Những ngày tháng 4, Đồng Ngọc Hà bận rộn hoàn thành đồ án tốt nghiệp Đại học Amherst – ngôi trường top 2 nhóm giáo dục khai phóng (Liberal Arts Colleges) của Mỹ, theo US News.
Vài tháng trước, nam sinh nhận loạt thư báo trúng chương trình tiến sĩ với hỗ trợ toàn phần từ 6 đại học Mỹ, gồm Viện Công nghệ Massachusetts – MIT, Harvard, Princeton, Johns Hopkins, Viện Công nghệ California – Caltech và Đại học Rockefeller, cùng University College London – UCL của Anh. Đây đều là những đại học trong top 15 của Mỹ hoặc thế giới trên các bảng xếp hạng tổng thể hoặc theo ngành.
Các ngành Hà trúng tuyển đều liên quan Khoa học thần kinh, não bộ, sinh học; có ngành giao thoa với khoa học máy tính.
Hà từng được coi như “hiện tượng” khi là học sinh chuyên Lý, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên nhưng giành huy chương bạc Olympic Sinh học quốc tế, năm 2020. Bốn năm trước, nam sinh trúng tuyển Đại học Amherst với học bổng toàn phần, trị giá 8 tỷ đồng.
Ở đây, Hà phát huy thế mạnh “liên ngành” khi học đồng thời ba ngành Toán, Vật lý, Khoa học thần kinh (Neuroscience), dù dự định ban đầu chỉ là Hóa sinh.
“Các trải nghiệm học tập ở môi trường khai phóng dẫn mình đến quyết định đó một cách tự nhiên”, Hà bày tỏ.
Hà kể sớm định hướng học lên tiến sĩ nên đã tìm hiểu lộ trình từ năm thứ nhất. Do Amherst có quy mô nhỏ với chỉ 2.000 sinh viên, lượng đề tài mang tính liên ngành không nhiều, Hà tìm kiếm cơ hội từ ngoài trường.
Để bước chân vào các phòng thí nghiệm (lab) lớn, Hà bắt đầu bằng việc tìm đọc một số lĩnh vực mới. Quá trình này giúp nam sinh biết tới một số nhóm nghiên cứu nên viết email xin làm việc. Cùng với kết nối từ các giảng viên tại Amherst, Hà lần lượt đặt chân vào lab của 4 đại học lớn: Vanderbilt, Caltech, Harvard, McMaster (Canada) và công ty dược Alkermes Plc.
Quá trình này mang tới cho Hà nhiều trải nghiệm. Như hè năm thứ nhất, nam sinh được tham gia đề tài ứng dụng mô hình AI, học sâu để khám phá, dự đoán thuốc mới ở phòng thí nghiệm của Đại học Vanderbilt.
Đọc và xử lý dữ liệu, Hà tình cờ phát hiện ra lỗi liên quan đến các phân tử hóa học. Từ đó, nhóm nghiên cứu triển khai dự án mới nhằm chuẩn hóa phương pháp biên tập dữ liệu, huấn luyện và đánh giá mô hình học sâu trong khám phá thuốc. Đề tài được xuất bản và thuyết trình tại NeurIPS – hội nghị quốc tế về hệ thống xử lý thông tin mạng thần kinh nhân tạo, uy tín bậc nhất trong lĩnh vực AI và học máy.
Nhận định lỗi trên là do người làm mô hình giỏi về Khoa học máy tính nhưng ít nền tảng thực nghiệm, còn người xây dựng dữ liệu thì ngược lại, Hà học thêm các môn liên quan đến AI, học máy, để có thể hiểu sâu, phục vụ nghiên cứu. Số môn và tín chỉ mà nam sinh theo học ở trường sau đó cũng đủ để lấy bằng cử nhân ngành Toán.
Thời gian nghiên cứu ở Vanderbilt, Hà được tiếp cận khái niệm “mạng neuron” và lĩnh vực khoa học thần kinh. Thấy thú vị với ngành học mà Việt Nam chưa có, nam sinh chọn theo đuổi hướng này.
Một trải nghiệm đáng nhớ khác vào mùa hè năm thứ ba ở một lab của Harvard. Nam sinh làm thí nghiệm liên quan thính giác nhưng bản thân không thể nghe được âm thanh ở tần số cao. Nhờ sự hỗ trợ của một nghiên cứu sinh, Hà mới khắc phục được.
“Lúc đó, mình nhìn nhận sâu sắc tầm quan trọng của việc giao tiếp, hợp tác trong nghiên cứu”, Hà nói, nhìn nhận tất cả giúp bản thân thuận lợi khi ứng tuyển chương trình tiến sĩ.
