Thay đổi nhỏ giúp Mini PC chạy nhanh như máy tính bàn

Tại phiên thảo luận hội trường chiều 20/4, đại biểu Trần Văn Khải, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cho rằng trong bối cảnh rủi ro thương mại và địa chính trị khó dự báo, đầu tư công cần được đẩy nhanh nhưng phải "nhanh hơn và thông minh hơn. Ưu tiên tập trung là hạ tầng số, hạ tầng năng lượng và hạ tầng đổi mới sáng tạo để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Theo ông, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở công nghệ. Vòng đời công nghệ ngày càng ngắn trong khi quy trình đầu tư còn kéo dài, nếu chậm một nhịp sẽ làm mất lợi thế, chậm một nhịp, đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển.

Đại biểu cũng chỉ ra khoảng trống thể chế đối với đầu tư vào tài sản vô hình như dữ liệu, phần mềm lõi, thuật toán, sở hữu trí tuệ. Nếu thiếu cơ chế đặt hàng, khoán chi và mua sắm theo kết quả, quá trình chuyển đổi số sẽ bị kéo lùi và khó tạo ra năng suất như kỳ vọng. Một rủi ro khác là an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu. Khi mức độ số hóa ngày càng sâu, bề mặt tấn công mở rộng, các sự cố mạng có thể làm gián đoạn dịch vụ công và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, nút thắt về năng lượng và môi trường cũng được nhấn mạnh. Các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tiêu thụ lượng điện lớn, nếu không gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và tiêu chuẩn xanh, tăng trưởng số có thể bị kìm hãm bởi hạ tầng điện và áp lực phát thải.

Để vượt qua các thách thức, ông Khải đề nghị Chính phủ đổi mới thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường giám sát theo kết quả. Các bộ, ngành cần thiết lập cơ chế quản trị danh mục dự án theo Nghị quyết 57, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.

Ông cũng kiến nghị cho phép áp dụng cơ chế đặt hàng, khoán chi và thử nghiệm có kiểm soát đối với các nhiệm vụ khoa học công nghệ, dữ liệu và nền tảng số; đồng thời quy định rõ quản trị rủi ro, trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới vì lợi ích chung.

Đại biểu nhấn mạnh an ninh mạng cần được coi là cấu phần bắt buộc trong mọi dự án số sử dụng ngân sách, bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, có đủ kinh phí cho giám sát, sao lưu, khôi phục và kiểm thử dữ liệu độc lập. Các nền tảng dữ liệu định danh, logistics, y tế, giáo dục cần được ưu tiên đầu tư.

"Cần tăng đầu tư cho đào tạo STEM, quản lý dự án số, thu hút chuyên gia, đồng thời huy động khu vực tư nhân tham gia đầu tư theo mô hình đối tác công tư phù hợp", ông nói.

Startup thiếu vốn, thiếu chính sách, khó bứt phá

Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn Hưng Yên, cũng cho rằng khi các động lực tăng trưởng truyền thống suy giảm, hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố then chốt nhưng đang bị cản trở bởi nhiều điểm nghẽn.

Theo ông, khởi nghiệp không còn là xu hướng mà đã trở thành động lực quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam vẫn thiếu đồng bộ về chính sách, còn chồng chéo, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật. Các quy định liên quan đến đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế và thử nghiệm chính sách chưa hoàn thiện, khiến nhiều ý tưởng khó triển khai trong thực tế.

Liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái còn lỏng lẻo, tình trạng "mạnh ai nấy làm" vẫn phổ biến. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả. Doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó trong tiếp cận công nghệ, trong khi nhà đầu tư thiếu thông tin và niềm tin để rót vốn.

Một điểm nghẽn lớn khác là nguồn vốn. Dù đã có sự tham gia của một số quỹ đầu tư trong và ngoài nước, quy mô và tính đa dạng vẫn hạn chế. Các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt ở giai đoạn đầu, rất khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Nhiều dự án tiềm năng phải tìm vốn từ nước ngoài hoặc thu hẹp quy mô, thậm chí dừng hoạt động.

Theo đại biểu Hưng Yên, những hạn chế này không chỉ làm suy giảm hiệu quả của hệ sinh thái khởi nghiệp mà còn khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội phát triển trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Do đó ông kiến nghị Chính phủ rà soát, hoàn thiện pháp luật về đổi mới sáng tạo, đồng thời bổ sung nội dung xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp vào Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm.

Ông đề nghị tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP, khuyến khích doanh nghiệp trích Quỹ khoa học công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng; xây dựng Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số.

