Scott từng cầm còi tại Ngoại hạng Anh hơn một thập kỷ, và làm nhiệm vụ VAR hơn 100 trận. Trải nghiệm của ông cho thấy công nghệ được đưa vào để giảm sai sót, nhưng lại khiến công việc của trọng tài trở nên căng thẳng, phức tạp và dễ bị chỉ trích hơn bao giờ hết.
Điểm đầu tiên khiến trọng tài ghét VAR là áp lực tâm lý. Trên sân, họ phải đưa ra quyết định trong tích tắc, dựa vào góc nhìn trực tiếp và cảm nhận tình huống. Dù có thể mắc sai lầm, quá trình này vẫn mang tính tự nhiên và liền mạch với nhịp độ trận đấu. Nhưng khi ngồi trong phòng VAR, mọi thứ thay đổi hoàn toàn.
Trọng tài phải quan sát nhiều góc quay cùng lúc, tua chậm từng chi tiết, thậm chí dừng hình để phân tích. Một tình huống đơn giản có thể trở thành bài toán phức tạp với hàng loạt khả năng sai phạm. Scott mô tả cảm giác khi đó như bị nhốt trong bốn bức tường, nhịp tim tăng và áp lực dồn nén. Đáng nói là ông chưa từng trải qua cảm giác này suốt 20 năm làm trọng tài trên sân.
Nguyên nhân thứ hai nằm ở quy trình kiểm tra rườm rà. Không giống những gì người xem nghĩ rằng VAR chỉ cần xem lại một vài góc quay, thực tế đòi hỏi một quy trình rất nghiêm ngặt. Với các tình huống việt vị, trọng tài không thể áp dụng tiêu chí “rõ ràng và hiển nhiên” mà phải kiểm tra chính xác từng chi tiết, bởi tình huống đó chỉ có đúng hoặc sai, không mang tính nhận định.
Chỉ cần bỏ qua một góc quay, hoặc kết luận quá sớm, VAR có thể đối mặt với chỉ trích dữ dội nếu sau đó xuất hiện bằng chứng ngược lại. Vì vậy, họ buộc phải kiểm tra kỹ lưỡng, dù điều đó đồng nghĩa với việc kéo dài thời gian chờ đợi. Những pha bóng mất ba đến bốn phút, thậm chí lâu hơn vì họ không có lựa chọn nào khác.
Hệ quả rõ ràng nhất là VAR làm gián đoạn trận đấu và phá vỡ cảm xúc. Một bàn thắng vốn dĩ là khoảnh khắc bùng nổ, lại bị đóng băng trong lúc chờ kiểm tra. Khi quyết định cuối cùng được đưa ra, cảm xúc ban đầu gần như đã tan biến. Ngay cả khi bàn thắng được công nhận, niềm vui cũng không còn trọn vẹn.
Scott thừa nhận chính các trọng tài cũng cảm thấy khó chịu với điều này. Họ không muốn trở thành kẻ phá cuộc vui, nhưng vai trò của VAR vô tình đặt họ vào vị trí đó. Trong mắt khán giả, VAR tước đi cảm xúc, dù thực tế chỉ đang làm theo quy trình.
Một vấn đề khác là cách VAR bị hiểu sai. Nhiều người tin rằng trọng tài cố tình soi lỗi để hủy bàn thắng. Tuy nhiên, mục tiêu của VAR là tìm ra sự thật, không phải “vạch lá tìm sâu”. Việc kiểm tra nhiều lần chỉ nhằm đảm bảo quyết định được chính xác.
Dù vậy, cảm nhận của khán giả lại khác. Càng mất thời gian kiểm tra, họ càng nghi ngờ. Khi một bàn thắng bị từ chối, VAR gần như mặc định trở thành tội đồ, bất kể quyết định đó đúng hay sai.
Một điểm gây tranh cãi lớn là việc áp dụng luật một cách quá chặt chẽ. VAR cho phép phát hiện những lỗi rất nhỏ, như một phần cơ thể nhô lên vài centimet trong tình huống việt vị. Những quyết định kiểu này thường gây ức chế, bởi chúng đi ngược lại cảm nhận thông thường của người xem.
Trọng tài cũng không thích những tình huống như vậy. Họ không muốn hủy bàn thắng chỉ vì đầu gối hay ngón chân lệch vị trí. Tuy nhiên, khi luật đã quy định rõ ràng, họ buộc phải áp dụng. Điều này cho thấy vấn đề chủ yếu nằm ở cách luật được xây dựng và thực thi.
