Trong bộ phim truyền hình “Tiếu ngạo giang hồ”, chuyển thể từ tiểu thuyết của Kim Dung năm 2001, các nhân vật phái Thanh Thành mặc trang phục lòe loẹt, đội nón lá, đeo mặt nạ quái gở…, tạo cảm giác về một bộ lạc thiểu số sinh sống nơi rừng núi.
Còn trong tiểu thuyết, Kim Dung mô tả về phục sức của các kiếm khách phái Thanh Thành: “Đầu chít khăn trắng, mặc áo bào xanh, hai chân rất nở nang, lại mang giày đỏ. Sở dĩ họ chít khăn trắng là để giữ tục để tang Gia Cát Lượng, người được dân vùng Tứ Xuyên đời đời thương nhớ”.
Đó là mô tả chân thực của Kim Dung về Thanh Thành, võ phái đại biểu cho tỉnh Tứ Xuyên. Nhưng từ đó về sau, cố văn hào Hong Kong lại xây dựng các nhân vật của võ phái này theo hướng phản diện.
Chưởng môn phái Thanh Thành trong Tiếu ngạo giang hồ – Dư Thương Hải từng bị Nhậm Ngã Hành mô tả là một “chân tiểu nhân” đích thực, luôn tỏ ra nham hiểm, hẹp hòi, cư xử không ra phong phạm chưởng môn một phái.
Các đệ tử của Dư Thương Hải đa phần cũng là những kẻ tư chất tầm thường, phẩm hạnh không đoan chính. Còn sư phụ ông – Trường Thanh Tử cũng là người tâm địa hẹp hòi.
Kim Dung chẳng viết gì tốt đẹp về phái Thanh Thành. Nhưng ở đời thật, đây lại là một võ phái phát triển rực rỡ, gần đạt đến đẳng cấp của Thiếu Lâm, Võ Đang.
Triết lý của võ phái Thanh Thành mang màu sắc Đạo giáo rõ nét, kết hợp giữa dưỡng sinh, kiếm thuật và khả năng ứng dụng thực chiến.
Ban đầu, Thanh Thành không phải “môn phái” thực thụ như trong tiểu thuyết Kim Dung mô tả. Trong lịch sử, đây là tập hợp nhiều dòng võ thuật phát triển quanh khu vực núi Thanh Thành, nơi từ lâu được xem là một trong những thánh địa của Đạo giáo Trung Hoa.
Núi Thanh Thành cùng hệ thống đạo quán đã được UNESCO công nhận trong quần thể di sản văn hóa cùng công trình Đô Giang Yển năm 2000. Chính môi trường văn hóa này tạo ra nền tảng để võ học nơi đây hình thành và phát triển.
Nhiều tư liệu dân gian cho rằng nguồn gốc Thanh Thành có thể truy về thời Đông Hán, gắn với Trương Đạo Lăng, nhân vật được xem là tổ sư Thiên Sư đạo.
Dù khó xác minh toàn bộ chi tiết, giới nghiên cứu nhìn nhận ảnh hưởng Đạo giáo lên võ thuật Thanh Thành là rất rõ: coi trọng hơi thở, vận khí, điều thân, điều tâm và sự hài hòa với tự nhiên. Đây là điểm khác biệt lớn so với nhiều hệ võ thiên về sức mạnh thuần túy.
Nếu Thiếu Lâm nổi tiếng với cương mãnh, tấn pháp chắc và hệ thống quyền cước quy củ, thì Thanh Thành thường được mô tả bằng ba chữ: linh, hiểm, nhu.
Linh là bộ pháp cơ động, thay đổi góc đánh nhanh. Hiểm là cách ra đòn kín, nhắm điểm yếu, ít phô trương. Nhu là biết mượn lực, dùng chuyển động vòng cung và nhịp thở để hóa giải sức mạnh đối phương.
Một số bài nổi tiếng trong hệ Thanh Thành hiện đại gồm Thanh Thành Thái Cực quyền, Huyền Môn Thái Cực, Bát Tiên kiếm và nhiều bài kiếm mang màu sắc Đạo gia.
Từ góc độ thực chiến, Thanh Thành là ví dụ tiêu biểu cho câu chuyện “võ cổ truyền có dùng được hay không”. Câu trả lời nằm ở cách huấn luyện. Nếu chỉ luyện biểu diễn, bài quyền đẹp mắt nhưng thiếu đối kháng thì khó kiểm chứng.
Nhưng nếu được tập đúng phương pháp, các yếu tố của Thanh Thành vẫn rất giá trị: di chuyển né góc, giữ thăng bằng, phản công đúng thời điểm, phát lực ngắn ở cự ly gần và kiểm soát hơi thở khi chịu áp lực.
