“Chúng ta ai cũng mắc sai lầm”, huyền thoại Greg Norman từng phát biểu trong một cuộc họp báo tai tiếng bốn năm trước. Khi ấy, ông là CEO ở LIV Golf, và đang nói về cái chết bí ẩn của nhà báo bất đồng chính kiến Jamal Khashoggi tại Arab Saudi.
Cách nói bóng gió của Norman, về một vụ việc chính trị, lập tức gây phẫn nộ. Nhưng thời thế đã đổi. Bây giờ, làng golf không chỉ xoay quanh câu chuyện gây tranh cãi về việc dùng thể thao để che lấp những vấn đề xã hội ở quốc gia Trung Đông này, câu hỏi giờ thực tế hơn: Arab Saudi liệu có thấy đáng giá không khi tiếp tục đổ hàng tỷ USD vào dự án golf hiện tại?
Với nhiều khán giả trung lập, LIV Golf cũng chỉ là một hệ thống giải đấu. Nhưng với PGA Tour và DP World Tour, đây từng là mối đe dọa hiện hữu. Nếu LIV Golf bị rút “ống thở” trong năm nay, hoặc năm sau hay xa hơn, nguyên nhân vẫn rất đơn giản: chi phí quá lớn với “núi” tiền thưởng cùng những hợp đồng gây sốc và tranh cãi, còn sản phẩm lại quá yếu để kiếm đủ tiền nuôi bản thân. Khi ấy, chuyện lợi nhuận trở thành vấn đề cốt lõi.
Không phải LIV Golf không có điểm tích cực. Một số giải, nhất là ở Australia và Nam Phi, thu hút đông khán giả. Hệ thống này cũng phần nào bắt được “tần số” và phong cách ngổ ngáo của thế hệ GenZ. Mới đây, họ còn tuyên bố doanh thu hiện tại cao hơn cùng thời điểm năm ngoái 100 triệu USD, và tự tin rằng bốn sự kiện tiếp theo sẽ có lãi.
Nhưng bức tranh tổng thể vẫn cực kỳ u ám. Từ khi ra đời năm 2021, LIV Golf đã tiêu tốn hơn 5 tỷ USD. Theo Scott O’Neil – người kế nhiệm Norman, hệ thống này chưa thể có lãi trong ít nhất 5 năm nữa. Trong khi ấy, những nét mới mẻ, từ cách đặt tên đội như Rippers, RangeGoats, cho đến thể thức xuất phát đồng loạt hay mở nhạc ở khu phát bóng, vẫn là “món lạ” mà không phải ai cũng nuốt trôi. Theo thời gian, sự hứng thú đang giảm dần.
Trước những bài báo về nguy cơ LIV Golf đổ vỡ, CEO O’Neil đã hoả tốc gửi thư nội bộ cho các nhân viên vào giữa tuần qua. Nội dung mang màu sắc động viên, khẳng định mọi thứ sẽ tiếp diễn theo kế hoạch, nhưng chẳng nhắc gì đến mùa tới. Và điểm đáng chú ý nhất là bức thư tuyệt nhiên không nhắc đến nhà tài trợ chính: Quỹ Đầu tư Công (PIF). Điều đó làm dấy lên khả năng LIV Golf có thể phải tìm nguồn vốn khác ngoài PIF.
“Từ góc độ kinh doanh, năm ngoái chúng tôi thu về gần nửa tỷ USD tiền tài trợ từ các thương hiệu toàn cầu như Rolex, HSBC hay Aramco” , O’Neil nói trong một cuộc phỏng vấn nội bộ vào tuần trước. “Tôi nghĩ chúng tôi đang ở vị thế tuyệt vời”.
Cũng ở cuộc phỏng vấn này, ông O’Neil thừa nhận LIV Golf sẽ điều chỉnh cách vận hành: “Năm ngoái tôi cũng nói vậy. Chúng tôi đang tìm cách pha trộn giữa LIV Golf với nét đặc trưng của các giải quốc gia mở rộng, giống kiểu những sự kiện lớn nhất trên khắp thế giới”.
