Lên tiếng cho mai sau là sáng kiến của Viện Goethe Hà Nội phối hợp với Trung tâm hỗ trợ và phát triển tài năng điện ảnh TPD khởi động từ năm 2021, nhằm kết nối các nhà làm phim tài liệu độc lập với các tổ chức liên quan để kể những câu chuyện về phát triển bền vững tại Việt Nam.
Ban tổ chức thông tin, thông qua những câu chuyện từ Việt Nam xoay quanh các chủ đề hòa nhập xã hội, sinh kế, quản lý rác thải và phát triển đô thị, từ 20 hồ sơ khá đa dạng về đề tài và phong cách làm phim, ban tổ chức chọn ra ba dự án tiềm năng để đồng hành.
Các dự án này đều mang lại cho khán giả cái nhìn gần gũi hơn về thực tại đời sống thường nhật và các góc nhìn ít thấy từ cộng đồng.
Sinh kế và môi trường ở đầm phá Tam Giang của hai nhà làm phim Phan Thị Huỳnh Nhi và Đào Hoàng Duy tập trung khắc họa cuộc sống của người dân đầm phá Tam Giang – Cầu Hai (Thừa Thiên Huế) – một phần của hệ thống đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á.
Họ vừa cố níu giữ mầm sống cho hàng vạn cây bần chua, loài cây giữ đất, giữ rừng và giữ cả sinh kế của họ.
Với Sống độc lập, Nguyễn Hồ Bảo Nghi dõi theo hành trình sống độc lập đầy thử thách của anh Tuấn – một người đàn ông sống với chứng bại não nặng tại Hà Nội.
Đây là lát cắt gần gũi về cuộc sống nơi đô thị, nơi những giới hạn cá nhân va chạm với hệ thống xã hội, và ý chí con người không ngừng tìm cách vượt qua vô số những ranh giới khác nhau.
Còn với Lội nhớt, Nông Nhật Quang tập trung vào việc lưu trữ ký ức và cách cộng đồng queer tìm kiếm không gian tồn tại trong một đô thị đang biến đổi nhanh chóng.
Trong đó Nico – một con búp bê thường xuất hiện trong các buổi trình diễn – được sử dụng như một nhân vật dẫn chuyện, chứng kiến và lưu giữ ký ức.
Ban cố vấn bao gồm các đạo diễn Hà Lệ Diễm, Nguyễn Hồng Quân và Nguyễn Hồng Anh.
Từ góc độ của mình, Hà Lệ Diễm chia sẻ mối quan hệ giữa người làm phim và nhân vật rất quan trọng, đó không chỉ là mối quan hệ giữa người với người mà còn như người thân.
“Tác phẩm phải mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam nhưng vẫn tạo được sự đồng cảm với khán giả quốc tế”, cô nhắn nhủ các nhà làm phim.
Sáng kiến tiếp tục khẳng định phim tài liệu là một phương tiện đối thoại, giúp các nhà làm phim có thể tiếp cận những vấn đề xã hội phức tạp thông qua sự trao đổi liên tục với các đối tác địa phương.
Ông Nguyễn Hoàng Phương – phụ trách điều hành Trung tâm hỗ trợ và phát triển tài năng điện ảnh TPD – chia sẻ: tổng 8 phim sau khi hoàn thiện của ba mùa ngoài phát hành trong nước sẽ được mang đi giới thiệu tại nhiều sự kiện điện ảnh hoặc liên hoan phim quốc tế khác nhau.
Theo ông Oliver Brandt – Viện trưởng Viện Goethe Hà Nội, phim tài liệu không bị bó hẹp trong các rạp thương mại, có thể chiếu ở các trường học và chương trình giáo dục; các rạp nhỏ, không gian nghệ thuật hoặc phối hợp với các tổ chức khác nhau để chiếu cho các nhóm cộng đồng chuyên biệt.
Phim xoay quanh chuyện tình của cô gái theo đạo Công giáo và chàng trai ngoại đạo, hiện dẫn đầu phòng vé với hơn 40 tỷ đồng sau một tuần. Ngoài những điểm cộng ở khâu hình ảnh và kịch bản, âm nhạc góp phần đẩy cảm xúc cho tác phẩm. Nhiều khán giả cho biết sau khi ra khỏi rạp, họ tìm nghe những bài hát trong phim, để một lần nữa sống cùng câu chuyện của đôi nhân vật chính - Ân (Thiên Ân) và Thiên (Khương Lê).