Năm 2024, truyền thông Trung Quốc dẫn lời chưởng môn đương đại – võ sư Lưu Tuy Tân cho biết ông “biết ơn Kim Dung vì đã đưa Thanh Thành ra thế giới”.
Đây được đánh giá là phát biểu vô cùng khôn ngoan của Lưu Tuy Tân, cho thấy sự phát triển của phái Thanh Thành hoàn toàn vượt trên những điều tiêu cực bị tiểu thuyết hóa qua ngòi bút hư cấu của Kim Dung.
Vị võ sư này là chưởng môn đời thứ 36 của phái Thanh Thành. Ông học võ từ nhỏ, từng tiếp xúc cả tán thủ hiện đại trước khi quay lại hệ Thanh Thành. CGTN cho biết Lưu Tuy Tân bắt đầu luyện công từ năm 6 tuổi, sau đó được võ sư Dư Quốc Vĩnh chọn làm người kế thừa năm 1997.
Không chỉ truyền dạy võ thuật, Lưu Tuy Tân còn trở thành gương mặt quảng bá văn hóa. Ông từng hướng dẫn Thanh Thành Thái Cực tại Paris, xuất hiện trong nhiều sự kiện quốc tế, thậm chí dẫn đoàn biểu diễn ở Nam Cực năm 2012.
Giới quan sát cho rằng đây là cách các võ phái truyền thống Trung Quốc thích nghi thời toàn cầu hóa: từ mô hình sơn môn bí truyền sang mô hình di sản văn hóa mở.
Tại Tứ Xuyên, Thanh Thành còn mang giá trị biểu tượng địa phương rất lớn. Nếu nhắc đến Hà Nam có Thiếu Lâm, Hồ Bắc có Võ Đang, thì Tứ Xuyên có Thanh Thành và Nga Mi phái.
Trong bối cảnh tỉnh này cũng là quê hương của loài gấu trúc lớn, lẩu Tứ Xuyên và nền văn hóa Thục đặc sắc, Thanh Thành trở thành một phần của “thương hiệu văn hóa” vùng đất này.
Cần biết rằng Tứ Xuyên (hay còn gọi là Ba Thục) là vùng đất rất rộng lớn, chiếm một vị thế rất đặc biệt trong lịch sử Trung Hoa.
Vào thời Xuân Thu Chiến quốc, Tứ Xuyên được xem là đất hậu phương của nhà Tần, từ đó giúp họ thống nhất thiên hạ.
Đến cuối đời nhà Hán, Tứ Xuyên trở thành nơi Lưu Bị lập đô xưng đế, rồi được Gia Cát Lượng mở mang, xây dựng bờ cõi, kinh tế. Người dân Tứ Xuyên đời đời thương nhớ Gia Cát Lượng, đến mức tạo nên tập tục đeo khăn trắng (để tang).
Và một vùng đất kỳ vĩ như vậy, có nền tảng võ thuật được đại biểu bởi phái Thanh Thành, chắc chắn không thể chỉ là một võ phái “tầm thường, hẹp hòi” như trong tiểu thuyết Kim Dung.
"Tôi đã nghiên cứu và học hỏi để xây dựng lối chơi, phương pháp tập luyện hay đấu pháp cho U.17 Việt Nam. Để tạo ra tập thể mạnh, HLV trưởng cần thay đổi tư duy và định hướng chơi bóng cho các cầu thủ, rồi tìm ra bộ khung triết lý vừa vặn với con người đang có. HLV cần thôi thúc ý chí của từng cầu thủ, làm tốt khâu tâm lý, giúp cầu thủ khát khao hoàn thiện bản thân và vào trận với ý chí rực lửa", HLV Cristiano Roland trả lời Báo Thanh Niên cách đây tròn 1 năm, sau khi cùng học trò hoàn thành vòng bảng U.17 châu Á 2025 với 3 trận hòa tiếc nuối.
Tiếp quản tập thể rệu rã sau thất bại ở bán kết U.17 Đông Nam Á 2024, HLV Roland đã "thổi hồn" để tạo nên U.17 Việt Nam rực lửa, đánh bại cả Nhật Bản lẫn Uzbekistan ở giải giao hữu cùng năm, sau đó tiếp tục hòa Nhật Bản, Úc, UAE ở vòng chung kết châu Á 2025.
