Nhiều người tin rằng bệnh nhân tiểu đường cần kiêng khem khắt khe và hạn chế ăn trái cây để tránh nạp quá nhiều đường fructose. Tuy nhiên, trong một bài viết trên trang cá nhân, chuyên gia dinh dưỡng Xue Xiaojing khẳng định quan điểm “người tiểu đường không được ăn trái cây” là chưa hoàn toàn chính xác. Mấu chốt vấn đề nằm ở việc “ăn loại quả nào” và “ăn như thế nào”.
Dẫn nghiên cứu đăng trên Tạp chí Dịch tễ học Trung Quốc năm 2019, bà Xue, hiện là giám đốc một công ty công nghệ về sức khỏe, cho biết những bệnh nhân tiểu đường ăn trái cây tươi hơn 5 lần mỗi tuần thực tế lại kiểm soát chỉ số đường huyết đói và chỉ số đường huyết trung bình (HbA1c) tốt hơn.
Một phân tích gộp năm 2023 trên tạp chí Frontiers in Endocrinology cũng chỉ ra rằng việc tiêu thụ trái cây giúp giảm lượng đường huyết lúc đói (-8,38 mg/dL). Tuy nhiên, hiệu quả trong việc cải thiện chỉ số HbA1c còn phụ thuộc vào từng loại trái cây cụ thể cũng như cách ăn của mỗi người.
Để giữ đường huyết ổn định, người bệnh nên hạn chế 5 loại quả gồm xoài, dưa hấu, chuối, nho và dứa. Dù có vị ngọt mọng nước nhưng đây là những trái cây chỉ số GI cao, dễ khiến đường huyết tăng nhanh đột ngột. Nếu muốn thưởng thức, người bệnh cần kiểm soát khẩu phần nghiêm ngặt.
Đặc biệt, chuyên gia cảnh báo ngoài trái cây tươi có đường huyết cao, nước ép và trái cây sấy khô là những “thủ phạm” giấu mặt vì đã bị loại bỏ chất xơ, khiến cơ thể hấp thụ đường nhanh hơn.
Theo một nghiên cứu năm 2019 trên tạp chí Current Developments in Nutrition, nước ép trái cây nguyên chất 100% có tác động tiêu cực đến lượng đường trong máu tương tự các loại đồ uống có đường, vì thế chúng hoàn toàn không thích hợp để bệnh nhân tiểu đường sử dụng làm thức uống hàng ngày.
Ngược lại, các loại quả như việt quất, dâu tây, kiwi, lê và táo (ăn cả vỏ) được xem là lựa chọn an toàn giúp cải thiện kiểm soát HbA1c hiệu quả. Theo một nghiên cứu công bố năm 2023 trên tạp chí Endocrinology and Metabolism, việc tiêu thụ những loại quả này giúp cải thiện chỉ số HbA1c và tăng khả năng kiểm soát ổn định đường huyết lên hơn 3 lần.
Xue Xiaojing gợi ý một công thức bữa ăn phụ lý tưởng là món “việt quất trộn phô mai kem và hạt”. Quả việt quất giàu anthocyanin, các chất chống oxy hóa và chất xơ, khi kết hợp cùng phô mai không đường và các loại hạt sẽ giúp tăng cảm giác no, đồng thời giữ đường huyết ở mức bình thường.
Bà Xue lưu ý rau xanh và trái cây đều tốt nhưng tác động của chúng lên đường huyết khác nhau. Rau xanh, nhất là rau lang, súp lơ, rau chân vịt thường ít đường, ít calo và giàu khoáng chất giúp giảm viêm, ổn định đường huyết nên có thể ăn thoải mái mỗi ngày. Ngược lại, trái cây có vị ngọt tự nhiên từ đường fructose, nếu ăn quá nhiều vẫn khiến đường huyết tăng nhanh.
Vì vậy, người bệnh tiểu đường cần phân biệt rõ rau có thể ăn hàng ngày nhưng trái cây chỉ nên ăn từ 1 đến 2 phần mỗi ngày. Tốt nhất là chọn các loại quả ít ngọt (GI thấp) và ăn cùng các thực phẩm giàu đạm để giữ đường huyết ổn định nhất.