Xuân thì - Phan Mạnh Quỳnh hát và sáng tác - là một trong những ca khúc chính của phim. Nhạc phẩm lần đầu được giới thiệu qua chất giọng của Hà Anh Tuấn trong album Truyện ngắn, ra mắt năm 2020. Bốn năm sau, Phan Mạnh Quỳnh hát lại ở đĩa nhạc đầu tay của anh - CineLove, kỷ niệm chặng đường 10 năm ca hát.
Đồng cảm với giai điệu lẫn ca từ, đạo diễn Lê Thiện Viễn đưa bản thu của nhạc sĩ vào phim. Khi vang lên ở đoạn chiếu credit (thông tin về êkíp phim), ca khúc gợi cảm giác hoài niệm, tiếc nuối về chuyện tình dang dở. Sau năm ngày đăng tải, MV đạt hơn 500 nghìn lượt nghe trên kênh YouTube của ca sĩ.
"Tình buồn không phải lúc nào cũng chỉ để quên đi
Tình buồn lưu giữ bao nhiêu mộng mơ lúc xuân thì
Tại mưa tại nắng hay muôn niềm thương đã vấn vương rồi như sương
Một hôm mãi xa...".
Xem phim, diễn viên Phương Anh Đào nói ở đoạn kết, cú "twist" (tình tiết bất ngờ) cùng hiệu ứng từ giọng hát Phan Mạnh Quỳnh khiến cô "khóc ướt cả vai áo". "Sau hai tiếng bồi hồi trong rạp, về đến nhà tôi vẫn chưa dứt ra được dòng cảm xúc ấy", cô nói. Nghệ sĩ Hồng Đào đánh giá bài hát - cũng như phần âm nhạc - giúp bộ phim như phủ một lớp màu ký ức, khiến chị cảm nhận được tình yêu trong trẻo của đôi nhân vật.
Ngoài Xuân thì, Hẹn ước xin khuất lời - sáng tác mới của nhạc sĩ Huỳnh Võ Hoài Sơn - thu hút khán giả với hơn 130 nghìn lượt xem trên YouTube, sau một ngày đăng. Đạo diễn Lê Thiện Viễn cho biết ban đầu, khi anh gửi bản demo, Quốc Thiên từ chối vì vướng lịch tập, đồng thời đánh giá quãng âm ca khúc quá rộng. "Sau khi nghe tôi năn nỉ, Thiên mềm lòng và đồng ý thu âm", anh nói.
Nhạc phẩm khiến nhiều người nghe đồng cảm bởi ca từ viết "đo ni đóng giày" cho nỗi lòng của nhân vật Thiên, khi anh không thể hoàn thành lời hứa nắm tay Ân bước vào giáo đường.
"Anh mơ thầm đôi lần được nắm tay em cùng ước nguyện
Bước chung đôi vào giáo đường trọn đời yêu đương
Nhưng sao niềm vương vẫn đấy
Lời em nói còn ấp e nơi đầu môi
Tình đã như mây lạc trôi
Thì thôi, mình lỡ câu duyên rồi...".
Phim còn lồng ghép nhiều nhạc phẩm kinh điển bởi nội dung, giai điệu phù hợp với mạch truyện. Chỉ chừng đó thôi (nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác) - từng nổi tiếng qua giọng hát Duy Quang - được Quốc Thiên cover với bản phối mới. Trong phim, nhạc phẩm được cài cắm một cách ẩn ý ở phân đoạn Thiên phải rời xa Ân trong một năm, đến Hạnh Trí công tác vì muốn gây dựng sự nghiệp ổn định: "Chỉ cần một năm qua/ Là phai mờ hương cũ/ Hoa úa trong lòng ta/ Chỉ cần một năm xa".
Tác phẩm xoay quanh câu chuyện của nhân vật chính - Thiên Ân, một cô gái theo đạo Công giáo, sống ở làng quê Trà Mây yên bình cuối thập niên 1980. Một lần, cô tình cờ gặp Thiên - chàng trai trẻ làm nghề thợ điện từ nơi khác đến, dần nảy sinh tình cảm.
