Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là “bumping” (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này “mọi lúc”.
“Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay”, ông nói.
Ai là người dễ bị “mời” xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
“Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách “bumping”. Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ”, ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
“Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng”, ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị “bumping” hãy lên tiếng. “Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu”, ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
– Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
– Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được “chốt”. Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
– Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
– Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị “mời” ở lại.
– Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.
Sáng cuối tuần, Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026 bước sang ngày thứ 3, thu hút đông đảo người dân đến Công viên 23 tháng 9 để tìm hiểu và "chốt" tour hè giá ưu đãi. Theo ghi nhận, lượng khách tại các gian hàng tăng mạnh so với ngày khai mạc, đặc biệt vào khung giờ chiều và tối.
Bà Trần Phương Linh, Giám đốc Tiếp thị - Công nghệ thông tin BenThanh Tourist, cho biết mỗi ngày gian hàng đón khoảng 1.000-1.500 lượt khách đến tham khảo sản phẩm và tham gia chương trình ưu đãi. Riêng ngày thứ 3, sức mua tăng gần gấp đôi so với ngày trước đó.
"Khách đi theo nhóm từ 4-7 người là phổ biến, có nhóm lớn 10-14 người. Tour giá trị cao nhất được chốt là tuyến châu Âu (Pháp - Thụy Sỹ - Ý) với giá ưu đãi giảm đến 5 triệu đồng so với mức gần 93 triệu đồng", bà Linh thông tin.
Tuy nhiên, các tour châu Á vẫn chiếm ưu thế về số lượng. Tour Hàn Quốc giá từ 13,99 triệu đồng và Thái Lan từ 6,49 triệu đồng là những sản phẩm bán chạy nhất. Tiếp theo là các thị trường Trung Quốc và Nhật Bản.
Ở mảng nội địa, nhu cầu tăng rõ rệt so với kỳ hội chợ trước. Các tuyến miền Bắc, miền Trung và Phú Quốc tiếp tục thu hút, trong khi Tây Nguyên nổi lên như điểm đến mới với các hành trình Pleiku - Kon Tum - Măng Đen hay Tà Đùng - Đắk Nông. Doanh nghiệp kỳ vọng doanh thu toàn kỳ hội chợ tăng 15-20%.
Tương tự, bà Nguyễn Nguyệt Vân Khanh, Giám đốc Ban Tiếp thị Truyền thông Vietravel, cho biết sau 3 ngày, gian hàng đã đón hơn 3.200 lượt khách, tập trung vào nhóm gia đình, bạn trẻ và khách có xu hướng lên kế hoạch sớm cho mùa hè.
Theo bà Khanh, hành vi tiêu dùng năm nay có sự thay đổi rõ nét. Khách không chỉ quan tâm giá mà còn cân nhắc chất lượng hành trình, trải nghiệm và uy tín thương hiệu. Các kỳ nghỉ dài dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (25-27.4) và lễ 30.4 - 1.5 (30.4-3.5) cũng góp phần kích thích nhu cầu du lịch dài ngày. "Du khách đang chủ động lên kế hoạch sớm và ưu tiên các chuyến đi có chiều sâu trải nghiệm hơn", bà Khanh nhận định.
Vietravel ghi nhận hai nhóm sản phẩm được quan tâm nhiều nhất là tour nội địa và tour châu Á. Trong nước, các tuyến Phú Quốc, Đà Nẵng - Huế, Nha Trang, Hà Nội - Sa Pa được ưa chuộng nhờ thuận tiện di chuyển, chi phí hợp lý. Ở thị trường quốc tế, Thái Lan, Singapore - Malaysia, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan tiếp tục dẫn đầu.
Đáng chú ý, một số sản phẩm mới như tuyến Quế Lâm - Dương Sóc (Trung Quốc) thu hút nhờ chính sách thuận tiện về thủ tục và trải nghiệm cảnh quan đặc trưng. Bên cạnh đó, các tour đường xa như châu Âu, Úc, Mỹ vẫn có sức hút với nhóm khách chuẩn bị sớm cho các kỳ nghỉ dài. Riêng tour Mỹ kết hợp xem FIFA World Cup 2026, giá từ hơn 106 triệu đồng, nhận được sự quan tâm đáng kể.
Ông Phạm Anh Vũ, Phó Tổng giám đốc Công ty Du lịch Việt, cho biết lượng khách tăng mạnh trong ngày 4.4, đặc biệt cuối tuần, cho thấy tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường. Doanh nghiệp đã tung hơn 1.000 voucher giảm giá đến 2 triệu đồng, khách đăng ký sớm có thể được giảm tối đa 3 triệu đồng, trong khi khách đoàn được ưu đãi lên đến 80 triệu đồng tùy quy mô.
Không chỉ giảm giá, nhiều doanh nghiệp còn giới thiệu sản phẩm mới như tour trực thăng ngắm TP.HCM kết hợp du thuyền 5 sao, nhằm nâng cao trải nghiệm và thu hút phân khúc khách cao cấp.
