Sáng 10/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm tới.
Ông Đặng Ngọc Huy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu của Quốc hội cho biết Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng đặt mục tiêu mức dự trữ xăng dầu phải đạt khoảng 90 ngày đến năm 2030.
Tuy nhiên, theo ông Huy, hiện mức dự trữ xăng dầu quốc gia chỉ đáp ứng được khoảng 7-10 ngày sử dụng và tối đa 30 ngày nếu cộng cả dự trữ thương mại của doanh nghiệp.
“Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới với một bình năng lượng luôn báo động”, ông Huy nói.
Ông đặt vấn đề vì sao đến nay Việt Nam vẫn chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia độc lập. Theo ông, hiện nay hàng dự trữ quốc gia vẫn được cất giữ trong kho chung của các doanh nghiệp đầu mối. “Điều này đi ngược lại nguyên tắc của Luật dự trữ quốc gia là phải quản lý độc lập về số lượng và chất lượng”, đại biểu nhận xét.
Ông Huy cho hay có một số ý kiến nhìn nhận xây kho dự trữ độc lập tốn kém, nhưng ông đánh giá “việc thiếu dự trữ còn đắt hơn rất nhiều lần”. Ông nêu lại tình trạng thời gian gần đây khi giá xăng dầu thế giới tăng cao, người dân phải xếp hàng nửa tiếng để mua nhiên liệu. Chưa kể, xăng dầu tăng giá cũng ảnh hưởng tới hoạt động vận tải, logistics, tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia.
“Xây dựng kho dự trữ chiến lược quốc gia chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế”, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu nói, đồng thời ủng hộ mục tiêu hình thành hệ thống kho dự trữ xăng dầu ít nhất 90 ngày như trong báo cáo của Chính phủ.
Cùng quan điểm, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Thúy Chinh cho rằng cần tăng chi đầu tư cho dự trữ xăng dầu, bởi lĩnh vực này mới chiếm 21% trong tổng chi cho dự trữ. Bà cũng đề nghị cần hiện đại hóa công nghệ, hệ thống kho bảo quản dự trữ các mặt hàng chiến lược, trong đó có xăng dầu.
Để mục tiêu không nằm lại trên giấy, ông Đặng Ngọc Huy kiến nghị Thủ tướng có các giải pháp đột phá như bố trí ngân sách, chính sách để khởi công ngay hệ thống xăng dầu quốc gia. Ông cũng đề xuất Thủ tướng ban hành lộ trình cụ thể như đến năm 2028 phải đạt được mức dự trữ 60 ngày và 90 ngày vào 2030.
Hiện Việt Nam chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia riêng biệt. Hàng dự trữ đang được tồn trữ tại kho của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thông qua hợp đồng, trả phí theo định mức với các đơn vị. Mức dự trữ này chỉ khoảng 7-10 ngày tiêu thụ. Vừa qua, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương sớm làm việc với các đối tác nước ngoài để triển khai ngay việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa).
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước trải qua 15 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.540 đồng, dầu diesel 32.960 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Tại tổ Hà Nội, Tổng giám đốc Vietnam Airlines Lê Hồng Hà cho biết do ảnh hưởng chiến sự, thị trường “cực kỳ bất động và khó đoán định”. Ông khẳng định việc Quốc hội ban hành Nghị quyết về giảm thuế với xăng dầu và nhiên liệu bay là cần thiết và kịp thời để tháo gỡ khó khăn, ổn định kinh tế vĩ mô.
Tuy vậy, CEO Vietnam Airlines lưu ý rằng thuế chỉ là một trong các công cụ điều tiết, Chính phủ cần có những chính sách thực chất và hiệu quả hơn trong điều hành giá, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu và cung ứng thị trường. Ông đề xuất Quốc hội có một cơ chế ủy quyền hợp lý để Chính phủ chủ động quyết định trước các tình huống thực tế phát sinh.
Trước ý kiến của các đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực thay đổi, Việt Nam phải có “những điều chỉnh kịp thời về chiến lược năng lượng”.
Thủ tướng cho biết trong tờ Chính phủ báo cáo Quốc hội cũng có phương án xây dựng dự trữ quốc gia về một số mặt hàng thiết yếu, gồm xăng dầu. “Bây giờ phải bàn đến việc tiếp tục xây dựng một số nhà máy điện nền, bên cạnh phát triển năng lượng tái tạo bền vững”, ông nói, thêm rằng đã trao đổi với Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng về điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch điện VIII.
