Trong bài viết trên New York Times, nhà báo nổi tiếng John Carreyrou, người từng phơi bày vụ bê bối về công ty khởi nghiệp Theranos của Elizabeth Holmes, cho biết đã có khoảng thời gian nói chuyện với nhà khoa học máy tính người Anh Adam Back tại một công viên ở Riga (Latvia).
Khi Carreyrou nhắc đến tên ông trong số những người được dự đoán là “cha đẻ” Bitcoin, Back trở nên căng thẳng, phủ nhận mình là Satoshi và yêu cầu cuộc trò chuyện này cần được giữ kín. Theo Carreyrou, hành động của Adam Back khi đó thể hiện “ánh mắt nói dối, tiếng cười gượng gạo, cử động giật cục của bàn tay trái” khiến ông nghi ngờ.
Ông sau đó dành thời gian tìm hiểu và thấy một số manh mối. Trước hết, vấn đề liên quan đến khối (block) giao dịch đầu tiên của Bitcoin. Trong block, Satoshi nhúng một đoạn văn bản từ tiêu đề bài báo “Bộ trưởng Tài chính sắp thực hiện gói cứu trợ thứ hai cho các ngân hàng” của The Times ngày 3/1/2009. “Nó như dấu hiệu cho thấy Satoshi là người Anh”, Carreyrou viết.
Nhà báo này cũng phân tích email của Satoshi cùng những bài viết trên diễn đàn và mạng xã hội của Back. Ông nhận ra hai người có phong cách viết tương tự nhau, đặc biệt là sử dụng các thuật ngữ đặc biệt.
Bên cạnh đó, Carreyrou cũng cho rằng Satoshi rất có thể cũng là một thành viên của Cypherpunk, nhóm được thành lập đầu những năm 1990, muốn sử dụng mật mã học, nghệ thuật bảo mật thông tin liên lạc bằng mã, để giải phóng cá nhân khỏi sự giám sát và kiểm duyệt của chính phủ. Back cũng là một Cypherpunk.
Ngoài ra, Back đã phát minh ra Hashcash – hệ thống giải câu đố thống kê mà Satoshi đã dùng cho thuật toán khai thác Bitcoin – một trong các yếu tố để khẳng định nhà khoa học máy tính này là cha đẻ Bitcoin. Satoshi từng nhắc đến Back và Hashcash trong sách trắng Bitcoin.
Adam Back từng công bố một số email trong vụ kiện liên quan đến Craig Wright – người Australia từng nhận là “cha đẻ” Bitcoin. Trong đó, Satoshi liên lạc với Back vào tháng 8/2008 trước khi công bố sách trắng Bitcoin.
“Email dường như là bằng chứng rằng Back không thể là Satoshi”, Carreyrou viết. “Tuy nhiên, nghĩ kỹ hơn, tôi nhận ra một khả năng khác: Back hoàn toàn có thể gửi loạt email đó cho chính mình như một cách để che đậy”.
Sau thông tin trên, các diễn đàn và mạng xã hội như Reddit, X “dậy sóng” và nổ ra tranh cãi. Theo Fortune, những gì Carreyrou đưa ra “không phải phỏng đoán tồi”. Back từ lâu đã là người có ảnh hưởng trong giới tiền điện tử. Hashcash, một hình thức tiền kỹ thuật số ra đời trước Bitcoin do ông phát minh, đã được ứng dụng. Back cũng là CEO Blockstream, công ty về cơ sở hạ tầng Bitcoin đời đầu và hiện tích lũy một lượng lớn Bitcoin. Tuy nhiên, Fortune cũng đánh giá các dữ kiện đủ căn cứ để khẳng định.
“Tôi không phải Satoshi, nhưng là người đầu tiên tập trung cao độ vào những tác động tích cực của mật mã học, quyền riêng tư trực tuyến và tiền điện tử đối với xã hội”, Adam Back phản hồi trên X ngày 8/4. “Vì vậy, từ năm 1992 trở đi, tôi đã tích cực tham gia nghiên cứu ứng dụng về tiền số, công nghệ bảo mật trên diễn đàn Cypherpunk, dẫn đến sự ra đời của Hashcash và các ý tưởng khác”.
Trước đó, một loạt tên tuổi đã được “xướng tên” là người tạo ra Bitcoin, như Hal Finney, Dorian S. Nakamoto, Nick Szabo và Elon Musk. Tuy vậy, chưa ai trong số họ được xác nhận là cha đẻ Bitcoin.
Theo TechCrunch, việc tìm ra danh tính Satoshi Nakamoto có thể ảnh hưởng đến niềm tin và thị trường. Nếu lộ diện, số Bitcoin người này nắm giữ (hiện trên một triệu token) có thể gây biến động thị trường, đồng thời làm thay đổi cách nhìn về tính phi tập trung của Bitcoin. Ngoài ra, vấn đề pháp lý và áp lực từ các chính phủ trên thế giới có thể xuất hiện. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Bitcoin hiện đã vận hành độc lập, không còn phụ thuộc vào người sáng lập.