Cái tài của chiến lược gia Brazil là xây dựng lối chơi phòng ngự kỷ luật, nhưng không đá tiêu cực, mà triển khai bóng và vận hành tấn công bằng tư duy cực kỳ hiện đại. Đội bóng của Roland triển khai bóng bài bản từ thủ môn, tuần tự qua hàng thủ, rồi leo lên tuyến công bằng các pha đảo vị trí, di chuyển trực diện ấn tượng.
Hành trình vòng loại U.17 châu Á 2026 hoàn hảo với 5 trận toàn thắng (ghi 30 bàn, không thủng lưới), sau đó tiếp nối bằng tấm vé bán kết U.17 Đông Nam Á 2026 nhờ ngôi đầu bảng (14 bàn thắng, 0 bàn thua) cho thấy triết lý Roland đã thấm nhuần nhuyễn vào thế hệ trẻ, dù là lứa đàn anh năm ngoái với Duy Khang, Việt Anh, hay thế hệ này với Sỹ Bách, Đại Nhân, Nguyễn Lực. U.17 Việt Nam luân chuyển bóng nhanh, đánh biên hay trung lộ cũng đều đập nhả tí tách, khoa học và đẹp mắt. Trong khi các đội trẻ Indonesia, Thái Lan (đã bị loại) hay Malaysia trồi sụt, U.17 Việt Nam vẫn đi trên đường ray chiến thắng.
Tuy nhiên, bước vào trận gặp U.17 Úc ở bán kết vào ngày 22.4, U.17 Việt Nam sẽ ở thế "cửa dưới". Bởi U.17 Úc không những là đương kim vô địch, mà còn đại diện cho nền bóng đá mạnh bậc nhất châu Á.
U.17 Úc nhẹ nhàng hoàn thành vòng bảng U.17 Đông Nam Á với 9 điểm sau 3 trận, lần lượt thắng U.17 Campuchia (2-0), U.17 Singapore (1-0) và U.17 Brunei (12-0) bằng lối chơi rất Úc: nhanh, mạnh và chính xác, cuốn phăng đối thủ bằng sức mạnh vượt trội.
Đặc biệt, ở các trận gặp Campuchia và Singapore, Úc vẫn chưa bung hết sức, khi xoay tua đội hình và thử nghiệm nhiều nhân tố trẻ. Đó là vị thế đội mạnh, khi chỉ dồn điểm rơi phong độ cho vòng knock-out.
Dù ở giải trẻ (U.17 hay bất cứ cấp độ nào khác), việc đánh giá thực lực các đội chỉ tương đối do mỗi lứa một khác, nhưng trải nghiệm đối đầu U.17 Úc ở vòng chung kết U.17 châu Á 2025 là bài học tham khảo để HLV Roland cùng học trò chọn cách đương đầu khi tái ngộ.
Ở trận đấu đó, U.17 Việt Nam bị đối thủ lấn lướt ở tuyến giữa lẫn hai biên. Với dàn cầu thủ có thể hình và tốc độ đậm chất châu Âu, U.17 Úc chiếm ưu thế trong tranh chấp. Đội tuyển có biệt danh "Socceroos" mở tỷ số, có ba lần sút bóng dội xà ngang. Nhưng, U.17 Việt Nam vẫn có trận hòa 1-1. Bàn gỡ đến đầu hiệp 2, ở tình huống tổ chức tấn công từ một pha... ném biên bên cánh phải. Hoàng Trọng Duy Khang đã băng vào như tia chớp, vượt mặt trung vệ Úc rồi sút bóng quyết đoán ở góc rất hẹp. U.17 Việt Nam đã lập công ở tình huống dàn xếp có xác suất ăn bàn rất nhỏ, nhưng chính điều đó lại tạo nên sự bất ngờ, khiến U.17 Úc không kịp đối phó.
Để một lần nữa ngáng đường U.17 Úc, U.17 Việt Nam cần khó đoán như vậy. Sự khác biệt có thể đến từ cách phối hợp triển khai bóng, lựa thời điểm tấn công hay con đường tiếp cận cầu môn. Dù vậy, vẫn có sự đồng nhất ở lứa U.17 trước và hiện tại. Đó là thể hình đẹp của dàn cầu thủ với chiều cao trung bình trên 1,74 m, cơ bắp và sức mạnh để không ngại đối đầu sòng phẳng, cùng tâm thế không còn lo sợ trước những đối thủ mạnh nhất châu Á.
HLV Roland khẳng định tinh thần là yếu tố cốt lõi tạo nên chiến thắng ở cấp độ đội trẻ. Điều này, U.17 Việt Nam có thừa. Đại Nhân cùng đồng đội đã sẵn sàng đá trận bán kết để đời và tiễn đương kim vô địch rời giải.
