Trong vài năm trở lại đây, cụm từ “ăn lành mạnh” trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt trên mạng xã hội. Những bữa ăn được trình bày đẹp mắt, ít dầu mỡ, nhiều rau xanh, nước ép hay thực đơn “không tinh bột” thường được xem là chuẩn mực của sức khỏe.
Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hấp dẫn đó là không ít ngộ nhận, khiến nhiều người áp dụng sai cách và đối mặt với những hệ lụy khó lường.
– Đường “tự nhiên” tốt hơn đường tinh luyện: Nhiều người tin rằng mật ong hay các loại siro tự nhiên là lựa chọn lành mạnh hơn đường trắng.
Tuy nhiên, về bản chất, tất cả đều là đường và cung cấp năng lượng tương đương. Việc tiêu thụ quá nhiều, dù dưới dạng “tự nhiên”, vẫn làm tăng nguy cơ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Những vi chất có trong đường chưa tinh chế là không đáng kể và không đủ để bù đắp rủi ro.
– Thực phẩm không gluten (protein chính trong lúa mì và các loại ngũ cốc) luôn tốt hơn: Xu hướng “ăn không gluten” đang phổ biến, nhưng không phải ai cũng cần tránh gluten.
Chỉ những người mắc bệnh không dung nạp gluten mới cần loại bỏ hoàn toàn. Với đa số, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt hay bánh mì nguyên cám mới là lựa chọn tốt nhờ giàu chất xơ và có lợi cho hệ tiêu hóa. Điều quan trọng không phải là “có gluten hay không” mà là giá trị dinh dưỡng tổng thể.
– Dầu dừa là chất béo lành mạnh: Dầu dừa thường được ca ngợi như “siêu thực phẩm”, nhưng thực tế lại chứa tới khoảng 85% chất béo bão hòa. Loại chất béo này có thể làm tăng cholesterol xấu và nguy cơ bệnh tim mạch nếu dùng nhiều.
Dầu dừa có thể dùng với lượng nhỏ, nhưng không nên thay thế hoàn toàn các loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa như dầu ô liu hay dầu hạt cải.
– Trứng gây hại cho tim mạch: Trứng từng bị “kết tội” vì chứa cholesterol, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy cholesterol trong thực phẩm không ảnh hưởng mạnh đến cholesterol máu như từng nghĩ.
Thay vào đó, chất béo bão hòa mới là yếu tố đáng lo ngại hơn. Trứng vẫn có thể nằm trong chế độ ăn cân bằng, miễn là được chế biến lành mạnh, chẳng hạn như luộc hoặc chần thay vì chiên với nhiều dầu mỡ.
– Ngũ cốc là bữa sáng hoàn hảo: Ngũ cốc thường được quảng bá là thực phẩm lành mạnh, nhưng thực tế nhiều loại chứa lượng đường và chất béo cao. Điều này khiến tổng năng lượng tăng đáng kể, không phù hợp nếu đang kiểm soát cân nặng.
Những lựa chọn như cháo yến mạch thường tốt hơn. Nếu dùng ngũ cốc, cần chú ý khẩu phần và thành phần trên nhãn.
– Nước ép là cách tốt nhất để ăn rau quả: Nước ép trái cây và rau củ tiện lợi nhưng không phải “con đường tắt” cho dinh dưỡng. Khi ép, lượng đường tự do tăng lên trong khi chất xơ giảm.
Vì vậy, nước ép chỉ nên tính là một phần trong khẩu phần rau quả mỗi ngày và giới hạn khoảng 150ml. Ăn nguyên quả vẫn là lựa chọn tối ưu hơn cho sức khỏe.
– Thực phẩm lên men luôn tốt: Các thực phẩm lên men như kim chi hay sữa chua được cho là có lợi cho đường ruột. Điều này đúng ở mức độ nhất định, nhưng không phải tất cả đều “tốt vô điều kiện”.
Nhiều sản phẩm chứa lượng muối hoặc đường cao, có thể ảnh hưởng đến tim mạch nếu tiêu thụ nhiều. Lợi ích của thực phẩm lên men vẫn đang được nghiên cứu thêm, do đó cần sử dụng có chọn lọc.