Chuyện tình diễn ra trong bí mật bởi bà Hoa - mẹ của Ân (nghệ sĩ Lê Khanh) - phản đối con quen người ngoại đạo. Trong thâm tâm, bà đã chọn sẵn chàng rể hoàn hảo là bác sĩ Hải (Thanh Sơn) vì anh có nghề nghiệp ổn định, thân thiết với gia đình. Mâu thuẫn đẩy lên cao trào khi Ân vướng vào mối quan hệ tay ba, buộc lựa chọn giữa chữ hiếu và hạnh phúc cá nhân.
Theo nguồn tin từ Sina và 163, trên tài khoản mạng xã hội cá nhân, nam diễn viên Huỳnh Hiểu Minh đã đăng một bộ ảnh cùng con trai là Tiểu Hải Miên (9 tuổi) đạp xe trên đường phố nhân dịp kỳ nghỉ lễ. Tuy nhiên, các hình ảnh này nhanh chóng vấp phải sự phản đối từ cộng đồng mạng vì vi phạm quy định an toàn giao thông.
Cụ thể, đối chiếu với Điều 72 của Quy định thực hiện Luật An toàn giao thông đường bộ Trung Quốc, người điều khiển xe đạp khi tham gia giao thông trên đường công cộng phải đủ từ 12 tuổi trở lên. Với trường hợp của con trai Huỳnh Hiểu Minh mới 9 tuổi, việc điều khiển xe đạp ra đường là hành vi trái quy định pháp luật.
Trước những tranh cãi từ dư luận, Huỳnh Hiểu Minh đã gỡ bỏ các hình ảnh liên quan và đăng tải văn bản xin lỗi công khai. Theo nội dung bài đăng được 163 trích dẫn, nam diễn viên thừa nhận sự thiếu sót trong việc tìm hiểu luật giao thông: “Xin chào mọi người, tôi là Huỳnh Hiểu Minh. Hôm nay tôi thành thật xin lỗi vì sự sơ suất của mình. Nhân ngày nghỉ, tôi và con đã tranh thủ ánh nắng xuân để đạp xe. Tuy nhiên, nhờ lời nhắc nhở của cư dân mạng, tôi nhận ra mình đã bỏ sót quy định phải ít nhất 12 tuổi mới được phép đi xe đạp. Tôi cảm thấy vô cùng xấu hổ về điều này. Là một người cha, tôi lẽ ra phải làm gương tốt và luôn ưu tiên sự an toàn của con mình cùng việc tuân thủ các quy định”.
Huỳnh Hiểu Minh cho biết đã chủ động liên hệ với cơ quan cảnh sát giao thông để trình báo vụ việc. Do thời điểm xảy ra sự việc trùng vào kỳ nghỉ lễ Thanh minh, các thủ tục xử lý hành chính và việc hoàn thành khóa học giáo dục an toàn giao thông sẽ được nam diễn viên thực hiện ngay sau khi kỳ nghỉ kết thúc.
Trước sự việc này, dư luận xứ Trung hiện đang tồn tại hai luồng ý kiến trái chiều. Một bộ phận công chúng cho rằng: “Cộng đồng mạng đang quản quá rộng”. Ở chiều ngược lại, không ít cư dân mạng bày tỏ quan điểm: “Việc cùng nhau nâng cao ý thức an toàn là điều đáng khích lệ, và thái độ thẳng thắn nhận lỗi, sửa sai ngay lập tức của nghệ sĩ là rất tích cực”.
Bên cạnh đó, thông qua sai lầm này, nam nghệ sĩ cũng gửi lời nhắn nhủ đến các bậc phụ huynh về việc cần phân biệt rõ ràng giữa kỹ năng và điều kiện pháp lý. Huỳnh Hiểu Minh cho rằng việc một đứa trẻ học được cách đi xe đạp hoàn toàn không đồng nghĩa với việc trẻ đã sẵn sàng để đối mặt với những tình huống giao thông phức tạp trên đường phố. Theo quan điểm của nam diễn viên, việc tuân thủ luật lệ chính là lá chắn bảo vệ tốt nhất cho con trẻ.