Như một chiếc lốp xe bị đâm thủng và xì hơi từ từ, Real đuối dần rồi hoàn toàn tan vỡ ngay trong một trận cầu lớn với Bayern Munich, đúng lúc họ tưởng chừng ở rất gần một kỳ tích.
Hãy nhìn ra rộng hơn! Chủ tịch Florentino Perez cố gắng can thiệp, nhưng lại thay nhầm "linh kiện" khi quyết định chia tay Xabi Alonso. Đội bóng được giao lại cho Alvaro Arbeloa, nhưng quyền lực thực tế lại nằm trong tay các cầu thủ. Kết quả là thất bại toàn tập: nhà cầm quân trẻ đánh mất uy quyền, các cầu thủ trở thành tâm điểm của hoài nghi, còn các khán đài thì sục sôi giận dữ. Một cuộc chuyển giao bị khai tử ngay từ trong trứng nước, với một dàn sao đẳng cấp thế giới nhưng lại đánh mất niềm tin theo thời gian.
Về mặt chuyên môn, khó có thể trách Arbeloa khi cậu ấy đã làm đúng như lời dạy của HLV huyền thoại Cesar Luis Menotti. Đó là đặt cái bồn cầu vào phòng tắm, ghế sofa vào phòng khách và bàn ăn vào phòng bếp - tức làm những điều cơ bản nhất. Cậu ấy cũng cho thấy nỗ lực làm mới đội hình bằng những tài năng từ lò đào tạo trẻ của CLB trong bối cảnh thiếu hụt nhân sự. Thực tế, cậu ấy chẳng thể làm gì hơn.
Tuy nhiên, phong cách quản trị của Arbeloa - vốn nằm giữa ranh giới cảm xúc và chính trị - mới là điều cần mổ xẻ. Cậu ấy quá nuông chiều các ngôi sao, một nghĩa cử có thể được lòng họ ở góc độ cá nhân, nhưng lại vô hại trên sân cỏ. Cậu ấy tỏ ra quá mẫn cán với CLB khi công kích trọng tài và vỗ về các trụ cột, nhưng cái giá phải trả chính là sự thỏa hiệp không thể tạo nên uy quyền.
Ngay cả trong những thời khắc tồi tệ nhất, những phát biểu của Arbeloa vẫn quá ôn hòa và luôn nỗ lực khơi gợi lòng tự tôn, như thể việc nhắc lại lịch sử là một liều thuốc tăng lực. Vì thế, Real thiếu đi ngọn lửa rực cháy mà họ khát khao hơn bao giờ hết, vì họ đang kéo theo "món nợ" không xứng tầm với vị thế huyền thoại của mình, chính là thiếu đi linh hồn trong quá nhiều trận đấu.
CLB có một biểu tượng quyền lực rõ ràng với Chủ tịch Perez - hiện thân cho một định chế tối cao. Điều đó quan trọng về mặt cấu trúc và sẽ là một di sản lâu bền. Việc biết ai là người nắm quyền thật sự giúp Real duy trì trật tự. Tuy nhiên, tầm ảnh hưởng của Perez không chạm tới được phòng thay đồ, nơi đang "mồ côi" những cá tính có sức lôi cuốn mạnh mẽ.
Các đời HLV gần đây đều không làm được chuyện đó tại Real. Họ bị chính CLB làm suy yếu quyền thế trong một vòng xoáy tự hủy. Trong bóng đá đỉnh cao, nhận thức là yếu tố quyết định, và cầu thủ sẽ nhanh chóng nhận ra đâu là một người thầy bản lĩnh, đâu là kẻ yếu thế.
Bản thân phòng thay đồ Real cũng không thể bù đắp được khoảng trống quyền lực đó. Vinicius không phải một thủ lĩnh khi quá sa đà vào những cuộc chiến bên lề. Dani Carvajal sa sút vì không còn đóng vai trò then chốt trên sân. Những Thibaut Courtois, Eder Militao, Fede Valverde, Jude Bellingham hay Kylian Mbappe đều là siêu sao, nhưng họ thiên về thủ lĩnh chuyên môn hơn là thủ lĩnh tinh thần. Đội bóng thiếu đi những gương mặt như Sergio Ramos hay Raul Gonzalez ngày trước, tức những người mà tự thân họ đã sở hữu uy quyền để khiến tất cả phải lắng nghe, tuân phục.