– Cơ thể cần “thải độc” thường xuyên: Các chế độ “detox” được quảng bá rầm rộ với lời hứa làm sạch cơ thể. Tuy nhiên, cơ thể con người đã có hệ thống giải độc tự nhiên thông qua gan, thận và phổi.
Việc nhịn ăn hay dùng sản phẩm giải độc chỉ mang lại cảm giác “nhẹ người” tạm thời nếu bạn giảm đồ ăn không lành mạnh, nhưng không có tác dụng lâu dài nếu thói quen cũ quay lại. Một lối sống cân bằng mới là giải pháp bền vững.
– Thịt đỏ luôn có hại: Thịt đỏ thường bị gắn với nguy cơ bệnh tim và ung thư, nhưng không phải hoàn toàn cần loại bỏ. Đây vẫn là nguồn cung cấp protein và sắt quan trọng. Vấn đề nằm ở lượng tiêu thụ và cách chế biến.
Ăn quá nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn mới làm tăng nguy cơ bệnh tật. Lựa chọn thịt nạc và ăn ở mức vừa phải là cách tiếp cận hợp lý.
– Mọi chất béo đều xấu: Không phải tất cả chất béo đều có hại. Chất béo không bão hòa, có trong dầu thực vật, cá béo hay các loại hạt, lại có lợi cho tim mạch. Ngược lại, chất béo bão hòa cần được hạn chế. Vì vậy, thay vì “tránh chất béo”, điều quan trọng là lựa chọn đúng loại chất béo và cân đối trong khẩu phần ăn.
Theo theo chuyên gia dinh dưỡng người Anh, Hannah Elliott, những lầm tưởng về dinh dưỡng thường xuất phát từ thông tin thiếu kiểm chứng hoặc bị đơn giản hóa quá mức. Thực tế, không có thực phẩm “tốt tuyệt đối” hay “xấu hoàn toàn”.
Một chế độ ăn lành mạnh cần sự cân bằng, đa dạng và phù hợp với nhu cầu cá nhân. Hiểu đúng bản chất thực phẩm sẽ giúp mỗi người đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn cho sức khỏe lâu dài.
ThS.BS Trần Minh Tuấn, Chủ nhiệm Khoa Nội soi, Bệnh viện Quân y 175, cho biết xu hướng lựa chọn nội soi gây mê, thường gọi là "nội soi không đau", đang tăng lên trong thời gian gần đây, chủ yếu do giúp người bệnh dễ chịu hơn so với nội soi thông thường.
Trong quá trình này, người bệnh được dùng thuốc an thần qua đường tĩnh mạch để ngủ ngắn, nhờ đó giảm cảm giác buồn nôn, khó chịu và lo lắng khi đưa ống soi vào cơ thể. Khi cơ thể thư giãn, dạ dày không bị co thắt do phản xạ nôn ói, giúp bác sĩ quan sát niêm mạc thuận lợi, có thể phát hiện các tổn thương dù là rất nhỏ và đánh giá các tổn thương nghi ung thư sớm.
Việc thực hiện các thủ thuật như cắt polyp trong lúc nội soi cũng thuận lợi hơn. Sau khi tỉnh, đa số người bệnh cảm thấy tương đối thoải mái, xóa bỏ được nỗi ám ảnh về việc đi khám tiêu hóa.
Theo bác sĩ Tuấn, phần lớn trường hợp cắt polyp qua nội soi có thể về trong ngày, không cần nằm viện, nhưng vẫn cần theo dõi theo hướng dẫn. Nhiều người cũng lo lắng việc đưa ống soi vào cơ thể sẽ làm "hỏng" đường ruột. Thực tế, nội soi là phương pháp an toàn, sử dụng ống soi mềm có gắn camera siêu nhỏ, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp và xử trí can thiệp kịp thời mà không gây tổn thương hệ tiêu hóa.
Về nguy cơ lây nhiễm chéo, bác sĩ Tuấn cho biết điều này sẽ không xảy ra tại các cơ sở y tế tuân thủ quy trình chuẩn. Chẳng hạn tại Bệnh viện Quân y 175, quy trình khử khuẩn được thực hiện nghiêm ngặt với hệ thống 8 máy rửa ống soi tự động, đảm bảo an toàn tuyệt đối. Các dụng cụ can thiệp trong thủ thuật đều chỉ được sử dụng một lần cho một người bệnh.