Sẽ là không công bằng nếu chỉ nhìn nhận LIV Golf như một kẻ phản diện, chỉ toàn nét tiêu cực. Ít nhất, hệ thống này buộc PGA Tour phải tự soi lại mình theo cách chưa từng có, đồng thời đẩy tiền thưởng lên đáng kể. Nó cũng giúp toàn bộ nhóm golfer giỏi nhất giàu hơn.
Với PGA Tour, hệ thống lớn nhất hành tinh bị suy yếu khi mất Bryson DeChambeau, Brooks Koepka, Dustin Johnson, Cameron Smith, Tyrrell Hatton và Patrick Reed. Bên ngoài các cuộc khẩu chiến và tranh giành quyền lực, nhiều người cũng nhận ra golf đỉnh cao đã quá nghiêng về nước Mỹ, theo cách quá dễ dàng.
Tiếc rằng nếu LIV Golf biến mất, ký ức người ta nhớ đến nhất không phải một sản phẩm golf mới mẻ và chất lượng, mà là những bản hợp đồng khổng lồ đến phi lý. Ánh nhìn thù ghét càng lớn hơn trong một bộ phận giới quan sát khi hậu thuẫn cho LIV Golf là những ông chủ giàu có Arab. Hôm thứ Tư vừa qua, nhóm 9/11 Justice tại Mỹ viết “LIV Golf đã cận kề cái chết”, gọi dự án này là “nỗ lực tẩy trắng thể thao trị giá nhiều tỷ USD đầy toan tính”.
DP World Tour thì tránh nhắc đến Saudi. Họ không thể, bởi trước đấy từng nhận tài trợ từ PIF. Hiện PIF Global Series thậm chí còn nằm trong lịch trình Ladies European Tour. Khi hai “ông lớn” giao tranh, hệ thống của châu Âu luôn cố gắng “dĩ hoà vi quý”. Một mặt DP World Tour vẫn muốn hưởng lợi nhiều hơn từ PIF, song đồng thời cũng không muốn làm phật lòng PGA Tour.
Rory McIlroy, nhân vật trung tâm của làng golf hiện tại, từng trở thành tiếng nói nổi bật trong phe chống LIV Golf. Nhưng theo thời gian, chính anh cũng mềm mỏng hơn với hệ thống này. Ban đầu, McIlroy nói thẳng anh không thích nguồn gốc của dòng tiền đổ vào LIV Golf, nhưng sau này lại “quay xe” với thái độ chào đón hơn nguồn đầu tư từ Arab Saudi vào các hệ thống lâu đời hơn.
Một điều McIlroy chưa bao giờ thay đổi là sự khó chịu và chia rẽ mà LIV Golf gây ra. Norman từng nói đây là hệ thống bổ sung cho golf truyền thống, nhưng thực tế lại biến tổ chức mới này thành thực thể đối đầu, bằng cách làm giải trùng với PGA Tour và DP World Tour, qua đó gây tổn hại tới các nhà tài trợ.
Lúc ra đời, LIV Golf bị chế giễu là quỹ hưu trí cho các golfer luống tuổi. Nhưng rồi những ngôi sao đương thời như DeChambeau, Koepka và Cam Smith lần lượt gia nhập.
Cuối năm 2022, McIlroy kêu gọi Norman rời ghế, nói rằng golf cần một người trưởng thành, hiểu chuyện hơn để điều hành, dẫn đến việc O’Neil thay Norman năm ngoái. Người mới bớt hiếu chiến và cũng có kinh nghiệm quản trị thể thao tốt hơn. O’Neil có mặt tại giải Masters tuần trước và tỏ ra lạc quan về tương lai, nhưng tin đồn bùng lên hậu major.
Nhưng chưa cần đến những ngày gần đây, làng golf đã sớm thấy những tín hiệu chẳng lành với LIV Golf. Việc Koepka rời hệ thống dịp Giáng sinh năm ngoái là cú tát trời giáng. Reed sau đó cũng thông báo rút lui, bất chấp vẫn phải chờ nhiều tháng để được trở lại PGA Tour. DeChambeau, ngôi sao lớn nhất còn lại, từ chối ký hợp đồng mới.