Ngoài ra, công nghệ VAR cũng chưa hoàn hảo. Trong những tình huống đông người, hệ thống bắt việt vị bán tự động vẫn gặp khó khăn trong việc xác định ai chạm bóng trước, hay thời điểm chính xác của pha chuyền. Điều này dẫn đến những quyết định kéo dài bất thường, có khi lên tới 6 hoặc 7 phút, càng làm tăng sự bức xúc.
Một yếu tố quan trọng khác là sự thiếu minh bạch đối với khán giả. Trong sân, người xem gần như không biết VAR đang kiểm tra điều gì. Trọng tài chính cũng không có đầy đủ thông tin trong thời gian chờ. Sự mù mờ này khiến đám đông dễ mất kiên nhẫn và phản ứng tiêu cực.
Nếu đã sử dụng công nghệ, bóng đá cần học cách minh bạch hơn, giống như một số môn thể thao khác. Việc công khai quy trình kiểm tra có thể không loại bỏ tranh cãi, nhưng ít nhất giúp mọi người hiểu chuyện gì đang diễn ra.
Cuối cùng, điều khiến VAR trở thành gánh nặng với trọng tài là bản chất công việc của họ. Một trọng tài lý tưởng là “người vô hình”, không bị nhắc đến sau trận đấu. Thành công của họ được đo bằng việc không mắc sai lầm và không trở thành tâm điểm chú ý.
VAR đã thay đổi điều đó. Mỗi quyết định đều có thể bị soi xét, tranh luận và lan truyền rộng rãi. Thay vì đứng sau ánh đèn, trọng tài giờ đây thường xuyên bị đẩy ra trước dư luận, trong vai trò mà chính họ không mong muốn.
Sau chiến thắng quan trọng với tỷ số 2-1 trước Nam Định ở vòng 18 ngay tại sân Thiên Trường, thủ môn cao 1,91 m Trần Trung Kiên đã có những chia sẻ đầy cảm xúc về màn trình diễn của HAGL.
Phát biểu sau trận, Trung Kiên không giấu được niềm vui khi cho rằng đây là một chiến thắng xứng đáng: “Kiên nghĩ toàn đội HAGL đã giành được một chiến thắng rất thuyết phục. Chúng tôi đã cố gắng rất nhiều để vượt qua những khó khăn trong suốt thời gian qua. Chiến thắng ngày hôm nay sẽ là điểm tựa tinh thần để toàn đội tiếp tục cố gắng ở những trận tiếp theo”.
Ba điểm giành được ở trận này giúp HAGL tạm thời vươn lên vị trí thứ 11 trên bảng xếp hạng với 18 điểm, đồng thời nới rộng khoảng cách lên 6 điểm so với nhóm cuối bảng.
Tuy nhiên, người gác đền của U.23 Việt Nam vẫn giữ sự thận trọng cần thiết. Anh nhấn mạnh: “Chưa có gì là chắc chắn trong cuộc đua trụ hạng khi khoảng cách chỉ là 6 điểm. HAGL sẽ nghỉ ngơi và hồi phục, nhằm có sự chuẩn bị tốt cho trận đấu tiếp theo”.
Ở vòng đấu kế tiếp, thầy trò HLV Lê Quang Trãi sẽ phải đối mặt với thử thách lớn khi làm khách trên sân của Thể Công Viettel – đội bóng đang cạnh tranh quyết liệt cho chức vô địch.
Trước trận đấu khó khăn này, Trung Kiên khẳng định mục tiêu rõ ràng của toàn đội: “Với HAGL, mỗi khi thi đấu trên sân khách, chúng tôi luôn đặt ra mục tiêu giành ít nhất là 1 điểm. Chúng tôi sẽ cố gắng từng trận một để tích lũy thêm từng điểm số”.
Chiến thắng trước Nam Định không chỉ mang ý nghĩa về mặt điểm số mà còn giúp HAGL giải tỏa áp lực tâm lý sau chuỗi trận khó khăn. Với tinh thần đang lên cao cùng sự tập trung của toàn đội, đoàn quân phố Núi hứa hẹn sẽ tiếp tục tạo ra những màn trình diễn đáng chú ý trong giai đoạn còn lại của mùa giải.
Tiếp đón Thanh Hóa, CLB Thể Công - Viettel gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm đường vào khung thành đối thủ. Việc quá hiểu triết lý của HLV Velizar Popov sau nhiều năm làm việc cùng khiến các cầu thủ Thanh Hóa dường như bắt bài được đội bóng áo lính.