Bảo Lâm tổng hợp
Ví triệu Bitcoin của Satoshi có thể bị máy tính lượng tử đe dọa thế nào
‘Nữ hoàng Bitcoin’ nhận tội lừa đảo 61.000 Bitcoin
19h ngày 6/4 (6h ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II tới gần Mặt Trăng nhất khi chỉ cách 6.545 km. Tại thời điểm này, tàu di chuyển với tốc độ khoảng 97.950 km/h so với Trái Đất, nhưng chỉ 5.052 km/h so với Mặt Trăng.
Hai phút sau, tàu tiếp tục bay xa Trái Đất nhất, cách 406.771 km, lập kỷ lục mới cho chuyến bay vũ trụ có người lái. Cột mốc đưa phi hành đoàn đến vị trí cách hành tinh xanh xa hơn 6.616 km so với nhiệm vụ Apollo 13 năm 1970.
Ở khoảng cách này, Mặt Trăng xuất hiện trước mắt phi hành đoàn Artemis II với kích thước tương đương quả bóng rổ đặt cách một cánh tay. Họ cũng là những người đầu tiên nhìn thấy một số khu vực ở phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất) bằng mắt thường.
Trước đó, 13h56 ngày 6/4 (0h56 ngày 7/4 giờ Hà Nội), Artemis II cũng phá kỷ lục về quãng đường xa nhất mà con người từng bay khỏi Trái Đất, với 400.171 km, do Apollo 13 thiết lập năm 1970. "Khi vượt qua khoảng cách xa nhất mà con người từng rời khỏi Trái Đất, chúng tôi muốn tôn vinh kỳ tích và nỗ lực phi thường của người tiền nhiệm trong lĩnh vực thám hiểm không gian", Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA), thành viên phi hành đoàn Artemis II, chia sẻ.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục hành trình tiến xa hơn nữa vào không gian trước khi được Mẹ Trái Đất kéo trở lại với tất cả những gì thân yêu. Nhưng điều quan trọng nhất là chúng tôi chọn khoảnh khắc này để thách thức thế hệ hiện tại và thế hệ tiếp theo, đảm bảo kỷ lục mới sẽ không tồn tại lâu", ông nói thêm.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ trên tàu cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Nhiều người tin rằng hầu hết các ổ SSD chỉ có thể sử dụng trong vài năm, thường không quá mười năm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tuổi thọ của SSD phức tạp hơn nhiều.
Mỗi ổ SSD đều được xuất xưởng với thông số TBW, tức tổng dung lượng dữ liệu mà một ổ SSD được thiết kế để ghi trong suốt vòng đời bảo hành. Ví dụ, một ổ SSD có thông số TBW 300 TB nghĩa là người dùng có thể ghi khoảng 300 terabyte (TB) dữ liệu trong thời gian bảo hành.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là ổ SSD sẽ ngừng hoạt động ngay lập tức khi đạt đến giới hạn TBW. Các nhà sản xuất thường đưa ra con số TBW thấp hơn thực tế để giảm thiểu rủi ro và khuyến khích người dùng mua sản phẩm thay thế.
Trong thực tế, nhiều ổ SSD vượt xa mức TBW được ghi trên nhãn mà vẫn hoạt động tốt. Chẳng hạn, ổ SSD Samsung 990 Pro có thể ghi được hơn 22 PB dữ liệu, cao gần gấp 36 lần so với mức TBW 600 TB. Điều đó cho thấy rằng tuổi thọ của SSD không thể được xác định chỉ dựa vào thông số TBW.
Khi nói đến tuổi thọ ổ SSD, người dùng cần chú ý đến các chỉ số sức khỏe của ổ đĩa. Một ổ SSD có thể hiển thị sức khỏe tổng thể là 67%, nhưng điều đó không có nghĩa 33% sức khỏe đã mất đi. Thay vào đó nó vẫn hoạt động tốt nếu không có dấu hiệu cảnh báo nào từ các chỉ số SMART, chẳng hạn như số lượng phân vùng bị lỗi hay không thể sửa chữa. Theo các chuyên gia từ Kingston, khi tỷ lệ sức khỏe ổ SSD còn khoảng 30 - 40%, người dùng không cần quá lo lắng.
Điểm mấu chốt mà người dùng cần biết là các nhà cung cấp SSD hiển thị các thuộc tính SMART khác nhau hoặc điều chỉnh tỷ lệ chúng theo những cách khác nhau. Một số công cụ hiển thị SMART dựa trên cách diễn giải riêng của nhà cung cấp, trong khi những công cụ khác sử dụng các thuật toán phỏng đoán chung. Bên cạnh đó, không phải tất cả các công cụ đều hiểu chính xác các thuộc tính mới của NVMe.
Tuy nhiên, nếu ổ SSD bắt đầu có dấu hiệu chậm đột ngột, hoặc xuất hiện các chỉ số SMART đáng ngại, người dùng nên kiểm tra lại các bản sao lưu và lên kế hoạch thay thế. Nguyên tắc quan trọng nhất là luôn duy trì các bản sao lưu hoạt động, không chỉ vì SSD có thể hỏng mà vì mọi phương tiện lưu trữ đều có thể gặp sự cố.
Nhìn chung, tuổi thọ của SSD không chỉ phụ thuộc vào thông số TBW mà còn vào cách sử dụng và theo dõi tình trạng của ổ đĩa. Việc hiểu rõ về SSD sẽ giúp người dùng sử dụng hiệu quả và an toàn hơn.