Trong khi đó, ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Giám đốc Golden Smile Travel thông tin, mỗi ngày gian hàng đón khoảng 1.000 lượt khách, trong đó ngày 4.4, tour Trung Quốc bán hơn 100 vé, Hàn - Nhật - Đài Loan khoảng 30 vé, còn châu Âu khoảng 5 vé. Lượng khách tăng mạnh vào buổi tối và hai ngày cuối tuần, do gian hàng tổ chức chương trình "mua tour trúng vàng" với nhiều nội dung hấp dẫn.
Chuyên gia du lịch kiêm nhà văn người Mỹ, Rick Steves, cho hay khi đi du lịch và tìm hiểu phong tục mới, những cử chỉ nhỏ như để lại tiền lẻ trên bàn có thể bị hiểu sai.
"Du khách đang vô tình khiến nhân viên kỳ vọng nhiều vào tiền boa và phá vỡ sự cân bằng thu nhập địa phương. Đó là một cách hành xử thiếu tinh tế. Ngoài ra, ở những nơi đông đúc, những người không liên quan có thể nẫng tay trên số tiền lẻ đó", Steves viết trên blog.
Tại châu Âu, nơi nhân viên phục vụ được trả mức lương đủ sống, tiền boa không phải một nghĩa vụ bắt buộc. Tại các quốc gia như Đức, Áo, Bỉ hay Luxembourg, cùng với một số vùng ở Thụy Sĩ và Liechtenstein, việc dùng tiền xu để boa thậm chí còn bị coi là khiếm nhã, thiếu tôn trọng nhân viên.
Steve Schwab, CEO của Casago, công ty quản lý tài sản và cho thuê nghỉ dưỡng có trụ sở tại Arizona (Mỹ), nhấn mạnh điều quan trọng cần nhớ là tại châu Âu, không có một công thức chung nào áp dụng được cho tất cả các quốc gia.
"Mỗi quốc gia khác nhau, vì vậy chúng ta không thể đánh đồng tất cả là văn hóa tiền boa của châu Âu. Các quốc gia Bắc Âu là nơi ít kỳ vọng tiền boa nhất, phần lớn là vì họ nổi tiếng với việc trả lương cao cho nhân viên hoặc đã tính sẵn phí dịch vụ vào hóa đơn", ông Schwab cho hay.
Tuy nhiên điều này không có nghĩa du khách bỏ hẳn việc boa. Steves khuyên nên áp dụng cách tiếp cận trực tiếp, điều này phù hợp tại các quốc gia nói tiếng Đức, nơi việc để lại tiền xu trên bàn không được thiện cảm.
"Khi thanh toán hóa đơn 10 euro bằng tờ 20 euro, bạn có thể nói 'Lấy tôi 11 euro nhé (Eleven, please)'. Đây là tín hiệu để nhân viên giữ lại 1 euro làm tiền tip và trả phần tiền thừa còn lại", Steves cho hay.
Nhưng tại Mỹ, nhân viên phục vụ thường phải dựa vào tiền boa để bù đắp cho mức lương cơ bản thấp. Ở Mỹ, mức boa cũng khá cao. Khoảng 5% được xem là thỏa đáng, 10% là hào phóng, nhiều nơi có thể lên tới 15% đến 20%, theo Steves.
Chính thực trạng này, cùng với sự xuất hiện dày đặc của các yêu cầu boa trên ứng dụng điện tử, đã làm gia tăng sự bức bối. Gần 90% người Mỹ cho rằng văn hóa tiền boa "đang vượt tầm kiểm soát". Tại châu Âu, những mức boa thế này bị coi là quá mức cần thiết. "Hãy kiềm chế ý muốn boa theo kiểu Mỹ", ông Steves nói thêm.
LaDell Carter, đối tác sáng lập của Royal Expression Travels tại Maryland (Mỹ), cho biết: "Không phải lúc nào số lượng tiền boa cũng là yếu tố quyết định. Quan trọng là cách đưa và ý định đằng sau đó". Bà Carter nói thêm rằng, đặc biệt trong các không gian sang trọng, những đồng xu nằm rải rác trên bàn mang lại cảm giác giống như một sự bố thí hoặc hành động tùy tiện.
Steves cũng khuyến nghị rằng du khách có thể bỏ qua tiền boa tại các quầy phục vụ tự chọn, chỉ cần làm tròn tiền cước taxi và đưa những khoản boa nhỏ cho hướng dẫn viên hoặc nhân viên khách sạn.
Phương thức thanh toán cũng là một yếu tố quan trọng. Thanh toán bằng thẻ rất phổ biến, nhưng boa tốt nhất nên đưa tiền mặt để đảm bảo số tiền đó đến thẳng tay người phục vụ, bởi một số cơ sở kinh doanh có thể sẽ không chuyển lại đầy đủ khoản tiền thưởng này nếu khách hàng thanh toán thẻ.