Bắt đầu chuẩn bị hồ sơ từ tháng 7 năm ngoái, Hà không gặp khó khăn với phần CV và thư giới thiệu từ các giáo sư. Ngoài bài báo trên NeurIPS, nam sinh là đồng tác giả của một công bố trên tạp chí Journal of Chemical Information and Modeling – hạng Q1 (uy tín nhất) và ba bài khác trong các hội thảo quốc tế. Vì vậy, Hà dành sự tập trung vào bài luận.
Theo Hà, bài luận nộp vào các chương trình tiến sĩ rất khác so với bậc đại học. Ngoài kể câu chuyện cá nhân, ứng viên phải mô tả rất kỹ về các trải nghiệm học thuật và lý do, mục tiêu khi theo đuổi khoa học.
“Mình mất hai tháng để hoàn thành tất cả bài luận, gửi cho hơn 10 trường bằng chất liệu tự nhiên hình thành sau 4 năm tham gia nghiên cứu”, Hà nói. “Nếu không thực sự làm, mình không thể ứng tuyển”.
Trúng tuyển 7 trường ở Mỹ và Anh, Hà quyết định chọn Đại học Harvard. Từng tham gia nghiên cứu tại đây, Hà ấn tượng bởi cộng đồng nghiên cứu và sự trao đổi học thuật mạnh mẽ.
Ngoài ra, Hà cũng trong nhóm 10-20 sinh viên nhận được học bổng Kempner Graduate Fellow của trường, áp dụng với các ngành làm dự án nghiên cứu về Neuro và AI. Chàng trai Việt sẽ có cơ hội tiếp cận cụm siêu máy tính, được hỗ trợ tài chính xuyên suốt và kết nối mạng lưới đào tạo từ nhiều viện để thực hiện dự án quy mô lớn.
Hiện, Hà còn một số môn và đồ án tốt nghiệp ở Đại học Amherst, dự kiến hoàn thành trong tháng 5. Chàng trai sẽ về Việt Nam thăm gia đình, trước khi nhập học Harvard vào tháng 8.
Đến trưa nay (5.4), thí sinh đã hoàn tất kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 1. Ngay sau buổi thi, ĐH Quốc gia TP.HCM có báo cáo nhanh về tình hình thí sinh dự thi, trong đó có việc công bố điểm thi.
Theo đó, 133.489 thí sinh chính thức bước vào kỳ thi, đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký dự thi - cao nhất từ trước tới nay.
Thông tin từ ĐH Quốc gia TP.HCM cũng nêu, công tác tổ chức kỳ thi được triển khai đồng bộ, chặt chẽ ở tất cả các công đoạn. Từ công tác in sao, bảo mật và vận chuyển đề thi đến các điểm thi đều được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt, có sự phối hợp của các lực lượng chức năng nhằm bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối. Tại các điểm thi, công tác coi thi được tổ chức đúng quy chế; đội ngũ cán bộ coi thi, giám sát và lực lượng hỗ trợ được tập huấn đầy đủ, thực hiện nhiệm vụ nghiêm túc, góp phần bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, khách quan và đúng quy định.
Theo kế hoạch, ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ bắt đầu tổ chức chấm thi đánh giá năng lực đợt 1 từ ngày mai (6.4) và công bố kết quả vào ngày 17.4. Năm nay, ĐH này sẽ không gửi giấy báo điểm cho thí sinh qua đường bưu điện, thí sinh tra cứu kết quả thông qua tài khoản cá nhân khi đăng ký dự thi.
Thời gian đăng ký đợt 2 bắt đầu từ ngày 18.4 đến hết ngày 25.4. Kỳ thi được tổ chức vào ngày 24.5 tại 36 đơn vị thuộc 9 tỉnh, thành phố gồm: Huế; Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Đồng Tháp và An Giang. Kết quả thi đợt 2 dự kiến được công bố vào ngày 6.6.
Năm 2025, kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM thu hút khoảng 152.000 thí sinh với hơn 223.000 lượt đăng ký dự thi tại 55 điểm thi thuộc 25 tỉnh, thành phố. 111 cơ sở giáo dục ĐH-CĐ sử dụng kết quả kỳ thi để xét tuyển. Riêng trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, phương thức này chiếm hơn 56% tổng chỉ tiêu tuyển sinh. Năm nay, điểm thi đánh giá năng lực dự kiến được hơn 100 trường ĐH-CĐ trên toàn quốc sử dụng trong công tác tuyển sinh.