Tại Augusta cách đây hai tuần, khi không còn bị ràng buộc bởi những câu chữ hợp đồng với LIV Golf, Patrick Reed thắng thắn chia sẻ quan điểm: “Những tay golf giỏi nhất thế giới và các giải đấu hay nhất, ở mọi cấp độ, đều nằm tại PGA Tour”.
LIV Golf vẫn cố đánh bóng bản thân để thu hút golfer, trong đấy có lời quảng cáo về việc sắp được tính điểm trên bảng thứ bậc thế giới. Nhưng bối cảnh vẫn rất xám xịt.
“LIV Golf sẽ trường tồn”, O’Neil viết trong thư gửi nhân viên. Nhưng tồn tại đến bao giờ?
Arab Saudi đã bắt đầu xem lại chiến lược chi tiêu. Không thiếu những kế hoạch lớn hơn nhiều LIV Golf bị thắt chặt ngân sách, thậm chí cắt bỏ. Trong khi đó, siêu dự án Neom trị giá nghìn tỷ USD đã bị thu hẹp quy mô.
LIV Golf phản bác tin đồn về sự sụp đổ của họ, rằng đấy chỉ là luận điệu vớ vẩn của một chiến dịch truyền thông nhằm bôi xấu hệ thống. Nhưng liệu những người cầm tiền ở Arab Saudi có còn thật sự quan tâm đến những lời gièm pha?
Nói đến ông Nguyễn Thanh Toàn, hay còn gọi là Hai Toàn (ông sinh năm 1944) không người yêu bóng đá nào của TP.HCM hơn 4 thập niên trước lại không biết đến. Ông từng khoác áo đội tuyển quốc gia năm 1959 thi đấu ở 6 nước châu Âu rồi thi đấu cho trường huấn luyện những năm 1959-1963, trước vài năm so với những tên tuổi nổi tiếng như Trần Duy Long, Lê Thế Thọ. Sau đó ông đi học ở Kiev (Liên Xô cũ) rồi trở về Việt Nam, sau 1975 vào nam và trở thành Phó giám đốc Sở TDTT TP.HCM rồi kiêm Tổng thư ký Liên đoàn Bóng đá TP.HCM.
Sự nghiệp cầu thủ hay huấn luyện bóng đá của ông không quá lẫy lừng, ngoài lần tham gia đội tuyển thập niên 60 thì sau đó năm 1980 ông lại quay lại làm trợ lý cho HLV Trần Duy Long dẫn dắt đội tuyển quốc gia. Nhưng sự nghiệp quản lý của ông gắn bó nhiều với TP.HCM khi ông là một trong 12 người vào tiếp quản thể thao thành phố sau năm 1975. Sau đó ông được coi là một trụ cột chính khai phá sức mạnh cho bóng đá thành phố, thúc đẩy ra đời nhiều giải đấu và đặc biệt là luôn hướng đến việc tổ chức thi đấu các trận giao hữu hay giải đấu quốc tế.
Thời những năm cuối 1970 và đầu những năm 1980, ông cùng với ông Nguyễn Minh Cảnh, khi đó là trưởng bộ môn bóng đá đã có sáng kiến tổ chức các giải A1, các giải A2, hạng B TP.HCM rất thu hút, quy tụ cả trăm đội tranh tài. Mật độ thi đấu các giải dồn dập và nhiều vô kể, giúp cho cầu thủ không chỉ được cọ xát tích lũy kinh nghiệm, mà còn nâng trình độ lên rất nhiều. Đặc biệt là việc tổ chức cho các đội trẻ đá mở màn trước các trận đấu của đội A1 thời đó thật hay, làm cho khí thế bóng đá TP.HCM luôn sục sôi.
Ông cũng góp phần khai sinh ra trường năng khiếu nghiệp vụ TP.HCM đào tạo ra lứa tài năng cho bóng đá TP.HCM khi đó như Đặng Trần Chỉnh, Võ Hoàng Bửu, Nguyễn Hồng Phẩm, Hà Vương Ngầu Nại, Phan Huy Khải, Phạm Văn Tám, Lương Vĩnh Lễ, Nguyễn Thanh Tùng (con trai ông) chắp cánh cho họ gia nhập các đội Cảng Sài Gòn, Hải Quan, Sở Công nghiệp tung hoành ngang dọc. Dưới tài quản lý thao lược của ông, bóng đá TP.HCM khi đó rất thịnh không chỉ là "lò" cung cấp cầu thủ giỏi mà đội ngũ trọng tài cũng phong phú, chất lượng, uy tín chiếm gần 50% tổng số trọng tài quốc gia.
