Apopo, tổ chức phi lợi nhuận huấn luyện động vật dò mìn trụ sở Bỉ, tuần trước khánh thành tượng chuột “anh hùng” Magawa cao hơn hai mét ở Siem Reap, Campuchia. Bức tượng được các nghệ nhân địa phương chế tác thủ công từ đá, do Apopo đặt làm.
Đây là con chuột túi châu Phi khổng lồ sinh năm 2013, được Apopo đào tạo rồi đưa đến Siem Reap hồi năm 2016. Kể từ khi đến Campuchia, nó nhanh chóng trở thành “nhân viên dò mìn” nổi bật nhất, thậm chí có trang riêng trên Wikipedia. Trong 5 năm làm nhiệm vụ, Magawa đã đánh hơi và phát hiện hơn 100 quả mìn. Con chuột chết năm 2022.
“Magawa là một trong những con chuột xuất sắc nhất mà chúng tôi từng có”, Michael Raine, quản lý chương trình của Apopo tại Campuchia, cho biết. “Con vật điềm tĩnh, tập trung, ham khám phá, làm việc rất nhanh, lại hiền lành và thân thiện với người chăm sóc. Nó rất phù hợp với công việc này”.
Theo Raine, Magawa có thể rà một khu đất rộng cỡ sân tennis chỉ trong khoảng 20 phút. Công việc này có thể mất tới vài ngày nếu là con người thực hiện.
Apopo huấn luyện chuột bằng phương pháp thưởng theo hành vi. Các huấn luyện viên sẽ dạy chúng nhận diện các hợp chất nổ như TNT. Khi phát hiện mìn, chúng sẽ cào lên bề mặt để báo hiệu, sau đó được thưởng thức ăn như đậu phộng, một lát chuối.
Raine cho biết loài chuột đặc biệt phù hợp với công việc này nhờ kích thước nhỏ và hệ khứu giác phát triển vượt trội.
“Chúng nhẹ cân đến mức không làm kích nổ mìn”, ông Raine nói. “Khứu giác của chúng cực kỳ nhạy bén và chúng cũng rất thông minh”. Đàn chuột được nghỉ một ngày mỗi tuần. Mỗi ngày, chúng cũng có thời gian vui chơi.
Campuchia là một trong những quốc gia có mật độ bom mìn tồn sót dày đặc nhất thế giới, vốn là hệ quả từ thời chiến. Trong 47 năm qua, bom mìn tồn sót đã khiến khoảng 18.800 người thiệt mạng, 45.000 người bị thương tại Campuchia. Hiện vẫn còn 6 triệu quả mìn chưa được xử lý tại nước này, theo Apopo.
“Khối lượng công việc phía trước còn rất lớn. Mục tiêu là đến năm 2030 Campuchia sẽ không còn mìn”, ông Raine cho biết.
Theo Raine, đóng góp riêng của chuột Magawa là rất đáng kể. Con chuột này đã dò tìm hơn 141.000 m2 đất, tương đương khoảng 26 sân bóng đá. Năm 2020, Magawa trở thành con chuột đầu tiên nhận huy chương vàng PDSA, phần thưởng dành cho những động vật thể hiện lòng dũng cảm và tinh thần tận tụy khi làm nhiệm vụ.
Sau khi “nghỉ hưu” năm 2021, Magawa dành nhiều tuần để “kèm cặp” những con chuột mới. “Nó vẫn ở lại cùng Apopo, hỗ trợ giúp những con chuột khác làm quen, thích nghi môi trường. Magawa đã có một cuộc đời dài và trọn vẹn”, Raine nói.
Magawa hiện đã có “chuột kế nhiệm” tên Ronin, một trong những con chuột nổi bật mới nhất của Apopo. Năm 2025, Ronin lập kỷ lục thế giới khi phát hiện 109 quả mìn trong 4 năm làm nhiệm vụ.
Đức Trung (Theo Washington Post, Khmer Times, Phnom Penh Post)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/chuot-anh-hung-duoc-dung-tuong-o-campuchia-5060314.html
Hình ảnh Mỹ hủy vận tải cơ 66 triệu USD khi giải cứu phi công
"Đây là hình ảnh một vận tải cơ C-130 Hercules tham gia chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn ở tây nam Iran đã bị mắc kẹt, không thể di chuyển. Sau cùng, máy bay này đã bị bỏ lại rồi phá hủy bởi lực lượng Delta", OSINTWarfare, tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở, cho biết ngày 5/4.
Tài khoản này đăng kèm ảnh một cột khói đen bốc lên từ khu vực trống trải, phía sau là đồi núi.
Jack Murphy, đồng sáng lập trang tin về an ninh quốc gia Mỹ The High Side, mô tả địa điểm xảy ra sự việc là "một điểm tiếp nhiên liệu tiền phương (FARP)" và bánh xe của chiếc C-130 mắc kẹt trong cát. "Một nhóm đặc nhiệm Delta buộc phải vào phá hủy tại chỗ. Toàn bộ chiến dịch cực kỳ mạo hiểm, nhưng họ vẫn hoàn thành", Murphy viết trên X.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Trong khi đó, hãng tin Iran Fars News đưa tin khi Mỹ mở chiến dịch giải cứu, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Lực lượng Thực thi Pháp luật (FARAJA) "đã phối hợp tấn công, phá hủy một máy bay địch, khiến Washington chịu thêm một thất bại ê chề".
Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã giải cứu được phi công còn lại trong vụ tiêm kích F-15 bị bắn hạ tại Iran. Chiến dịch giải cứu diễn ra trong đêm 4/4, huy động hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
Một quan chức quân sự Mỹ trả lời New York Times rằng sau khi phi công được giải cứu, hai máy bay vận tải dùng để đưa lực lượng đặc nhiệm và phi công đến nơi an toàn đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran.
Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay mới tới để đưa toàn bộ binh sĩ Mỹ và phi công rời đi, đồng thời phá hủy hai chiếc máy bay gặp sự cố nhằm tránh để chúng rơi vào tay Iran.
C-130 Hercules là vận tải cơ được tập đoàn Lockheed phát triển trên cơ sở máy bay Fairchild C-123 Provider, biên chế cho không quân Mỹ từ năm 1956. C-130 được đánh giá là xương sống trong các chiến dịch của quân đội Mỹ nhờ lợi thế hậu cần, có thể hoạt động trên các đường băng dã chiến và không đòi hỏi hạ tầng hỗ trợ phức tạp. Máy bay sử dụng 4 động cơ tua-bin cánh quạt để tăng hiệu quả hoạt động và công suất vận tải.
Vận tải cơ C-130 có tổ bay 5 người, tầm bay 3.800 km, tốc độ tối đa 590 km/h, trần bay 10.000 m khi không chở hàng và 7.000 m khi đầy tải. Máy bay có thể chở tối đa 19 tấn hàng, 92 binh sĩ hoặc 64 lính dù, 6 pallet hàng, 2-3 thiết giáp Humvee, hai thiết giáp M113 hoặc một pháo tự hành CAESAR 155 mm.
Mỹ đã liên tục nâng cấp dòng C-130 để đáp ứng thay đổi về hoạt động trên toàn thế giới. Trong số này, biến thể HC-130J Combat King II, với tầm bay hơn 6.400 km, là loại máy bay cánh cố định chuyên dụng duy nhất của Không quân Mỹ cho nhiệm vụ tìm kiếm - cứu nạn nhân sự. Chi phí sản xuất một chiếc HC-130J năm 2010 là 66 triệu USD, tương đương hơn 98 triệu USD theo tỷ giá hiện tại.
Như Tâm (Theo USAF, AFP, Reuters)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/hinh-anh-my-huy-van-tai-co-66-trieu-usd-khi-giai-cuu-phi-cong-5058741.html
Israel 'hoãn không kích' khu vực nghi có phi công Mỹ ở Iran
Wall Street Journal hôm nay dẫn lời một quan chức an ninh Israel giấu tên cho biết nỗ lực tìm kiếm dường như đang tập trung ở tỉnh Khuzestan nằm dọc theo vịnh Ba Tư và giáp với Iraq, thêm rằng Tel Aviv sẽ hỗ trợ Washington giải cứu phi công còn lại trong tổ bay F-15E.
Trong khi đó, giới chức Iran thông báo đang truy tìm phi công Mỹ ở tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad lân cận.
Thống đốc tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad nói rằng thông tin Mỹ đã giải cứu được một người là "không đúng sự thật" và "chiến thuật của đối phương". Một đơn vị Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại tỉnh này cũng bác bỏ thông tin cho rằng họ đã bắt được thành viên thứ hai trên chiếc F-15E.
Các kênh truyền hình nhà nước Iran đang kêu gọi người dân "bắt sống phi công Mỹ" và treo thưởng cho ai làm được điều này. Số tiền thưởng được cho là tương đương hơn 66.000 USD.
Houston Cantwell, chuẩn tướng về hưu Mỹ với kinh nghiệm hơn 400 giờ bay trong chiến đấu, cho rằng phi công có thể đang lẩn trốn theo đúng bài bản huấn luyện. "Ưu tiên hàng đầu của tôi sẽ là ẩn nấp để tránh bị bắt", ông chia sẻ.
Phi công Mỹ được huấn luyện thế nào khi tiêm kích bị bắn rơi
Truyền thông Mỹ hôm 3/4 dẫn lời các quan chức giấu tên xác nhận một tiêm kích đa năng F-15E của nước này đã bị bắn hạ và rơi xuống Iran. Tổ lái hai người phóng ghế thoát hiểm, trong đó một người đã được giải cứu, chưa rõ tung tích của phi công còn lại. Đây là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Iran sau đó bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang yểm trợ chiến dịch tìm kiếm tổ bay F-15E. Phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được cứu hộ thành công. Hai trực thăng tìm kiếm cứu hộ HH-60W cũng bị trúng hỏa lực, khiến ít nhất một binh sĩ Mỹ bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đến nay chưa lên tiếng về các sự việc. Theo nội dung email từ Lầu Năm Góc mà hãng thông tấn AP đọc được, quân đội Mỹ xác nhận đã được thông báo về "một máy bay bị bắn rơi ở Trung Đông".
Quân đội Mỹ đã mất hơn 20 máy bay các loại sau hơn một tháng xung đột, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiếc F-35A đã bị hỏng nặng sau khi trúng tên lửa trên bầu trời Iran và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.
Phạm Giang (Theo AP, WSJ, BBC)
Nguồn: https://vnexpress.net/israel-hoan-khong-kich-khu-vuc-nghi-co-phi-cong-my-o-iran-5058603.html