"Thu hút đầu tư nước ngoài cần chuyển từ thu hút theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực trong nước và liên kết với doanh nghiệp nội địa", ông Thắng nói, đề nghị xây dựng chính sách đột phá để thu hút chuyên gia trong và ngoài nước tham gia phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Tin Gốc: Vnexpress

Ông Trump điện đàm với phi hành đoàn Artemis II sau khi tàu vũ trụ Orion vượt qua vùng tối Mặt Trăng, khoảng 9h30 ngày 7/4 (giờ Hà Nội). Ông gọi điện từ xa và được Giám đốc NASA Jared Isaacman kết nối từ Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.

"Hôm nay các bạn đã làm nên lịch sử và khiến cả nước Mỹ vô cùng tự hào", Tổng thống Trump nói. "Gần đây, chúng ta có rất nhiều điều đáng tự hào, nhưng không sánh được với những gì các bạn đang làm, là bay vòng quanh Mặt Trăng lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ và phá kỷ lục về khoảng cách xa nhất so với Trái Đất".

Tổng thống Mỹ cũng cho biết "đích thân" gửi lời chào và chúc mừng đến chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia sứ mệnh Christina Koch và Jeremy Hansen, cũng như cảm ơn toàn bộ đội ngũ NASA. "Các bạn thực sự là những người tiên phong thời hiện đại", ông tiếp tục.

Người đứng đầu Nhà Trắng thêm rằng, ông muốn Isaacman đưa phi hành đoàn Artemis II đến Phòng Bầu dục sau khi họ trở về Trái Đất. "Tôi sẽ xin chữ ký của các bạn", Trump nói. "Tôi không thường xuyên xin chữ ký, nhưng các bạn xứng đáng với điều đó. Các bạn thực sự đặc biệt. Mọi người đang bàn tán về điều này, và tôi mong được gặp tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, cùng nhau chúc mừng những thành tựu và thử thách phi thường".

Ông Trump cũng yêu cầu các phi hành gia kể lại điều gì gây ấn tượng nhất. Chỉ huy Reid Wiseman chọn mô tả khoảnh khắc chứng kiến nhật thực trên tàu Orion. "Chúng tôi có thể nhìn thấy vành nhật hoa của Mặt Trời, và sau đó là chuỗi các hành tinh thẳng hàng với sao Hỏa", Wiseman nói. "Tất cả đều rất háo hức khi nghĩ đến tương lai con người sẽ sống trên hai hành tinh".

"Tôi nghĩ điểm ấn tượng nhất, thưa ngài Tổng thống, là việc trở về từ phía xa của Mặt Trăng và được nhìn thấy Trái Đất sau khi mất liên lạc khoảng 45 phút", nữ phi hành gia Christina Koch nói. "Điều đó thực sự nhắc nhở chúng ta về một nơi đặc biệt, về tầm quan trọng mà quốc gia chúng ta phải nỗ lực dẫn đầu trong việc khám phá không gian sâu thẳm".

Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada cho biết khi trở lại từ mặt tối của Mặt Trăng, cảm giác của ông "không ở trong một khoang tàu", và "thực sự choáng ngợp trước trải nghiệm phi thường". Ông cũng ca ngợi nước Mỹ và Tổng thống Trump về sự tiên phong trong chinh phục vũ trụ.

Đáp lại, ông Trump cho biết đã nói chuyện với Thủ tướng Canada Wayne Gretzky và "nhiều người bạn khác" ở Canada, bày tỏ niềm tự hào của họ về Hansen và phi hành đoàn Artemis II. "Bạn có rất nhiều sự can đảm, rất nhiều dũng khí và rất nhiều tài năng", ông Trump nói.

Koch, người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử hoàn thành chuyến bay ngang qua Mặt Trăng, nói thêm rằng bà đang thích nghi "rất tốt" với cuộc sống trong không gian. "Thời gian trôi qua quá nhanh. Tôi chưa sẵn sàng về nhà", Koch nói. "Được ở trong một tàu vũ trụ đang bay sâu vào không gian và tự mình điều khiển nó bay vòng quanh quả là trải nghiệm tuyệt vời".

Phi hành đoàn cho biết, khi mất liên lạc, họ đã cùng nhau ăn bánh quy kem vị siro phong do Hansen chuẩn bị để kỷ niệm "khoảnh khắc kỳ diệu".

Tàu vũ trụ Orion hiện rời phạm vi ảnh hưởng của Mặt Trăng - khu vực có lực hấp dẫn của Mặt Trăng mạnh hơn Trái Đất. Tàu dự kiến thực hiện lần đốt nhiên liệu đầu tiên để duy trì quỹ đạo trở về. Ngoài ra, phi hành đoàn sẽ thực hiện cuộc gọi đặc biệt trong không gian tới các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS trước khi trở về Trái Đất cuối tuần này.

Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng.

Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ trên tàu cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.

Bảo Lâm tổng hợp
Artemis II lập kỷ lục mới về khoảng cách

Phi hành đoàn Artemis II quan sát nhật thực đặc biệt

Phi hành đoàn Artemis II gián đoạn kết nối với Trái Đất trong 40 phút

Artemis II bay qua phía sau Mặt Trăng

Tin Gốc: https://vnexpress.net/tong-thong-trump-artemis-ii-da-lam-nen-lich-su-5059480.html

Bốn phi hành gia của Artemis II, nhiệm vụ có người lái đầu tiên đến Mặt Trăng kể từ Apollo 17 năm 1972, hạ cánh an toàn tối 10/4 theo múi giờ EDT (sáng 11/4 giờ Hà Nội). Đây là cột mốc quan trọng, nhưng NASA đã lên lộ trình cụ thể cho mục tiêu lớn hơn những năm tới.

Artemis II là một bước đệm trong mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Trước đó, nhiệm vụ không người lái Artemis I đã diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng.

Nhiệm vụ tiếp theo sẽ là Artemis III, ban đầu được thiết kế là chuyến đi có người lái lên bề mặt Mặt Trăng. Nhưng cuối tháng 2, Giám đốc NASA Jared Isaacman thông báo sự thay đổi lớn: phi hành đoàn Artemis III vẫn ở lại quỹ đạo Trái Đất để thử nghiệm khả năng kết nối của tàu Orion với một hoặc hai tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái trong chương trình, bao gồm Starship của SpaceX và Blue Moon của Blue Origin. Nhiệm vụ này dự kiến diễn ra năm 2027.

Nếu suôn sẻ, đến cuối 2028, Artemis IV đưa phi hành gia hạ cánh xuống gần cực nam Mặt Trăng bằng tàu Orion và một phương tiện đổ bộ do tư nhân phát triển. Sau đó, các nhiệm vụ Artemis tiếp tục diễn ra, giúp thiết lập căn cứ trên Mặt Trăng vào năm 2032. Các phi hành gia sẽ sống và làm việc dài hạn tại căn cứ này, đúc rút cho NASA các kỹ năng cần thiết để thực hiện bước nhảy vọt tiếp theo là lên Sao Hỏa.

Hiện quá trình chuẩn bị cho Artemis III đã bắt đầu. Trong cuộc họp báo về Artemis II ngày 7/4, Isaacman tiết lộ NASA đã tổ chức "cuộc thảo luận về thiết kế nhiệm vụ Artemis III cấp cao đầu tiên" ngay hôm đó. "Dựa trên thông tin từ phản hồi của các nhà cung cấp, có nhiều điều chúng tôi biết là có thể đạt được", ông nói thêm.

Artemis III đang lựa chọn quỹ đạo Trái Đất tầm thấp hoặc tầm cao. "Mỗi phương án có ưu nhược điểm riêng. Chúng tôi có thể hình dung phần nào hướng đi phù hợp dựa trên nhịp độ phóng của hai nhà cung cấp phương tiện đổ bộ tư nhân", Isaacman giải thích.

Theo Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya, các nhóm đã đạt được tiến bộ đáng kể trong chế tạo phần cứng cho Artemis III. Một số bộ phận tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) của nhiệm vụ đã có mặt tại địa điểm phóng - Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida. Những bộ phận khác sẽ được vận chuyển từ Cơ sở Lắp ráp Michoud của NASA ở Louisiana cuối tháng này.

"Chúng tôi đang thực sự nghiêm túc tiến hành càng nhanh càng tốt", Kshatriya hôm 9/4 chia sẻ. Khi phi hành đoàn Artemis II hạ cánh hôm 10/4, ông nói sẽ sớm công bố danh tính các phi hành gia Artemis III.

Lý do sau 54 năm Mỹ mới bay quanh Mặt Trăng

Ngay trước chuyến bay của Apollo 17 tháng 12/1972, Quốc hội Mỹ cắt giảm ngân sách của NASA. Tổng thống Richard Nixon, nhậm chức tháng 1/1969, ủng hộ một chương trình không gian tiết kiệm hơn và chuyển trọng tâm sang tàu con thoi. Sau đó, Mỹ tập trung vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và xây dựng trạm vũ trụ thay vì tiếp tục bay lên Mặt Trăng.