Gây mê nội soi không phải "mê sâu" như khi phẫu thuật. Thời gian nội soi dạ dày thường khoảng 5-7 phút, nội soi đại tràng khoảng 10-15 phút nếu không cần can thiệp thêm. Sau thủ thuật, người bệnh được theo dõi thêm một thời gian ngắn cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn.
Trước khi thực hiện, bệnh nhân sẽ được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe để hạn chế rủi ro. Nội soi gây mê thường được cân nhắc với người dễ nôn ói, lo lắng nhiều hoặc cần can thiệp như cắt polyp. Ngược lại, phương pháp này có thể không phù hợp với người mắc bệnh tim mạch nặng, suy hô hấp, hen chưa kiểm soát, tiền sử dị ứng thuốc mê, phụ nữ mang thai hoặc không tuân thủ hướng dẫn trước thủ thuật.
Để ca nội soi diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác, người bệnh nhịn ăn ít nhất 8 tiếng và ngừng uống nước 2 tiếng trước khi soi. Riêng với nội soi đại tràng, bệnh nhân phải uống thuốc làm sạch ruột theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Trước khi gây mê, cần thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cận lâm sàng như đo điện tim, siêu âm tim... theo chỉ định.
Sau nội soi gây mê, bệnh nhân nên có người đi cùng và tránh lái xe, ký giấy tờ quan trọng trong vài giờ do thuốc an thần có thể còn tác dụng.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, hơn 7h sáng, Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) hàng trăm người dân xếp hàng dài, đợi đến lượt gọi tên để được tầm soát, thăm khám các bệnh như: đái tháo đường, tăng huyết áp, lao phổi, ung thư...
Phía trong lực lượng tình nguyện viên, y, bác sĩ liên tục hướng dẫn người dân thực hiện khám, đo huyết áp, khai thác tiền sử bệnh. Nhiều khoa phòng bên trong trạm y tế được thiết kế, bố trí như một "bệnh viện mini".
Đa phần người đến khám là những người lớn tuổi, với nhiều ngành nghề khác nhau như: bán vé số, tiểu thương… Nhiều người sau khi nghe tin trạm y tế khám dù không được phát giấy mời cũng đến khám.
6h sáng, vợ chồng bà L.T.H. (69 tuổi) và ông P.V.Đ. (78 tuổi) cùng ngụ phường Tăng Nhơn Phú đã tranh thủ dậy sớm, vệ sinh cá nhân để đến trạm y tế phường sát nhà.
Bà H. cho hay từ nhiều năm qua, cả hai vợ chồng đều không có điều kiện đến bệnh viện khám vì hoàn cảnh khó khăn. Trước khi đi khám, cả hai rất bất ngờ và vui mừng khi được khu phố phát giấy mời tận tay thông báo đến trạm khám bệnh miễn phí, trong đó có cả sàng lọc ung thư.
Kết quả khám cả hai đều không phát hiện dấu hiệu nghi ngờ ung thư, nhưng phát hiện cả hai đều mắc tăng huyết áp.
Còn tại Trạm y tế phường Cát Lái, đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Lê Văn Thịnh đã phối hợp trạm y tế khám chữa bệnh miễn phí cho 300 bệnh nhân. Bệnh nhân là người lớn tuổi, gia đình chính sách và hộ nghèo, cận nghèo.
Ngoài ra trạm y tế vận động phát nhiều phần quà cho bệnh nhân gồm gạo, đồ ăn sáng...
Cô Huệ cùng cô chú sinh sống chung cư Thạnh Mỹ Lợi (phường Cát Lái) hồ hởi chia sẻ:
"Rất vui khi được khám miễn phí. Một số người bạn tôi còn được hẹn đến bệnh viện khám chuyên sâu hơn và còn có quà mang về".
Còn tại điểm Trường THCS Phước Vĩnh An (xã Củ Chi), Bệnh viện Nhi đồng 1 cũng đã khám bệnh, sàng lọc và tầm soát bệnh lý tim mạch và béo phì cho trẻ em.
Bác sĩ Nguyễn Kiến Mậu - Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 - cho biết chương trình được tổ chức nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với trẻ em ở địa phương.