Nhưng dấu ấn lớn nhất của ông Hai Toàn chính là tham mưu cho Giám đốc Sở TDTT TP.HCM Lê Bửu khơi nguồn cho việc thúc đẩy hợp tác quốc tế. Rất nhiều đội bóng từ Liên Xô (cũ) hay các đội từ châu Âu và Đông Nam Á, châu Á lần lượt sang TP.HCM thi đấu, đầu tiên là giao hữu rồi tiến tới tham dự các giải mời đều diễn ra tại sân Thống Nhất như Cúp liên Cảng, Cúp bóng đá TP.HCM mở rộng hoặc phối hợp với Liên đoàn Bóng đá Việt Nam đưa các giải quốc tế khác về TP.HCM thi đấu như Cúp Độc Lập, Dunhill Cup.
Chính nhờ thi đấu quốc tế nhiều mà đời sống bóng đá TP.HCM thời đó vô cùng phong phú. Người hâm mộ thành phố luôn được sống trong bầu không khí bóng đá liên tục mỗi tuần hoặc 3-4 ngày là có trận đấu. Sân Thống Nhất luôn sáng đèn bất kể nắng mưa và cảnh hàng nghìn người rồng rắn xếp hàng mua vé vào sân, thực sự là những hình ảnh khó quên của bóng đá TP.HCM, có phần đóng góp không nhỏ của ông Nguyễn Thanh Toàn.
Cuối năm 1989, lãnh đạo TP.HCM đã chỉ đạo Sở TDTT tìm hướng xã hội hóa bóng đá, đặt nền móng cho việc ra đời của Liên đoàn Bóng đá TP.HCM (HFF). Đây là giai đoạn chuyển mình quan trọng, phù hợp với xu thế phát triển chung khi Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) cũng được thành lập vào năm 1989. Ông Nguyễn Thanh Toàn khi đó vừa là Phó giám đốc Sở TDTT TP.HCM và cũng trở thành Phó chủ tịch HFF. Đến năm 1993, ông trở thành Phó tổng thư ký VFF hỗ trợ cho Tổng thư ký Trần Bảy, đứng đầu văn phòng 2 của khu vực phía nam.
Dù là văn phòng 2 nhưng thời đó hoạt động của bóng đá Việt Nam chủ yếu là ở TP.HCM khi tiếng nói của cặp bài trùng Nguyễn Tấn Minh (phó chủ tịch) và Nguyễn Thanh Toàn luôn có trọng lượng. Ông Hai Toàn thậm chí được Ban Chấp hành tín nhiệm giao nắm luôn các vấn đề chuyên môn như hoạt động thi đấu, đào tạo, xây dựng nguồn nhân lực cho bóng đá Việt Nam. Ông Tấn Minh khi đó lo tư duy kiếm tiền, còn ông Hai Toàn làm chuyên môn đỉnh đạc, giới thiệu nhiều cán bộ tài năng tham gia AFC. Cả 2 đã trở thành "cặp đôi hoàn hảo" trong mắt của người hâm mộ khắp cả nước.
Ông Hai Toàn tính tình ôn hòa, luôn ẩn mình, thái độ lúc nào cũng khiêm nhường, đối xử có tình có nghĩa với nhiều thế hệ bóng đá lúc bấy giờ và lúc nào cũng nở nụ cười hiền hòa khi tiếp chuyện. Tôi nhớ giai đoạn đó rất nhiều lần đến văn phòng 2 VFF đặt ở khán đài B sân Thống Nhất, đường Đào Duy Từ để phỏng vấn viết bài về hoạt động của bộ máy liên đoàn. Ông Hai Toàn luôn sẵn sàng trả lời các câu hỏi về thi đấu, về quản lý phong trào...