Những lúc yên bình, các khiếm khuyết này thường bị che lấp. Nhưng Real đang trải qua một cuộc khủng hoảng của kết quả - nguồn cơn của mọi loại khủng hoảng, bị cộng hưởng bởi một đội hình mất cân đối và một bản sắc nhạt nhòa, chẳng còn gì ngoài ánh hào quang lịch sử. Để tìm lại lối chơi vốn có, họ cần những tiền vệ có nhãn quan và tư duy. Trong khi, để tìm lại quyền kiểm soát, có lẽ CLB sẽ lại tìm đến một mẫu HLV độc đoán, kiểu người mà Perez ưa thích và xem như một "bến đỗ" trong cơn bão. Nhưng lịch sử cho thấy mô hình này thường ngắn ngủi và ít khi thành công tại Santiago Bernabeu.
Việc đặt niềm tin vào những HLV có hồ sơ bài bản, vững chãi và có lộ trình rõ ràng đã sớm bị gạt bỏ sau quyết định sa thải Alonso. Cậu ấy từng là niềm khao khát của cả châu Âu khi mới đến, nhưng đã bị CLB "ngấu nghiến" trong thời gian kỷ lục. Ở Real, chiến thắng phải đến ngay hôm nay, chứ không phải ngày nọ, ngày kia. "Thói hư" văn hóa ấy giờ đã trở thành một luật định bất thành văn.
Phía trước là hai tháng để Real cảm thấy tự ăn năn. Bởi lẽ, việc phải thi đấu mà không còn mục tiêu chẳng khác nào một án phạt. Nhưng đó cũng là cơ hội để suy ngẫm. Các cầu thủ không còn gì để nói, và Arbeloa coi như đã khép lại chương sự nghiệp tại đây. Tất cả đều là nạn nhân của kết quả, thứ giáo điều tuyệt đối trong bóng đá.
Tuy nhiên, tại một cỗ máy chuyên "xuất xưởng các kịch bản" như Real, sân khấu không bao giờ được phép để trống. Bây giờ, chỉ Perez mới có thể lấp đầy khoảng trống đó, bằng những quyết định thúc đẩy một cuộc đại tu sâu rễ bền gốc.
"Tôi rất sẵn lòng đánh đổi. Nhiều người trẻ ở Italy chưa từng được chứng kiến đội tuyển quốc gia thi đấu ở World Cup", Sinner trả lời câu hỏi của một phóng viên Eurosport hôm 6/4, khi dự giải Monte Carlo Masters tuần này.
Thua Bosnia&Herzegovina ở chung kết play-off World Cup hôm 1/4, đội tuyển bóng đá Italy lần thứ ba liên tiếp vắng mặt ở ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh - sân chơi mà họ từng 4 lần vô địch.
Sinner mới 13 tuổi khi Italy chơi trận gần nhất tại một kỳ World Cup (2014). Tay vợt này hiện có 26 danh hiệu ATP lớn nhỏ, bao gồm hai chức vô địch tại Indian Wells và Miami tháng trước. Anh nói thêm về việc đánh đổi: "Thật không thể tin được. Tôi đã trả lời rất nhiều cuộc phỏng vấn, và giờ các phóng viên Pháp lại hỏi tôi điều này. Chỉ là đùa thôi".
Trong buổi họp báo trước trận ra quân tại Monte Carlo, nhà vô địch bốn Grand Slam cũng nói về những cuộc đối đầu quen thuộc với kình địch Carlos Alcaraz: "Tôi nhớ những trận đấu của chúng tôi. Cậu ấy là người luôn đẩy tôi đến giới hạn và giúp tôi cải thiện. Tuy nhiên, cả hai đều hiểu rằng nếu muốn đối đầu, chúng tôi phải cùng vào chung kết, và con đường để đến đó luôn rất khó khăn".
Hai ngôi sao trẻ của làng banh nỉ vẫn chưa đối đầu lần nào trong năm 2026. Sinner sẽ ra quân ở vòng hai hôm nay 7/4, trong trận thứ hai trên sân trung tâm, gặp Ugo Humbert lúc 18h (giờ Hà Nội). Ngay sau đó, Alcaraz đối đầu với Sebastian Baez. Đây đều là những thử thách khó với bộ đôi đang giữ hai vị trí đầu bảng thứ bậc thế giới.
Sinner có cơ hội giành lại vị trí số 1 thế giới, khi anh chắc chắn sẽ có điểm tại Monte Carlo do bỏ lỡ giải đấu năm ngoái vì án treo vợt sau kết quả dương tính với chất cấm. Nếu vô địch, kể cả trong trường hợp Alcaraz vào chung kết, Sinner sẽ trở lại đỉnh bảng điểm ATP.
Vy Anh