Tại hội nghị, Thiếu tướng Phan Mạnh Trường - Phó cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an - cho biết tình hình tội phạm mua bán người và tệ nạn mại dâm đang diễn biến phức tạp, xu hướng chuyển mạnh lên không gian mạng, hình thành các đường dây xuyên quốc gia.
"Về phương thức, thủ đoạn, tội phạm đã lợi dụng triệt để không gian mạng, mạng xã hội, sử dụng các chiêu trò "việc nhẹ, lương cao", môi giới kết hôn, xuất khẩu lao động để lừa nạn nhân ra nước ngoài", Thiếu tướng Phan Mạnh Trường nêu.
Từ năm 2021 đến nay, lực lượng chức năng phát hiện hơn 400 vụ mua bán người, xử lý hơn 1.000 người và giải cứu trên 1.200 nạn nhân.
Ngoài phụ nữ và trẻ em, số nạn nhân nam có dấu hiệu tăng lên trong các vụ cưỡng bức lao động, lừa đảo trực tuyến.
So với giai đoạn trước, số vụ và người vi phạm giảm, song nhiều thủ đoạn, phương thức mới xuất hiện, tinh vi, kín đáo.
Chẳng hạn hoạt động mại dâm dịch chuyển lên các nhóm kín trên mạng thông qua các diễn đàn, hội nhóm kín. Mại dâm biến tướng dưới hình thức "hợp đồng" nhận "con nuôi - bố nuôi" ("sugar baby - sugar daddy").
Một số đường dây có sự tham gia của người mẫu, người có ảnh hưởng (KOL), giao dịch giá trị lớn, cho thấy xu hướng "cao cấp hóa", "số hóa", ẩn mình tinh vi.
Từ thực tế, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục điều tra, truy tố và xét xử các vụ án vi phạm pháp luật. Đẩy mạnh truyền thông, hợp tác quốc tế, giáo dục pháp luật về phòng ngừa mua bán người, mại dâm…
Bộ Công an tiếp tục phối hợp với Bộ Quốc phòng, cơ quan chức năng Campuchia, Lào và Trung Quốc tổ chức cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm.
"Quan điểm xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an là không chỉ đấu tranh làm rõ hành vi phạm tội, mà còn phải bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân", ông Trường nhấn mạnh.
Tại hội nghị, ông Tô Đức - Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) - cho biết năm 2025, 5/5 chỉ tiêu thuộc lĩnh vực bảo trợ xã hội đều đạt và vượt.
"Diện bao phủ được mở rộng, hiện nay trên phạm vi cả nước có khoảng 4,5 triệu người đang hưởng trợ cấp hằng tháng, trong đó có đối tượng bảo trợ xã hội và trợ cấp hưu trí. Có 2,5 triệu người cao tuổi đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Như vậy trong năm vừa qua đã tăng 1,6 triệu người cao tuổi so với năm 2024. Mức độ bao phủ bảo trợ xã hội hiện nay là 4,5% dân số" - ông Tô Đức thông tin.
Bên cạnh kết quả, ông Đức chia sẻ mức trợ cấp xã hội mới đáp ứng một phần nhu cầu thiết yếu, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em còn thiếu và yếu, hay tội phạm, tệ nạn mại dâm, mua bán người vẫn diễn biến phức tạp...
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho hay các chính sách bảo trợ xã hội đã hỗ trợ kịp thời người dân gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh. Số người thụ hưởng ngày càng mở rộng.
Song thực tế còn nhiều hạn chế, khó khăn như mức trợ cấp còn thấp so với nhu cầu tối thiểu, nguồn lực còn hạn chế, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều. Đội ngũ nhân lực công tác xã hội còn thiếu, các vấn đề tệ nạn xã hội còn phức tạp...
Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị các ban ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về bảo trợ xã hội, sửa đổi, bổ sung các chính sách theo hướng đồng bộ, tích hợp, đảm bảo mức sống tối thiểu, nâng cao chất lượng sống cho nhóm yếu thế.
Tăng cường phối hợp liên ngành trong phòng chống tệ nạn xã hội, trong đó chú trọng nhận diện, kiểm soát các loại hình tệ nạn mới phát sinh. Nâng cao chất và lượng nhân lực công tác xã hội trong lĩnh vực y tế, trường học, tư pháp, các trường giáo dưỡng…