Thời đó bóng đá Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng hay đón ông Peter Velappan, Tổng thư ký AFC và ông Paul Mony, Tổng thư ký AFF sang TP.HCM. Ông Hai Toàn luôn đứng đầu những quan chức bóng đá nước nhà cùng với các ông Trần Văn Mui, Trần Duy Long tiếp xúc trao đổi, học hỏi và định hướng cách làm bóng đá theo chuẩn của châu Á, từ đó có sự hòa nhập nhanh chóng của bóng đá Việt Nam mà điển hình là thành tích ở SEA Games Chiang Mai năm 1995 hay Tiger Cup năm 1996.
Dấn ấn quản lý của ông luôn đậm nét, khi về hưu ông vẫn thường xuyên ra xem bóng đá ở sân Thống Nhất, vẫn tư vấn, góp ý cho những người quản lý sau này để có những cải cách, thúc đẩy cho bóng đá TP.HCM và quốc gia tiến bộ. Nhiều năm qua ông trở bệnh cộng với tuổi già sức yếu nên ngày 9.4 ông đã mãi mãi ra đi ở tuổi 90. Vĩnh biệt ông, một trụ cột quản lý, một người khơi nguồn cho sự đổi mới với nhiều hoạt động thi đấu quốc tế sôi nổi tại TP.HCM, một người giữ ngọn lửa cháy bỏng cho bóng đá nước nhà suốt hơn 50 năm qua.
Ở phút thứ 37 trong trận đấu giữa Arsenal và Sporting Lisbon trên sân Jose Alvalade, kênh truyền hình của UEFA đã phát một đồ họa thông báo rằng tiền đạo Luis Suarez của Sporting Lisbon đã nhận thẻ vàng.
Nhiều khán giả, bao gồm cả các bình luận viên Jon Champion và Alan Shearer, đều vô cùng ngạc nhiên trước án phạt này vì cầu thủ người Colombia không hề tham gia vào bất kỳ tình huống nào đáng nhận thẻ vàng.
Thậm chí, nhiều cổ động viên của Arsenal đều ăn mừng vì với tấm thẻ vàng này, ngôi sao số 1 của Sporting Lisbon sẽ vắng mặt trong trận lượt về vì án treo giò. Trong các trận đấu trước đó, Luis Suarez đã nhận hai thẻ vàng. Theo quy định, anh phải nghỉ trận tiếp theo khi nhận đủ ba thẻ.
Tuy nhiên, niềm vui của người hâm mộ “Pháo thủ” không kéo dài lâu. Vài phút sau, UEFA thông báo chiếc thẻ vàng của Luis Suarez chỉ là do… nhầm lẫn kỹ thuật.
Bình luận viên Jon Champion bình luận về sự cố này: “Cả tôi và Alan Shearer đều bất ngờ vì tấm thẻ vàng ảo này. Ngay lập tức, chúng tôi đã liên hệ với đại diện của UEFA có mặt tại sân vận động. Cuối cùng, họ xác nhận tấm thẻ vàng của Luis Suarez chỉ là lỗi hiển thị hình ảnh”.
Trên mạng xã hội, một cổ động viên Arsenal bức xúc: “UEFA đã chơi xấu chúng ta. Luis Suarez không phải nhận tấm thẻ phạt nào”.
Ở trận đấu này, Arsenal đã gặp nhiều khó khăn trước lối chơi phòng ngự phản công của Sporting Lisbon. Tuy nhiên, tới phút 90+1, “Pháo thủ” đã bất ngờ có bàn thắng quý hơn vàng do công của Kai Havertz.
Với kết quả này, đội bóng thành London rộng cửa góp mặt ở vòng bán kết. Họ chỉ cần không thua Sporting Lisbon trong cuộc tái đấu với Sporting Lisbon trên sân nhà vào tuần sau là hoàn thành mục tiêu.
"Có lẽ là tiếc nuối, bởi tôi yêu Man Utd", Garnacho nói khi được hỏi về cách anh chia tay "Quỷ Đỏ" hè 2025. "Họ trao cho tôi sự tự tin từ những ngày đầu, đưa tôi từ Tây Ban Nha đến học viện rồi lên đội một. Bốn năm rưỡi ở đó thật tuyệt vời. Tôi nhận được rất nhiều tình cảm từ CĐV, từ sân vận động, mọi thứ đều rất tốt".