Ngày 20/4, lãnh đạo Sở Y tế Nghệ An cho biết số ca nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì tiếp tục tăng, từ hơn 20 trường hợp ghi nhận chiều 18/4 lên 59 người vào chiều nay. Trong đó, 4 người đã xuất viện, 3 người điều trị tại trạm y tế xã, 2 trường hợp chuyển tuyến, còn lại khoảng 50 bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu.
Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân chủ yếu có triệu chứng đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, một số trường hợp sốt, nghi ngộ độc thực phẩm. Nhiều người khởi phát triệu chứng tiêu chảy muộn, đến tối hôm qua và sáng nay không khỏi mới nhập viện điều trị.
Hiện sức khỏe họ cơ bản ổn định.
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy các bệnh nhân đều ăn bánh mì tại hai điểm bán của tiệm Quỳnh trên địa bàn xã Diễn Châu (trước đây thuộc huyện Diễn Châu). Bánh mì sản xuất tại một cơ sở chính, sau đó phân phối đến hai địa điểm trên để bán.
Đến nay chưa có kết quả xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Liên quan vụ việc, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) chỉ đạo Sở Y tế Nghệ An tập trung điều trị bệnh nhân. Lực lượng chức năng khẩn trương điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm nghi gây ngộ độc, lấy mẫu xét nghiệm xác định nguyên nhân và tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm.
Sở Y tế Nghệ An đã triển khai điều tra dịch tễ, thông báo rộng rãi để người dân từng sử dụng bánh mì tại các cơ sở liên quan chủ động theo dõi sức khỏe. Người có biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, sốt cần đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí kịp thời.
Cơ sở bánh mì bị đình chỉ hoạt động để phục vụ điều tra. Địa phương tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm, đặc biệt với thức ăn đường phố, xử lý nghiêm vi phạm.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn bánh mì. Ngày 3 và 4/3, 79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàu ngộ độc do ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn 70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự.
Điểm chung của các vụ ngộ độc sau ăn bánh mì là số bệnh nhân tăng rất nhanh, rất nhiều, hàng loạt. Phần lớn nguyên nhân sau đó được xác định là thức ăn nhiễm khuẩn Salmonella hoặc E.coli - những vi khuẩn gây ngộ độc đường tiêu hóa.
Mỡ lợn giàu vitamin B, D, khoáng chất, giúp cơ thể hấp thụ thêm canxi. Đây là những chất béo tốt cho cơ thể và là nguồn cung cấp năng lượng chính, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Tuy nhiên, cơm trắng chứa nhiều calo và carbohydrate (carbs), còn mỡ lợn giàu calo, hàm lượng axit béo bão hòa, nếu dùng nhiều sẽ bị thừa chất và không tốt cho trẻ. Món ăn này cũng không mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng như lời truyền miệng, không giúp trẻ tăng cân hay phát triển toàn diện. Trẻ nhỏ tiêu thụ nhiều mỡ bị béo phì, làm chậm phát triển và tiềm ẩn nhiều bệnh lý, thậm chí thiếu chất hoặc khó tiêu, gây hại tiêu hóa.
Cách tốt nhất là ăn uống khoa học, tăng rau xanh, chất đạm, vitamin, uống đủ nước, vận động hợp lý. Hạn chế chất béo, kể cả mỡ được làm từ lợn nhà nuôi, có nguồn gốc.
Trẻ cần lượng chất béo đa dạng để phát triển não bộ và hấp thu các vitamin quan trọng (A, D, E, K). Cha mẹ nên kết hợp cả mỡ động vật và dầu thực vật. Ưu tiên mỡ từ các loại cá béo (cá hồi, cá thu) vì rất giàu omega-3 tốt cho trí não. Bên cạnh đó, các loại dầu như dầu oliu, dầu hạt cải cũng là lựa chọn tốt để tăng cường miễn dịch. Trẻ cần bổ sung thêm sữa tươi, sữa chua, vitamin và tập luyện thể dục, nghỉ ngơi, thư giãn hợp lý để cơ thể khỏe mạnh, phát triển toàn diện hơn.