Ngay trong hiệp một, Thể Công - Viettel có tới 2 lần đưa được bóng vào lưới Thanh Hóa nhưng đều bị tổ trọng tài từ chối sau khi tham khảo VAR.
Phút thứ 7, Lucao do Break tâng bóng loại bỏ hậu vệ CLB Thanh Hóa rồi chuyền bổng cho Wesley Nata băng vào đánh đầu vào lưới đội khách nhưng không được công nhận bàn thắng vì cầu thủ Thể Công - Viettel đã phạm lỗi trước đó.
Phút 27, Lucao đánh đầu vào lưới Thanh Hóa nhưng trọng tài một lần nữa không công nhận bàn thắng, vì tiền đạo này đã phạm lỗi với thủ môn đội khách.
Lối đá máu lửa, không ngại va chạm của CLB Thanh Hóa khiến hàng công Thể Công - Viettel có phần chùn bước. Phải cần tới một tình huống may mắn, đội bóng áo lính mới có được bàn thắng trong hiệp hai.
Phút 68, hậu vệ Trịnh Văn Lợi vô tình để bóng chạm tay trong vòng cấm khi truy cản cầu thủ Thể Công - Viettel, khiến CLB Thanh Hóa chịu phạt đền. Trên chấm 11m, tiền đạo Pedro Henrique sút quyết đoán, ghi bàn dẫn trước 1-0.
Trong thời gian còn lại, Thể Công - Viettel chơi chắc chắn khu trung tuyến để chặn mọi hy vọng tìm bàn gỡ của Thanh Hóa. Những phút cuối trận diễn ra căng thẳng khi cầu thủ hai đội liên tục va chạm.
Phút 90+4, HLV trưởng Velizar Popov của Thể Công - Viettel nhận thẻ đỏ trực tiếp vì phản ứng quá mức với tổ trọng tài.
Chung cuộc, Thể Công - Viettel bảo toàn được thắng lợi cách biệt tối thiểu để thu hẹp khoảng cách điểm số với đội đầu bảng xếp hạng V-League là Công An Hà Nội xuống còn 6 điểm (38 so với 44).
Với tấm thẻ đỏ của HLV Popov, Thể Công - Viettel sẽ chịu tổn thất lớn khi khả năng không có sự chỉ đạo trực tiếp của ông thầy người Bulgaria trong vài trận tới.
Nội dung của đơn khiếu nại chủ yếu tập trung vào tình huống gây tranh cãi ở phút 54, khi thủ môn Juan Musso (Atletico Madrid) đặt bóng xuống sân rồi thực hiện pha chuyền nhưng hậu vệ Marc Pubill lại dùng tay chơi bóng trong vòng cấm. Các cầu thủ Barca cho rằng họ phải được hưởng quả phạt đền.
Nhưng trọng tài Istvan Kovacs lại không thổi phải, mà cho trận đấu tiếp tục và đội ngũ VAR cũng không tư vấn cho ông trong pha bóng này. Điều đó đã gây ra phản ứng dữ dội từ băng ghế dự bị của Barca.
Thông cáo từ câu lạc bộ xứ Catalan cho biết: "Bộ phận pháp lý của Barca đã gửi đơn khiếu nại lên UEFA liên quan đến các sự kiện trong trận lượt đi tứ kết Champions League gặp Atletico Madrid.
Đơn khiếu nại tập trung vào một hành động cụ thể. Ở phút thứ 54, sau khi trận đấu được tiếp tục đúng luật, một cầu thủ đối phương đã nhặt bóng trong vòng cấm địa của họ mà không bị thổi phạt đền.
Barca cho rằng quyết định này, cùng với việc VAR không can thiệp là một sai lầm lớn. Do đó, câu lạc bộ đã yêu cầu mở cuộc điều tra, được tiếp cận các thông tin liên lạc của trọng tài và nếu cần thiết phải có sự thừa nhận chính thức về các sai sót".
Ngoài ra phía Barca cũng khẳng định đây không phải là lần đầu tiên họ bị thiệt thòi bởi các quyết định của trọng tài khi thi đấu ở Champions League. Họ tuyên bố: "Chúng tôi đã phải chịu những quyết định khó hiểu gây tổn hại nghiêm trọng đến đội bóng và ngăn cản chúng tôi cạnh tranh bình đẳng với các đối thủ".