Dù vậy, cầu thủ người Argentina cho rằng ra đi là điều khó tránh khỏi trong sự nghiệp. "Đôi khi tôi phải thay đổi vì cuộc sống, vì bước tiến tiếp theo. Tôi chỉ giữ những ký ức đẹp về Man Utd", anh nói thêm. "Tôi không có điều gì tiêu cực để nói về CLB hay các đồng đội cũ".
Garnacho gia nhập Man Utd từ Atletico Madrid năm 2020, nhanh chóng gây ấn tượng nhờ tốc độ, khả năng đi bóng và sự táo bạo. Tuy nhiên, bước ngoặt đến trong mùa giải cuối cùng của anh tại Old Trafford, khi vai trò trong đội hình giảm sút rõ rệt. Trong khoảng 6 tháng cuối, tiền đạo này không còn được sử dụng thường xuyên như trước, nhiều lần phải ngồi dự bị.
Chính giai đoạn đó đã tác động mạnh đến tâm lý của Garnacho. Anh thừa nhận bản thân chưa đủ chín chắn để xử lý tình huống. "Tôi còn trẻ, nhưng trong đầu tôi lúc đó nghĩ rằng mình phải được đá mọi trận", anh nói. "Khi không được thi đấu, có lẽ lỗi cũng ở tôi, tôi đã làm một vài điều không tốt".
Một nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự ra đi của Garnacho là mâu thuẫn với HLV Ruben Amorim. Sau trận thua ở chung kết Europa League, cầu thủ này công khai phản đối vì chỉ dự bị vào sân. Những phát biểu đó, cùng với phản ứng từ người thân trên mạng xã hội, khiến mối quan hệ giữa anh và ban huấn luyện trở nên căng thẳng. Amorim thậm chí đã yêu cầu Garnacho tìm bến đỗ mới ngay trước toàn đội. Quyết định này kết thúc hành trình của cầu thủ sinh năm 2004 tại Old Trafford, nơi anh từng được xem là tài năng sáng giá từ lò đào tạo.
Không chỉ mâu thuẫn nội bộ, Garnacho còn gây tranh cãi với người hâm mộ khi đăng ảnh mặc áo Aston Villa có in tên Marcus Rashford, đồng đội cũng không còn nằm trong kế hoạch của Amorim. Hành động này bị nhiều CĐV xem là thiếu tôn trọng CLB. Dù vậy, khi nhìn lại, Garnacho giữ thái độ điềm tĩnh hơn. Anh coi những gì xảy ra chỉ là một phần của quá trình trưởng thành. "Đó chỉ là một khoảnh khắc trong cuộc đời, và cuộc sống vẫn tiếp tục", tiền đạo 21 tuổi nói.
Hè năm ngoái, Garnacho gia nhập Chelsea với mức phí khoảng 40 triệu bảng (54 triệu USD). Tuy nhiên, hành trình tại sân Stamford Bridge cũng không hoàn toàn suôn sẻ. Anh chưa thể đá chính thường xuyên, một phần do sự cạnh tranh và thay đổi chiến thuật.
Dưới thời HLV Liam Rosenior, Chelsea ưu tiên kiểm soát khu trung tuyến, dẫn đến việc số lượng cầu thủ chạy cánh bị hạn chế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến vị trí sở trường của Garnacho. Dù vậy, anh vẫn có những khoảnh khắc tạo dấu ấn, đặc biệt khi dự bị vào sân, và được HLV Rosenior đánh giá cao về thái độ.
Bản thân Garnacho cũng tỏ ra hài lòng với môi trường mới, dù thừa nhận còn nhiều việc phải làm. "Tôi tự hào khi ở đây và vẫn được chơi tại Ngoại hạng Anh cho một CLB như Chelsea", anh nói.
Sau 37 trận trên mọi đấu trường mùa này, Garnacho ghi 8 bàn. Nhưng ở Ngoại hạng Anh, anh chỉ ghi được một bàn sau 20 trận. Trong ba mùa trước đó ở Man Utd, anh đều ghi từ ba bàn trở lên tại giải.