Nguyễn Thị Thanh Ngọc, tân cử nhân khóa 2026 của Đại học RMIT Việt Nam, vừa tốt nghiệp chuyên ngành tài chính, chuyên ngành phụ kinh doanh trên ứng dụng blockchain với điểm trung bình 3.7/4.0.
Cô cũng là một trong những sinh viên nhận học bổng toàn phần của RMIT năm 2022, sở hữu nhiều giải thưởng quốc gia, kinh nghiệm tham gia các chương trình lãnh đạo trẻ khu vực và đã hoàn thành chứng chỉ CFA bậc 1 khi chưa tròn 22 tuổi.
Rời cổng trường đại học, Ngọc nhìn lại hành trình không ngừng học hỏi, dấn thân và trưởng thành qua từng thử thách. Với cô, tốt nghiệp không phải điểm kết thúc mà là thời điểm chuyển giao trách nhiệm và tạo tác động xã hội.
Sinh ra và lớn lên tại Gia Lai, Nguyễn Thị Thanh Ngọc sớm nhận ra rào cản tài chính có thể khiến nhiều bạn trẻ đánh mất cơ hội học tập. Trải nghiệm đó thôi thúc cô rời quê từ năm 15 tuổi để thi đậu vào Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), trước khi giành học bổng toàn phần theo đuổi ngành tài chính tại Đại học RMIT.
Bước vào giảng đường đại học năm 2022, Ngọc không có một "bản thiết kế" cụ thể cho thành công, mà chỉ mang theo niềm tin rằng giáo dục cần mở ra cơ hội và khiến cuộc sống trở nên tươi sáng hơn, thay vì trở thành gánh nặng.
"Mình chọn học tài chính vì muốn hiểu cách dòng tiền vận hành, để tiền không còn là lý do khiến ai đó phải từ bỏ ước mơ", Ngọc chia sẻ, đồng thời đặt mục tiêu trở thành chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư tạo tác động và dùng tài chính để trao quyền cho những cộng đồng còn gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính, giống như nơi cô đã lớn lên.
Trong suốt thời đại học, Ngọc duy trì thành tích học tập xuất sắc và liên tục thử sức ở các sân chơi học thuật cạnh tranh cao. Cô giành quán quân Vietnam ESG Challenge 2024, á quân cuộc thi giải quyết tình huống kinh doanh HSBC 2024, á quân CFA Research Challenge 2025 khu vực bang Victoria & Nam Úc. Đồng thời, Ngọc là sinh viên trao đổi đầu tiên từ Đại học RMIT Việt Nam tham gia sân chơi này tại Melbourne.
Ngọc giữ vai trò Phó chủ tịch CLB FinTech RMIT Việt Nam, tham gia làm cố vấn học tập, hỗ trợ sinh viên trong các môn kinh doanh. Ngọc từng đại diện cho RMIT, cũng như tiếng nói thanh niên Việt Nam tại nhiều diễn đàn khu vực ở Jakarta (Indonesia), Bangkok (Thái Lan) và TP.HCM.
Năm 2025, trong chương trình trao đổi kéo dài 11 tháng tại Melbourne (Úc), Ngọc đối diện với thử thách mới khi không còn "hào quang" thành tích trước đó. "Ở Úc, mình chỉ là một sinh viên quốc tế giữa hàng nghìn sinh viên giỏi khác", Ngọc chia sẻ.
Chính trải nghiệm này, cô coi đây là khoảnh khắc tái định vị bản thân, chấp nhận thử nghiệm và thất bại. Đây cũng là động lực để Ngọc thi đậu bậc 1 chứng chỉ CFA (một trong những chứng chỉ uy tín trong ngành tài chính) trong ba tháng cuối của kỳ trao đổi tại Úc, sau khi nhận học bổng sinh viên CFA.
Cũng trong thời gian này, cô vẫn đi làm và khám phá xứ sở chuột túi, đồng thời tiếp tục công việc cố vấn và chạy bộ để rèn luyện sức khỏe. Theo Ngọc, theo đuổi chuyên môn là cần thiết nhưng chưa đủ, mà cần kết hợp với phát triển cá nhân và cam kết tạo tác động xã hội.
Trở về Việt Nam đầu năm nay, Ngọc tiếp tục hành trình với vai trò thực tập sinh phân tích tại một ngân hàng đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong hoạt động gọi vốn và tham gia một dự án nghiên cứu về đầu tư cho công nghệ khí hậu tại Việt Nam.