Tác phẩm đang dẫn đầu phòng vé trong nước với hơn 70 tỷ đồng sau 10 ngày phát hành. Nhà sản xuất tung đoạn best cut (phân cảnh đặc sắc trong phim), xoay quanh tình tiết bà Hoa muốn con gái Thiên Ân (Đoàn Thiên Ân) cưới bác sĩ Hải (Thanh Sơn), người cùng xóm đạo Trà Mây, nghề nghiệp ổn định, có mối quan hệ thân thiết với gia đình. Dù vậy, trong thâm tâm, Ân đã chọn Thiên (Khương Lê), chàng trai thợ điện có cuộc sống bấp bênh, là người ngoại đạo.
Khi phát hiện con gái yêu người khác, bằng sự cứng rắn lẫn mềm mỏng, bà Hoa thuyết phục Ân cưới Hải, bởi không muốn con gái giẫm lên vết xe đổ của bà. Diễn viên gạo cội khắc họa nỗi lòng của người mẹ yêu con, song tình thương bị bủa vây bởi định kiến lẫn tổn thương sau cuộc hôn nhân thất bại. Lê Khanh diễn tiết chế, tập trung biểu cảm ở ánh mắt, sau đó đẩy cao trào cảm xúc qua giọng thoại, khi bà Hoa bật khóc thốt lên "Ôi Chúa ơi" ở cuối phân cảnh.
Video thu hút hơn 3,5 triệu lượt xem trên mạng xã hội, nhiều khán giả nói rơi nước mắt khi theo dõi phân đoạn trong rạp. Xem suất chiếu hôm 3/4, diễn viên Hồng Đào nói bị chinh phục bởi diễn xuất của Lê Khanh. "Chỉ qua cái dáng khom khom, cúi xuống lặng lẽ cắt vải may của bà mẹ, tôi thấy cả một bức tường định kiến nặng nề, giữ chân nhân vật chính trước ngưỡng cửa hạnh phúc", chị nói.
Diễn viên Đoàn Thiên Ân cho biết may mắn khi được nghệ sĩ Lê Khanh hỗ trợ trong những phân cảnh nặng về tâm lý. Cách nghệ sĩ giành lấy khay trà, lạnh lùng đặt xuống bàn, tra hỏi con khiến diễn viên cuốn hơn vào kịch bản. "Lúc đó, tôi cảm giác bản thân thực sự là con gái của bà Hoa, lắp bắp giải thích với mẹ rằng tình yêu của mình với anh Thiên là thật lòng, trong sáng", cô nói.
Trên trường quay, Thiên Ân thường gọi thân mật Lê Khanh là mẹ, bởi nghệ sĩ từng dạy cô học diễn xuất. Trước lúc bấm máy, Lê Khanh hướng dẫn cô cách tự tạo một không gian để bước vào và sống cùng câu chuyện. Diễn viên còn rủ cô cùng đi Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn để cầu nguyện, cảm nhận không khí giáo dân.
Lê Khanh, 63 tuổi, tên thật là Trần Mai Khanh, sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Chị là con của cặp nghệ sĩ kịch nói Trần Tiến - Lê Mai, em gái diễn viên Lê Vân, chị gái Lê Vy. Lê Khanh được yêu mến qua các vai diễn như nữ tu sĩ Băng Thanh trong Săn bắt cướp, Lan trong Chuyện tình bên dòng sông, Thoa trong Bản tình ca cuối cùng, Hoàng Điệp trong Dòng sông hoa trắng. Chị nên duyên với đạo diễn Việt Thanh sau khi hợp tác trong phim Săn bắt cướp (1989). Nhiều năm đi diễn, chị được ca ngợi là nhan sắc tiêu biểu của phụ nữ Hà Nội.
Những năm gần đây, Lê Khanh gây tiếng vang khi lấn sân điện ảnh. Năm 2021, chị đóng chính trong Gái già lắm chiêu 5, nhận giải Bông Sen Vàng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc. Nghệ sĩ tiếp tục tham gia phim Cô gái từ quá khứ - do đạo diễn Bảo Nhân, Nam Cito thực hiện, đóng cùng Ninh Dương Lan Ngọc, Kaity Nguyễn.