nhi từ Phú Quốc nhập viện nửa đêm trong tình trạng sưng nề, đau nhiều ở mắt phải và đầu. Vết thương mi dưới mắt phải dài 6 mm, rách kết mạc, xuất huyết củng mạc, đồng tử phải dãn 4 mm và phản xạ ánh sáng yếu.
CT scan đầu mặt thấy xuất huyết võng mạc mắt phải, dị vật là khối kim loại hình cầu đường kính 5 mm nằm sát màng não gần thùy thái dương bên phải. Nếu mổ chậm trễ, bệnh nhi dễ viêm xương, áp xe nội sọ, viêm màng não vi khuẩn với nguy cơ nhiễm trùng nặng, khiến quá trình điều trị khó khăn hơn và tỷ lệ tử vong cao.
Bác sĩ phẫu thuật khẩn, mở hộp sọ để gắp dị vật là viên bi sắt ngay trong đêm. Sau mổ, bé tỉnh táo, hết đau và sưng mắt, kiểm soát được nguy cơ nhiễm trùng. Dù vậy, do tổn thương nhãn cầu và xuất huyết võng mạc quá nghiêm trọng, bệnh nhi có nguy cơ cao bị mất thị lực hoàn toàn ở mắt phải.
BS.CK1 Nguyễn Thành Đô, Phó trưởng khoa Ngoại Thần kinh, cho biết mỗi năm bệnh viện tiếp nhận khoảng một đến hai trường hợp dị vật vùng đầu mặt do nghịch ná bắn chim hoặc súng tự chế khiến đạn găm vào đầu. Đây được xem là những tai nạn nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
Bác sĩ Đô khuyến cáo phụ huynh không sử dụng hoặc lưu trữ các loại vật dụng có tính sát thương trong nhà. Người lớn cần sát sao con trẻ, cất giữ các đồ vật nguy hiểm xa tầm tay các em. Nhà trường và gia đình nên thường xuyên giáo dục, nhắc nhở trẻ không được chơi đùa hoặc tự chế tạo các loại đồ chơi gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng, nhằm tránh những tai nạn thương tâm lặp lại.
Phát biểu tại sự kiện, ông Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) - cho biết thế mạnh lớn của ngành y tế Việt Nam là trình độ chuyên môn. Hiện Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật cao như ghép tim, ghép phổi, ghép gan… với năng lực không thua kém các nước phát triển.
Không chỉ vậy, hệ thống cơ sở vật chất cũng ngày càng được nâng cấp, nhiều bệnh viện đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
"Nếu du lịch có khách sạn 5 sao thì ngành y tế cũng đã hình thành các "bệnh viện 5 sao", với chất lượng dịch vụ và trình độ chuyên môn tiệm cận quốc tế", ông Đức nói.
Một lợi thế nữa của ngành y tế trong nước là chi phí. Giá dịch vụ y tế tại Việt Nam được đánh giá cạnh tranh. Đơn cử dịch vụ nha khoa có chất lượng tương đương nhưng chi phí chỉ bằng khoảng 1/5 so với nhiều nước.
Thêm nữa, thời gian chờ đợi điều trị cũng ngắn hơn đáng kể. Như thời gian chờ để phẫu thuật nội soi thay khớp, bệnh nhân có thể được mổ trong vòng một tuần, thay vì phải chờ hàng tháng, thậm chí cả năm như ở một số quốc gia.
Theo ông Đức, hiện người Việt mỗi năm chi hàng tỉ USD ra nước ngoài để khám, chữa bệnh tại các thị trường như Thái Lan, Nhật Bản…
Vì vậy, chủ trương phát triển dịch vụ du lịch y tế không chỉ nhằm thu hút khách quốc tế mà còn để "giữ chân" người bệnh trong nước.
Ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) - cho biết du lịch y tế không chỉ dừng lại ở chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh mà còn là trải nghiệm văn hóa, du lịch. Đây là nhu cầu thiết yếu, xu hướng tiêu dùng của người dân.
Trên thế giới, ngành du lịch y tế tạo nên hàng tỉ USD mỗi năm. Nên với nguồn tài nguyên thiên nhiên cùng với thế mạnh về kinh nghiệm và chuyên môn y tế, dịch vụ du lịch - y tế Việt Nam sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới.