Bên cạnh công việc, cô vẫn duy trì hoạt động cố vấn, sáng tạo nội dung và rèn luyện thể chất. Để giữ cân bằng trong cuộc sống, cô chạy bộ vài buổi mỗi tuần và đã đặt ra cho mình thử thách mới là tập luyện cho giải bán marathon đầu tiên. Ngọc cho rằng đây là giai đoạn chuyển tiếp, khi quá trình trưởng thành vẫn tiếp diễn sau tốt nghiệp đại học.
"Mình vẫn đang trên hành trình tìm hiểu chính mình, nhưng không ngần ngại học từ trải nghiệm và trưởng thành qua mỗi lần thử", cô chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, tân cử nhân RMIT xác định rõ những giá trị cốt lõi: dùng tài chính để tạo tác động, xây dựng những mối quan hệ và gắn kết cộng đồng, và duy trì tinh thần học tập suốt đời. Đó là những nền tảng để bước tiếp ra thế giới bên ngoài giảng đường.
Rời phòng thi ở trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM lúc hơn 11h, Thành Công, học sinh trường THPT Bình Chiểu, lập tức tìm nhóm bạn bàn về câu hỏi niêm luật (quy tắc về thanh điệu, gieo vần) trong khổ thơ Đường.
"Em chưa từng gặp câu hỏi này nên khoanh may rủi, xác định mất điểm", Thành Công nói.
Nam sinh nói đề dài 16 trang, cấu trúc tương tự đề minh họa. 30 câu hỏi Tiếng Việt trong phần Sử dụng ngôn ngữ khiến em bất ngờ vì độ khó cao hơn nhiều so các đề từng luyện. Câu hỏi dài với ngữ liệu chủ yếu là thơ văn trung đại khiến nam sinh mất thời gian đọc.
Ngoài ra, phần Toán học thách thức vì một số câu cho nhiều ẩn để "chống" bấm máy tính. Tổng quan, em đánh giá đề thi đánh giá năng lực khó gấp rưỡi so với đề minh họa của Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh ước chừng đạt hơn 700/1200 điểm, chưa an toàn nên sẽ tiếp tục thi lần hai vào cuối tháng 5.
Đồng tình, Thùy Dương, THPT Nguyễn Hữu Huân, nói câu hỏi Tiếng Việt dài và đáp án gây nhiễu, "na ná nhau". Bù lại, Dương giải quyết tốt phần Tiếng Anh và Tư duy khoa học. Nữ sinh kỳ vọng đạt 900 điểm trở lên để đăng ký xét vào Đại học Kinh tế TP HCM và trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
"Đề khó gấp rưỡi, đặc biệt phần Tiếng Việt, nhiều câu em không hiểu đề", Dương nói.
Anh Thư, THPT Thủ Đức, rầu rĩ vì mất nhiều thời gian cho các câu hỏi Tiếng Việt. Nữ sinh dự định dành 30 phút nhưng cuối cùng mất 45 phút vẫn không chắc chắn toàn bộ đáp án cho phần này. Điều này cũng khiến em không kịp đọc kỹ những câu cuối, ước chừng 30 câu phải khoanh đáp án một cách may rủi.
"Lẽ ra em nên phân phối thời gian hợp lý hơn", Thư tiếc nuối và cho biết sẽ dự thi đợt sau để cải thiện kết quả.
Khảo sát 10 thí sinh tại điểm trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, có 8 em nhận định phần Tiếng Việt dài và khó. Đặc biệt, câu hỏi niêm luật khiến nhiều em nhăn mặt vì ít phổ biến nên không để ý trong quá trình học.
Đề thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM gồm 120 câu, thời gian làm bài 150 phút. Phần Tư duy khoa học có 30 câu gồm Logic - Phân tích số liệu và Suy luận khoa học. Phần Sử dụng ngôn ngữ gồm Tiếng Việt và Tiếng Anh với 60 câu. Cuối cùng là Toán học với 30 câu.
Câu hỏi được xây dựng theo hướng cung cấp thông tin, số liệu, dữ kiện, từ đó yêu cầu thí sinh vận dụng, xác định kết quả thực nghiệm, dự đoán quy luật...
Theo thống kê của Đại học Quốc gia TP HCM, gần 133.500 thí sinh tham gia thi đánh giá năng lực sáng 5/4, tỷ lệ 98%. Công tác coi thi đúng quy chế, chưa ghi nhận trường hợp sai sót, sự cố. Kết quả sẽ được công bố vào ngày 17/4.
Đợt hai của kỳ thi sẽ diễn ra ngày 24/5. Kết quả kỳ thi được 118 trường đại học, cao đẳng dùng để xét đầu vào. Năm ngoái, em Mai Quang Minh Trí vượt qua 152.000 thí sinh giành vị trí thủ khoa với 1.122/1200 điểm.