Nước này được cho là không còn động lực quay lại sau những cuộc đổ bộ tiêu tốn ngân sách. "Nhiều người nghĩ kiểu: Chúng ta đã làm những gì tổng thống John F. Kennedy muốn. Chúng ta đánh bại Liên Xô và vẫn là cường quốc công nghệ của thế giới. Vậy sao còn cần quay lại?", Ed Stewart, quản lý bảo tàng tại Trung tâm Không gian và Tên lửa Mỹ, nói với Space.

Phải tới 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo NASA khởi động chương trình Artemis để đưa con người lên Mặt Trăng. Tuy nhiên, gần 50 năm đã trôi qua và phần lớn công nghệ trong chương trình Apollo đã lỗi thời, chuyên gia từng xây dựng và vận hành hệ thống thời đó cũng không còn làm việc trong lĩnh vực này.

"Toàn bộ thế hệ đó đã rời khỏi ngành. Chúng ta đang học lại cách làm, nhưng với công nghệ mới và khác biệt", John Thornton, CEO công ty Astrobotic Technology (Mỹ), nói với Live Science.

Dù kế thừa kinh nghiệm của sứ mệnh cũ, NASA vẫn phải giải quyết những thách thức kỹ thuật trong kỷ nguyên mới. Do khởi động chương trình chưa đầy 10 năm, các hệ thống mới cần nhiều năm để nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thử nghiệm, cũng như cần thời gian chứng nhận đảm bảo an toàn và đủ điều kiện bay. Một số yếu tố khác cũng làm trì hoãn, như phát triển bộ đồ du hành vũ trụ, giải quyết vấn đề với tấm chắn nhiệt của tàu, xây dựng hệ thống hạ cánh mới.

Quan trọng hơn, khác với Apollo, Artemis không chỉ hướng đến "cắm cờ và để lại dấu chân" với những chuyến ghé thăm và nghiên cứu ngắn hạn 1-3 ngày mà muốn thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người, tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa.

Do đó, lộ trình chinh phục Mặt Trăng của NASA được chia theo nhiều giai đoạn: Artermis I - nhiệm vụ không người lái (2022); Artermis II - nhiệm vụ có người lái bay vòng quanh Mặt Trăng (2026), Artermis III - thử nghiệm kết nối tàu Orion với tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái (2027), Artemis IV - đổ bộ Mặt Trăng (dự kiến 2028)...

Bù đắp cho kinh phí hạn chế, NASA cũng tăng cường hợp tác với công ty tư nhân để chế tạo những bộ phận quan trọng cho nhiệm vụ Mặt Trăng. Tuy nhiên, cả hai tàu đổ bộ chở người tư nhân đều chưa chứng minh hiệu quả.

Blue Moon của tỷ phú Jeff Bezos đến nay chưa cất cánh. Trong khi đó, Starship của Elon Musk đã thực hiện 11 chuyến bay thử nghiệm, hai chuyến gần nhất đều thành công, nhưng chưa từng lên tới quỹ đạo, chưa chứng minh được khả năng tiếp nhiên liệu ngoài Trái Đất (điều cần thiết cho mục tiêu hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa) và cũng chưa trang bị hệ thống hỗ trợ sự sống.

Trong nhiệm vụ Artermis II, tàu Orion cũng cho thấy còn một số vấn đề cần khắc phục. Hệ thống đẩy của tàu bị rò rỉ heli, vốn dùng để đẩy nhiên liệu từ thùng chứa vào động cơ. Ông Kshatriya giải thích: "Tỷ lệ rò rỉ quan sát được nằm trong giới hạn chấp nhận, nhưng điều này có thể dẫn đến việc phải thiết kế lại hệ thống van. Với nhiệm vụ quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, tôi không cần những van đó phải chịu áp suất tương tự, nhưng với nhiệm vụ quỹ đạo Mặt Trăng thì cần".

Nhà vệ sinh hiện đại của tàu Orion cũng nhiều lần gặp sự cố nên các kỹ sư sẽ cần điều chỉnh một số chi tiết. Space nhận định, chắc chắn còn nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai chương trình Artemis. Nhưng Isaacman tin rằng NASA đủ khả năng vượt qua thử thách, đồng thời dẫn chứng thành công của Artemis II.

"Đây mới chỉ là khởi đầu", ông nói ngay sau khi phi hành đoàn Artemis II hạ cánh xuống biển. "Chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện việc này thường xuyên hơn, triển khai các nhiệm vụ đến Mặt Trăng cho tới khi đổ bộ năm 2028 và bắt đầu xây dựng căn cứ".

Tin Gốc: https://vnexpress.net/su-menh-mat-trang-tiep-theo-sau-thanh-cong-cua-artemis-ii-la-gi-5061435.html