Các chuyên gia cũng khuyên du khách kiểm tra kỹ hóa đơn đã bao gồm phí dịch vụ hay chưa, đồng thời quan sát thói quen của người bản địa trước khi quyết định boa. Nếu còn phân vân, đừng ngại hỏi người dân địa phương về những quy chuẩn riêng biệt tại quốc gia đó.
Trào lưu "city bus" (du lịch thành phố bằng xe buýt) đang phát triển mạnh tại miền nam Trung Quốc. Đây được xem là bước tiến mới từ cơn sốt "city walk" (đi bộ khám phá thành phố), khi những chiếc xe công cộng vốn khô khan được cải tạo thành điểm hẹn văn hóa lưu động.
Tại tỉnh Quảng Đông, giới trẻ hưởng ứng cách khám phá địa phương này để cảm nhận nhịp sống thường nhật. Trong khi hầu hết thành phố ở đại lục cấm ăn uống trên phương tiện công cộng, hành khách trên chiếc xe buýt hai tầng đỏ rực mang tên "Yuetao" ở Quảng Châu lại có thể thoải mái dùng bữa với tôm viên, sườn hấp.
Dịch vụ này được ra mắt năm 2022 qua sự hợp tác giữa Tập đoàn xe buýt Quảng Châu và một nhà hàng địa phương. Không gian nội thất lấy cảm hứng từ kiến trúc Quảng Đông xưa, phục vụ thực đơn khoảng 8 món dim sum.
Tầng hai của xe có thiết kế mái kính toàn cảnh giúp du khách ngắm nhìn thành phố. Hành trình kéo dài 90 phút, giá vé từ 99 đến 128 tệ (14-19 USD), đi qua các biểu tượng như Tháp Quảng Châu và Bảo tàng Nghệ thuật Quảng Đông.
"Trong 'tiệm trà di động' này, điều quan trọng không chỉ là đồ ăn, mà là lối sống thong thả của thành phố. Chuyến đi giúp tôi khám phá lại một Quảng Châu rất khác", một du khách chia sẻ trên mạng xã hội.
Không dừng lại ở ẩm thực, năm 2024, Thâm Quyến giới thiệu dịch vụ xe buýt ăn sáng. Hành khách đặt trước một ngày có thể nhận sữa đậu nành và đồ ăn sáng với giá 8 tệ (1,15 USD). Thành phố này cũng triển khai xe buýt thân thiện với thú cưng vào cuối tuần, cho phép hành khách mang theo "bạn bốn chân" lên xe với giá vé 20 tệ (3 USD).
Khi đêm xuống, những chiếc xe buýt "Dangdang" tại Quảng Châu lại trở nên rực rỡ với ánh đèn neon và tiếng nhạc. Du khách có thể xem phim, thưởng thức hát kịch Quảng Đông, xem ảo thuật hoặc hát karaoke. Chuyến đi kéo dài 75 phút có giá 40 tệ (gần 6 USD) mỗi người.
Theo tờ Đông Quan Nhật Báo, tại Đông Quan, xe buýt còn biến thành tiệm cắt tóc lưu động phục vụ người già và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Tháng 7/2025, một hành khách đã trả 1.314 tệ (190 USD) để thuê xe buýt số 520 trong một ngày để đón dâu. Trong tiếng Trung Quốc, 520 được phát âm gần giống "Anh yêu em".
Dữ liệu từ mạng xã hội cho thấy các chủ đề liên quan đến xe buýt trải nghiệm thu hút hàng triệu lượt xem. "Du lịch là cơ hội hiếm hoi để tạm dừng lại. Những chiếc xe buýt thú vị này giúp tôi ngắm nhìn thành phố một cách thư giãn hơn là chạy đua qua các điểm check in chỉ để chụp ảnh", He, du khách 24 tuổi, cho biết.
Charlotte, sống tại Thâm Quyến và làm việc tại Hong Kong, chia sẻ rằng việc di chuyển liên tỉnh thường xuyên khiến cô thấy kiệt sức. "Xe buýt ẩm thực và âm nhạc nhắc tôi rằng phương tiện giao thông không chỉ gắn liền với những chuyến đi làm mệt mỏi, nó cũng có thể là một chuyến phiêu lưu nhỏ", cô nói.
Việc thay đổi diện mạo xe buýt diễn ra trong bối cảnh các nhà vận tải truyền thống đối mặt với áp lực lớn từ xe đạp công cộng và ứng dụng gọi xe, khiến lượng khách giảm hơn 2 tỷ lượt mỗi năm.
Ngành du lịch Quảng Đông cũng đặt mục tiêu đón 950 triệu lượt khách mỗi năm và đạt doanh thu 1.300 tỷ tệ (188 tỷ USD) vào năm 2027.
"Người trẻ không từ bỏ xe buýt, họ chỉ từ bỏ quan niệm xe buýt chỉ là phương tiện đi từ A đến B. Khi biến hành trình thành một trải nghiệm, nó sẽ trở nên hấp dẫn hơn nhiều", một độc giả bình luận.