Phát biểu hôm 9/4 tại nghị trường Quốc hội, Thủ tướng cũng khẳng định sẽ không để xảy ra mất ổn định, khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống và có giải pháp dự phòng ứng phó biến động. Theo ông, Việt Nam sẽ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là nguồn cung dầu thô, khí đốt.
Anh Tú
Tin Gốc: https://vnexpress.net/xay-kho-du-tru-xang-dau-quoc-gia-nhu-mua-bao-hiem-cho-nen-kinh-te-5060712.html
Thứ trưởng Công Thương: Nguồn cung xăng dầu đảm bảo đến hết tháng 4
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn đảm bảo đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 4.
Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối cũng nhập khẩu 3,2 triệu m3 xăng dầu. Cùng với hàng tồn kho hiện tại (2,6-2,8 triệu m3), nguồn cung xăng dầu trong nước có thể đảm bảo cho sản xuất và tiêu dùng hết tháng này, theo Thứ trưởng.
Xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang từ cuối tháng 2 gây hệ lụy lớn đến nguồn cung xăng dầu, khí toàn cầu. Quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này vượt cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970 - từng làm đảo lộn nền kinh tế, thị trường năng lượng.
Diễn biến này kéo theo thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 13 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 26.970 đồng, dầu diesel 44.780 đồng một lít.
Trước diễn biến này, từ đầu tháng 3, Việt Nam đã xây dựng kịch bản để điều hành xăng dầu. Theo Thứ trưởng, nhà điều hành tính tới kịch bản khủng hoảng diễn ra 4 tuần và dài hơn thời gian này. Bộ Công Thương đang xây dựng kịch bản cho các tháng tiếp theo.
Thứ trưởng cho biết việc điều hành cung cầu và giá xăng dầu trên nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, bám sát diễn biến giá thế giới, đánh giá tác động tới người dân và các ngành chịu ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý đưa ra các giải pháp nhằm ổn định cung cầu, giá cả và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Cùng quan điểm, tại họp Chính phủ thường kỳ cùng ngày, quyền Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng khẳng định Việt Nam vẫn duy trì được "ổn định tương đối" trong khi nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng.
Tại Thái Lan, giá xăng đã lên tới hơn 51.000 đồng một lít, trong khi diesel khoảng 47.000 đồng một lít. Một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng, còn Philippines tuyên bố tình trạng khó khăn. Ở các nền kinh tế phát triển, doanh nghiệp thậm chí khuyến cáo người lao động làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại.
"Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn duy trì mức giá thấp hơn trung bình thế giới, chỉ khoảng 1,3 USD một lít, thấp hơn cả các nước có chung đường biên giới", ông Hùng nói.
Song theo quyền Bộ trưởng, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn do còn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, sức cầu trong nước chưa phục hồi mạnh và những biến động khó lường từ bên ngoài. Do đó, nhà điều hành cần triển khai đồng bộ các giải pháp, từ bảo đảm năng lượng, tái cơ cấu công nghiệp đến kích cầu tiêu dùng để ổn định kinh tế vĩ mô.
Để ứng phó, Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, giảm tối đa các loại thuế (bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt) nhằm giảm áp lực tăng giá nhiên liệu. Bên cạnh đó, nhà điều hành có các giải pháp nhằm tăng năng lực sản xuất trong nước, đa dạng nguồn cung nhập khẩu, phát triển nguồn năng lượng thay thế (xăng sinh học), tăng năng lực dự trữ và quản trị rủi ro.
Phương Dung
Eo biển Hormuz - đòn bẩy mặc cả trong thỏa thuận Mỹ - Iran
Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật".
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như "con tin", theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. "Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả", các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran "không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu".
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. "Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu," bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
"Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu", Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz "đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn".
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò "trung gian trung lập, không bị trừng phạt" để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz "nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách". "Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi", nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
"Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển", theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa "không có bất kỳ hạn chế nào". Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
Phiên An (theo CNN, AP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/eo-bien-hormuz-don-bay-mac-ca-trong-thoa-thuan-my-iran-5060266.html