Theo Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, đã có hơn 7.800 lượt người được khám, sàng lọc, tư vấn sức khỏe, trong chiến dịch khám sức khỏe cộng đồng ngày 5.4, nhân ngày Sức khỏe toàn dân 7.4, với sự tham gia của 324 nhân viên y tế thuộc 19 bệnh viện tại Hà Nội.
Các bác sĩ, nhân viên y tế đã thực hiện 859 lượt siêu âm (tuyến giáp, ổ bụng, tim, khớp) và tặng 1.535 phiếu hẹn siêu âm miễn phí tại cơ sở y tế; có 1.380 lượt xét nghiệm chuyên sâu; hơn 400 lượt điện tim; 641 lượt chụp X-quang phổi; hơn 300 lượt nội soi tai mũi họng, đo mật độ xương, đo lực cơ, và chỉ số cơ thể cho hơn 1.500 lượt..
Trong đó, 2.830 lượt người (36% trong số các lượt khám) có bất thường sức khỏe cần can thiệp, theo dõi sức khỏe hoặc đánh giá chuyên sâu thêm tại các cơ sở y tế.
Các bác sĩ chuyên khoa phát hiện 16 ca ngoại tâm thu thất, 69 trường hợp thiếu máu cơ tim, 3 ca đau ngực nghi mạch vành cấp được hướng dẫn nhập viện theo dõi.
Có 13 ca xơ hóa gan, gan nhiễm mỡ nặng, 5 ca viêm gan B và viêm gan C chưa điều trị chuyên sâu được tư vấn, hướng dẫn về khám chuyên sâu tại bệnh viện.
Đáng lưu ý, trong chiến dịch, đây là lần đầu tiên có khám, sàng lọc về sức khỏe tâm thần trong cộng đồng với quy mô lớn do Bộ Y tế, Hội Thầy thuốc trẻ tổ chức. Kết quả đã ghi nhận 155 trường hợp cần được can thiệp do: mất ngủ (người cao tuổi); lo âu, trầm cảm (học sinh, sinh viên). 750 tài liệu truyền thông phòng trầm cảm, tự kỷ, sa sút trí tuệ đã được các bác sĩ gửi đến người dân.
Với bệnh lý về phổi, các bác sĩ chuyên khoa ghi nhận 5 ca bất thường: nghi u phổi, viêm phổi, lao phổi; hướng dẫn đến cơ sở chuyên khoa ngay. Chụp X-quang lưu động cũng ghi nhận 35 ca nghi lao phổi, 9 ca nghi nốt phổi, 8 ca đông đặc phổi, 3 ca bóng tim to.
Với chuyên khoa mắt, 200 ca đục thủy tinh thể cần phẫu thuật thay thủy tinh thể; khô mắt, viêm kết mạc dị ứng, cận thị, lão thị... đã được phát hiện, tư vấn chuyên khoa.
Ngoài ra, 180 ca sâu răng, viêm quanh răng, mất răng; 120 ca tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường typ 2, loãng xương, thoái hóa khớp, béo phì, suy thận, viêm dạ dày; đau viêm khớp gối, khớp vai và các bệnh lý cơ xương khớp... là các bệnh khá thường gặp nhưng nhiều trường hợp chưa chưa được kiểm soát tốt, đã các bác sĩ tư vấn về chăm sóc, điều trị.
Tiến sĩ - dược sĩ Nguyễn Hữu Tú, Phó chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, chia sẻ, năm 2026, Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam và hội thầy thuốc trẻ các cấp dự kiến triển khai 5.000 đợt khám, tư vấn, sàng lọc cho 1.5 triệu lượt người dân cả nước; xây dựng thí điểm 30 trạm khám sức khỏe miễn phí (health kiosk) đồng thời phát triển chatbot y tế Việt Nam, hỗ trợ người dân tự tầm soát và tra cứu đưa ra y lệnh cho nhân viên y tế.