Về du lịch, Việt Nam là điểm đến an toàn, thân thiện. Đây là thế mạnh của chúng ta. Năm 2025, hơn 20 triệu lượt du khách quốc tế đến Việt Nam.
Ông Đúc cũng cho hay Bộ Y tế đang xây dựng đề án phát triển du lịch y tế, dự kiến trình Thủ tướng trong thời gian tới. Song song đó là kế hoạch chuẩn hóa hệ thống khám, chữa bệnh thông qua việc ban hành bộ tiêu chuẩn chất lượng nâng cao, giúp các cơ sở y tế từng bước tiệm cận chuẩn quốc tế.
"Định hướng phát triển dịch vụ này không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh mà còn mở rộng sang chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng, dưỡng lão cho cả du khách nước ngoài nữa.
Tuy nhiên để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự phối hợp liên ngành từ y tế, du lịch, công an đến tài chính - ngân hàng. Cụ thể là từ chính sách visa, xuất - nhập cảnh đến dịch vụ lưu trú và thanh toán…", ông Đức nói.
Đại diện Liên minh Du lịch y tế Việt Nam cho biết mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam sẽ thu hút thêm 1-2 triệu lượt khách du lịch y tế, tăng thời gian lưu trú lên 15-30 đêm và đạt doanh thu 3-5 tỉ USD mỗi năm.
Với vai trò thành viên sáng lập và đối tác tài chính, đại diện cho Ngân hàng SHB, bà Ngô Thu Hà - Tổng giám đốc - cho biết sẽ cung cấp các giải pháp thanh toán số, bảo lãnh viện phí và nền tảng tài chính tích hợp nhằm nâng cao trải nghiệm cho người bệnh và du khách.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong 10 ngày tới (8 - 17.4), thời tiết Quảng Trị diễn ra nắng nóng với nhiệt độ từ 36 - 40 độ C. Trong đó có nhiều ngày nhiệt độ trong ngày có thể lên đến 39 - 40 độ C, độ ẩm thấp, nắng nóng đặc biệt gay gắt.
Trong ngày 8.4, các địa phương được dự báo có nhiệt độ cao như phường Đồng Hới (39,9 độ C); xã Tuyên Hóa (39,3 độ C); phường Ba Đồn (39,6 độ C), phường Đông Hà (39 độ C).
Trong nhiều ngày liên tiếp ghi nhận thời tiết nắng nóng tại Quảng Trị, bác sĩ chuyên khoa chuyên khoa 2 Hoàng Ngọc Huỳnh, phụ trách Khoa hồi sức tích cực - chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã đưa các khuyến cáo, cách phòng tránh cho người dân địa phương.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, những ngày gần đây Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện tăng rõ rệt, chủ yếu liên quan đến các bệnh lý do nhiệt như các trường hợp say nắng, say nóng, kiệt sức do nóng với biểu hiện rối loạn ý thức, sốt cao, tụt huyết áp; gia tăng các ca đột quỵ và nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở người cao tuổi; mất nước, rối loạn điện giải nặng; các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn dễ trở nặng.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng do chủ quan, không nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm của nắng nóng.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, nắng nóng không chỉ gây khó chịu đơn thuần, mà thực chất là một tác nhân nguy hiểm nghiêm trọng khiến cơ thể mất nước nhanh, máu cô đặc, tăng nguy cơ huyết khối, đột quỵ.
Ngoài ra, trời nắng nóng cũng khiến tim hoạt động nhiều hơn gây các biến cố tim mạch, đặc biệt là với các bệnh nhân có bệnh nền về tim mạch; những người có bệnh nền cũng khó kiểm soát bệnh hơn. Đặc biệt, nếu không xử trí kịp thời, say nắng, say nóng có thể gây suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn.
Với đặc thù của người dân Quảng Trị là làm nông nghiệp, xây dựng, ngư nghiệp... việc tiếp xúc với nắng nóng là điều khó tránh khỏi, bác sĩ Huỳnh đã đưa ra một số lưu ý sau:
Đối với người dân, nông dân, công nhân thường xuyên lao động ngoài trời, cần lưu ý như sau: